text:
یعقوب نیکزادین گولوشونده غزل بیتیر شعر توپلوسونا بیر باخیش
یازار : دوکتور کامیل قهرمان اوغلو
• شاعیر بیر دوشونجه طرزی اولاراق، باشقالارینا قارشی دورا بیلر اگر اؤزونده ایفاده طرزلرینی گؤره بیلیرسه.
بونا گؤره، اگر باشقا شاعیردن تاثیرله’نیرسه بیر شاعیر، هر نئجه اولورسا، حتمن اووجونو اوخوداجاقدیرررر. و فیکیر ائتمه یک شعیرلرین آرخاسیندا گیزله’نه بیله ریک.
غزلده تصویرین گوجو:
سئوگیلی یعقوبون غزل خصوصییاتلاریندان بیریده اوبرازلارین، شکیللرین گوجلو اولماسیدیر.و بونادا دیققت ائدیلمه’سی لازیم اولان شئیلردن بیریسی حسابا گلیر.
باهار سالیب قارا قانلیق ساغیر باخیشلاریمی
بولود قیسیرلیغا قارشی یاغیر باخیشلاریمی
بیری تاپیلمادی قوینوندا بیر اوووتما چالا
یئتیم باخیشلاریمی آ…ه صاغیر باخیشلاریمی
سوکوت آدی لا چکیب قول، دیدرگین آیریلیغا
گئییندیریب دی شوون چال ـ چاغیر باخیشلاریمی
دیلیمده آغری اوفاق گوزگو پارچاسین داشییر
چکیر سینیقلیغا ماغمون ، فاغیر باخیشلاریمی
سئوینج خاطیره یه دونمه میش گوونجیییم اول!
قبیر توتونجا یاخامدان چاغیر باخیشلاریمی
بوزارماسین گؤروشون، منده دیرچه لیرسه پاییز
گولوشلرین له تؤکول ! یاس بوغور باخیشلاریمی
جالاتما سئوگینی چیرکین لییه! یاریم ـ یایلاق
گؤزللییینده یویوندور آغیر باخیشلاریمی!
گؤزوم سو ایچمه دی دور سیل، سوپور ایشیق توفاغین!
قارانلیغیندا گؤیردیب دوغور باخیشلاریمی.(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۳۳)
البتده و عینی حالدا شکیل و تصویر یارادیجیلیغی هر شاعیر ایچین آسان دئییل. اگر یعقوبون غزللرینه باخساق، گؤره ریک طبیعتی و سئوگی احوالاتینی و … نئجه’ده اعلا، و گؤزل تصویر ائتمیشدیر خصوص ایله’ده غزل مضمونلو و محتوالی اولورسا اگر.
هر هانسی شعیر بویالی ایمگه’دن، یئنیسل و آغیر دیلدن، اؤزل اینجه’لیکلردن، و خصوصی معنالاردان یار، یاراشیق تاپیرسا، حتمن او شعیر معجیزه’یه یاخین بیر شعیر اولاجاقدیر.
ایندیکی حالدا؛ یالنیز بؤيوک و چاغ اوستو یازان شاعیرلر، اثرلرینده قالارقی و گوجلو اوبرازلار یارادا بیلیر، هر شاعیر یوخ.
ایندیکی آزربایجان کلاسیک ادبییاتینی بیر نئچه آفت’لر تهدید آلتینا آپاریر یعنی شعیرلرین اکثرییتی ساختا، شکیلسیز، عمومی و ایشله’ک ردیف قافیه لردن استفاده و محتواسیز گؤرونور. هابئله بوتای آزربایجان “عاشیق ادبییاتی” دا بو آغیر و فاجیعه’لی نیسگیلدن آجی پای آلمیش اؤزونه گؤره.
نقدر دوننکی کئچمیشلرین شعیرلرینی!، و کؤهنه سبکلرینی! تکرارلاماقدا قالاجاغیق؟؟؟
لازیمدی بو تکرارلار یئرینی یابانجیلاشمالار و مضمونلو و یئنیلیکلرله دولدوراراق تورک ادبییاتیمیز باشی آشاقادا قالماسین.
بو “دیوین شیشه’سی” سینماق گرکدیر.
سئوگیلی یعقوبون پوئتیک تصویر شعیرلریندن بیر نئچه نمونه:
بیچیلن قانلی چیچکلرده اوراق نعشی قالیب
دوغرانان بارلی بوتاقلاردا پیچاق نعشی قالیب
اورییمده مله’ییر قیتلیغی املیک قوزولار
گؤزلریمده دولو آزغین بوغاناق نعشی قالیب
سونالار گولله’له’نیب تاپدالانیر داغ_دره’میز
سیلدیریم سال قایادا کور یاپالاق نعشی قالیب… و… (گولوشونده غزل بیتیر، ص ۵۱)
شعیرین ایچ مایاسی و وزن ایله اویغونلوغو:
منجه یعقوب بئی غزل وزنلرینین مؤوضولارینا باخدیقدا، اوغورلو شعیرلر’ایله، وزن آراسیندا قاچیلماز بیر علاقه و اویغونلوق اولدوغونو ثوبوتا یئتیریر. قیسا و اوزون، هیجالارین میقداری بو هئرمونیالارین یارادیلماسیندا تاثیرلی اولور…
مثلن، قیسا هیجالارین سایی نقدر چوخ اولورسا بو هیجالار بیر، بیرلرینه یاخین اولدوغوندا، او قدرده هیجانلی، و حرکتلی و سئوینجلی بیر آغیر وزنلر یارادیررررر.
سوزولدون، گئتدین، آردینجا گؤزوم تامسیندی آخ، وای، اوفف
اوزولدوم، سینسیدیم، قلبیم هارای سیز سیندی آخ، وای، اوفف
سوتول ایلقارلاشان چاغلار ، چئویردی اوز سئوینجیمدن
دیدرگین قالدی کونلوم، در به در سومسیندی آخ، وای، اوفف
آمانسیز چیرپینیردی، قوینوما سالدیم، دئدیم؛ توختار
و شئعریم ده یاتیرتدیم، امما هئی دیهسیندی آخ، وای، اوفف
نه قارشیمدا بوخوولانماق، نه اوخلانماق ثَمَر وئردی
نه ده عیصیانلی قانلیقدا جانا چوخ سیندی آخ، وای، اوفف
نه اکدیم داش گؤیردی قبریم اوسته شولکوت اولماق لا
و ماهنی- شارکی لار منده دؤنوب یاسین دی آخ وای اوفف. (گولوشونده غزل بیتیر، ص ۵۲)
• آنجاق بیر باخیشدا یعقوبون غزللرینده استفاده ائتدییی وزنلر عمومی’دیر. و بیر چوخ شاعیرلر بو وزنلرده یازیب، یاراتمیشلار. آرتیق آشاغیدا نمونه گتیردییمیز شعیرلر هامیسی فقط بیر وزن دن (بحر رمل مثمن مخبون محذوف: فاعلاتون، فعلاتون، فعلاتون، فعلون یا فع لن) استیفاده ائدیلمیش و یارادیلمیشدیر:
لوطفن بو نمونه لری اوخویون :
یاتیشیب لئشـ لئشه داغلار تالانان اؤلکه مده
و قان ایچمکده بولود بالتالانان اؤلکه مده
…زیل قارانلیق، قایالار گؤزـ گؤزه، شیلتاخلی سازاق
گونشین گؤزلری قان، پارچالانان اؤلکه مده… ( گولوشونده غزل بیتیر، ص ۵۵)
و…
من جنون سئوگینی چؤل آختاریشیندان تانیرام
بو گئنیش عشقی داریسقال چیخیشیندان تانیرام
مین گؤیرچین یاناغیندا کسیلیب، گیزلیجه سی
بو آغیر فاجیعه نی، هر باخیشیندان تانیرام…( گولوشونده غزل بیتیر، ص۵۶)
و…
سیزی تانری منی های- کویلو سوکوت دان آییرین!
داغدا جئیران بالاسین ییرتیجی قورد دان آییرین
قوردا یالتاقلیق ائدیر ایت، آییق اول خان چوبانیم!
چؤلده املیک قوزونو بو قودوز ایت دن آییرین…( گولوشونده غزل بیتیر، ص۵۷)
و…
قاپیلار بوش یئره تاققیلدادی یار گلمه دیکی
و بولودلار هئچه شاققیلدادی یار گلمه دیکی
( گولوشونده غزل بیتیر، ص ۵۸)
و هابئله (صص ۶۲، ۶۳ و… گولوشونده غزل بیتیر)
• کاشکی، عزیز شاعیر آغیر و زنگین وزنلردن شعرلرینده یارارلان’ایمیش. اگر بو وضعیتده اولسایدی وزن باخیمیندان بو غزللره بارماق قویماق اولمازدی و… آمما بونا باخمادان، دیگر شعیر فورمالاریندا عینی حالدا حرفه ای گؤرونمکده دیر.
بعضن یعقوب بئی بو کتابیندا هیجا وزنلریندن استفاده ائتمیشدیر :
یارالی سینه م دن بیر آز آز یئری!
قوی قالا بیر چیمدیک آغ کاغاز یئری
سنده ایلمک لنسه بیر ناماز آدی
منده رمکه له نیب جاناماز یئری
سنین دوداغیندا ماهنی گؤیرسه
کوکله نیب دیلیمده مین آواز یئری… (گولوشونده غزل بیتیر، ص ۵۳)
• سایین یعقوبون شعیرلری، انسان عظمتینی و بؤيوکلویونو و سوسیال نیسگیل و دردلرینی ایفاده ائدیر. بلی بو شاعیرین تورک دیلینده یارادیجیلیقی و کشف ائتدییی ایمکانلاری عمومیتله کلاسیک شعیرلر ( بایاتی، بئشلیک، گرایلی، قوشما، قوشا یارپاق و غزل) اؤزونه گؤره، و اؤز مقامیندا یازیب، یارادان بیر چوخ شاعیرلرین ایمکانلاریندان قات، قات داها یوکسکدیرررر.
منجه، شعیر گؤرور، ائشیدیر، مخاطبین اللرینی سیخیر، بعضن گولوب بعضن آغلایان بیر وارلیقدیررر. و هله ده مخاطبین فیکیرلرینده آددیم آتیب یاشاییر. آرتیق دوشونجه لر ایله آیاقلاشیر و همیشه نفس آلیب وئریر. اوف… بعضن شعیر جسدیندن آیریلاراق آللاهین روحونا چئوریلیر. یعنی شعیر، اوستون بیر شعیرییت تاپیر و چاغ اوستو و معمولی بیر شعیر دیلیندن چوخ اوستون و قاباقجیل بیر دیله مالیک اولور.
خاطیرلاماق لازیمدی شاعیز شعیرایله مخاطبلری ایناندیرمالی و اوخوجونو شعیرین سونونا قدر اوخونماسینا و مشایعت ائتمه سینه مجبور ائتمه لیدیر. و سطیرلرین بیر، بیرایله آردیجیلیقیلا علاقه لندیرمه یی، معنانی، آنلاییشی و مؤوضوعو اعلا بیر شکیلده ایفاده یه دولمالیدیر.
عینی حالداکی کلمه لرده حیس، دوشونجه و یا تصویری، موسیقی سایاقی بیر کسدن باشقا بیر کیمسه یه کؤچوره بیلمک اوچون، کشف ائدیلمه لی اولان کومپلئکس و سیرلی بیر ائلئمنتلر وار. بلی شعیر بیر معنادا، سو کیمی، هاوا کیمی بیر انسان ضرورتیدیر.
یعقوب نیکزاد، غزل شعیرینده چوخ شاخه لی بیر شاعیردیر بو شاعیرین شعیرلرینی اوخودوقدا، هم اعتراض کوکلو، هم سئوگی، و هم ده عدالته سوسوموش بیر شاعیردیر . بئله لیکله سایین یعقوب معللمین شعیرلری طبیعی ذوقونا و گؤزللیگین معیارلارینا اویغون دانیشان، و هر بیر سوییه دن و طبقه دن اولان انسانلارین روحونا، اوتورور. بو بیر نئچه نمونه نی اوخویون :
آه بو سئوینج ساختادیر، کیم آغلاسین بو نیسگیلی؟
قیروودو، قاردی، شاختادیر، کیم آغلاسین بو نیسگیلی؟
کَدَر دوغور قیافه لر، قَهَر یئریکله ییر گؤروش
او ساختادیر، بو ساختادیر، کیم آغلاسین بو نیسگیلی؟
بو سئوگی دردیمیش منه، طبیب الی بو یولسوزو
نه اؤلدورور، نه توختادیر، کیم آغلاسین بو نیسگیلی… (یعقوب نیکزاد، گولوشونده غزل بیتیر، ۴۷)
و یا…
باشیما قاخدی منیم من لیییمی گوزگو بایاق
گل بو چیرکین لییه بیر گوجلو قنیم سن سه، گولوم!… (یعقوب نیکزاد، گولوشونده غزل بیتیر، ۴۹)
و یا…
جانی یانمیش یادا تئز ساتدی منی، چوخدا اوجوز
آرالیقدا سالیب اویناتدی منی، چوخدا اوجوز !
من کی داردان آسیلی دیلسیز- آغیزسیز سازیدیم
زخمه چالدیقجا سیزیلداتدی منی، چوخدا اوجوز
قایالار قافیله سین قاتـ قات اوچان قارتالیدیم
یارالی بایقوشا اوخشاتدی منی، چوخدا اوجوز…((یعقوب نیکزاد، گولوشونده غزل بیتیر، ۴۵)
• یعقوب بئی شعیرلرینده ایگید اوغلونو ایتیرمیش بیر آنا کیمی آغلایان، بعضن گولن، بعضن باهار یئلجیگی کیمی ساکیت، بعضن عادی بیر انسان، و بعضنده فیرتینا سایاق قیشقیرتی سالان بیر شاعیردیر. بو احواللار یالنیز پئشکار بیر شاعیره لاییقدیر. یعنی دئدیکلریم سئوگیلی یعقوبون ان گؤرکملی خصوصییاتلاریندان بیری حسابا گلیر.
• آنجاق بو شاعیر وطن حسرتینی، ایندیسینی و کئچمیشینی و انسانلارین وضعییتینه گؤره آجی و شیرین خاطیره’لرینی بیر جوشغون و داشغین دویغو ایله یاناشی، یازیلاریندا وطن سئوگیسنی و آنا دیلینه عایید آغریلاری لاپ آشکارجاسینا دویوب و گؤرمک اولور.
یعقوب بئی، خالقینین مدنییتی و دیلی باخیمیندان آزربایجان غئیری_ساغلام وضعییتی و حاکیمیتین سرتلیگی سببیندن، وطنیندن و دیلیندن یازماق مجبورییتینده قالان شاعیرلردن بیریدیر.
بو چاغداش شاعیرین شعیرلرینده ان بؤيوک نوستالژی تضاهورو انسان سئوگیسی و غوربتی و دیل حسرتلریدیر.
هامی گوناهکاردی دونیادا آز – چوخ
یاخجی نی – یاوانی بیلمه یه نه وار ! ؟
مککه یه گئتمه یه وار – دوولتین یوخ
یئتیمین گوز یاشین سیلمه یه نه وار ! ؟
وطنین قایغیسین هوره بیلمه سن ،
آراییب، آختاریب گوره بیلمه سن ،
آنانین بورجونو وئره بیلمه سن ،
اوز آنا یوردوندا اولمه یه نه وار؟!( گولوشونده غزل بیتیر، ص ۸۰)
و یا…
دیلیم قلمیمده هئی سانجی چکیر
قارا گون قارنیمدا مین قیلینج اکیر
اولدوزلار داش آتیر، بولود کول تؤکور
پیس گونه قالمیشام بو من، بو گوزگو
اینجیییب تاریمین تئلین قیرمیشام
نعشینی یاس توتان داشا وورمیشام
دوداغیمدا گولوشو سیندیرمیشام
هئی شوون سالمیشام بو من، بو گوزگو
هسبندین چکمیشم گؤروشلرون من
گؤزلری نرگیزلی سئودیجه ییم سن
منه قارا یاخان، پاسلی گوزگودن
اینتیقام آلمیشام بو من، بو گوزگو
یوخ، وایا قیلماییب منه بو توپراق
یامان گیزیلده ییر منده قارا باغ
قییمارام من سنه، گؤزوندن ایراق
دولوب بوشالمیشام بو من، بو گوزگو(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۷۷)
• بعضن شاعیر اؤزوندن، اؤزلویوندن، یاشامیندان، تورپاقیندان و وطنیندن اینجیرکن، زارا گلیر و داش کؤلگه سینده ساکیتجه اوتوروب و دوستلارینی و تانیشلارینی، فریادینا سسله’ییر.
بو توپراقدا نیسگیل جانیما هوپوب
گئدیرم قاپسانام داش کؤلگه سینه
طالعیم چیرپینیب دورو ایز تاپیب
قفس دن قورتاران قوش کؤلگه سینه
قاتیرام عومرومون من آیین- ایلین
ییغیلین آی دوسلار هاییما گلین!
چکیرم بیر قورو باهار شکیلین
پاییز کؤلگه سینه، قیش کؤلگه سینه
بورانین نری ده نره بنزه میر
بازاری دا دوز آل وئره بنزه میر
بو دره، قالمالی یئره بنزه میر
سیخیلیب قوزقونلار لئش کؤلگه سینه(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۷۴)
• بو بیر نئچه ایل عرضینده آزربایجان کلاسیک ادبیایتیندا گرایلی، قوشما، قوشا یارپاق و عمومیتله هجا شعیرلری اعلا درجه’ده پارلامیشدیر. و معاصیر شاعیرلر مضمون و محتوا و دیل باخیمیندان بیر شئیلر بو شعیر فورمالارینا آرتیرمیشلار و بو انکار ائدیلمز بیر ایشدیر. کئچمیشده شاعیرلر طبیعتین و سئوگینین احوالینی و دیلینی یاراتدیقدا بوگونده بو پوئتیک فورمالار، اجتماعی، بعضنده سیاسی، رنگ اؤزونه مالیک اولاراق آلمیشدیر. ” بوردا بو پوئتیک فورمالار تاریخینه کئچمک ایستمیرم”.
آنجاق، سئوگیلی یعقوب بئی گرایلی و قوشما و… دیلینی چوخ یاخشی باشا دوشور. و شعیرلرینی هر مؤوضو و قونودا منیمسه’میش یاراتمیشدیرررر.
باخیشی قان پیالاسی
گؤتوروب ایچن دئییلم
یاناغی داغین لالاسی
بئله سی بیچن دئییلم
بو منم بو ایگیدلیییم
بو وطن بو شهیدلیییم
بو ناماز بو مچیدلیییم
بورادان کؤچن دئییلم
یارالاریم شهره لنمیش
قول- قانادیم دهره لنمیش
آغری لاریم بهره لنمیش
من بئله کئچن دئییلم
بوراخ! قارا یا آغام سا
زیروه لرده بایراغام سا
یا، یاراماز توپراغام سا
بو سنین کوچه ن دئییلم.(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۱۰۰)
• بو شاعیرین دیلی عمومیتله شعیرلرینده ساده، شیرین، باشا دوشولن، و سئچدییی و یازیب یاراتدیقی هر مؤوضودا اولورسا، اورکلره یاتیملی و روحلاری اوخشایاندیر.
هله ده اوره ییم گؤزومدن آخیر
هله ده باشیمدان چکیلمیر دومان
هله ده بوغازیم قارغیش الینده
هله ده قوسورام قیزیل تشته قان(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۱۰۵)
و یا بیر شهید قوناقلیغی عنوانلی شعیرینده دئییر:
(گئتدین آرامیزدان ، یئتدین هدفه
بیلیره م بیرده سن گلن دئییل سن
گلیب کوچه میزه ، گلیب بیر دفعه
اوینایان دئییل سن ، گولن دئییل سن
گلمدین ، گوزوموز تیکیلی قالدی
قانلی بایراق لارلا بویالی یولدا
الیمیزده گونش شکیلی قالدی
قارانلیق کوچه ده بویالی یولدا
سن اورک قانینی توپراغا توکدون
وطن ین یانیندا اوزون آغ اولدو
سن ال – ایاغینی سولارا اکدین
دره لر ، تپه لر بارلی باغ اولدو
بیر قولون اویان دا بیر قولون بوردا
اوردا لالا بیتیر ، اوردا گول بیتیر
آخان قان دایانمیر ، دورمور داماردا
بوردا آلوو یانیر ، بوردا کول بیتیر
ایندی سوموکلرین یئردن گویریر
بیر دسته گول اولا آنا الینده
ایندی شکیللرین اومود گوستریر
ایشیقلی چیراغ تک آتا الینده(گولوشونده غزل بیتیر، ص ۱۱۱)
سربست شعیرلرده دویغو “عاطیفه” دوشونجه و دیل:
شعیر، منجه شاعیرین عاطیفه، حیس، دویغو، حماسی و ساواش بیر دیلیدیر.
سایین یعقوب اجتماعی و سیاسی دوشونجه سینی پوئتیک اوبراز شکلینده ایفاده ائدیر. و بو اؤنملییی اوخوجوسونا آیدینجاسینا چاتدیرا بیلیر. بو، هر شاعیره یاراشماز بیر ایش کیمی گؤرونور.
شعیرده کی دوشونجه دن آماج، اوخوجو و یا مخاطب ایچین اوبرازین کوستیوموندا ایفاده اولونان ماهییت و باخیش نوقطه سیدیر.
بعضیلر دئییرلرکی شعیرده حتمن گرکدیر دوشونجه و تفککور اولسون منجه شاید بو دوشونجه ده فلسفی و عرفانجاسینا دوشونجه نی نظرده توتاراق دانیشیرلار.
عینی حالدا چوخ شعیرلری فلسفه و عرفاندان بوش اولورسادا، آنجاق اوستون و یوکسک بیر دوشونجه یه مالیکدیر.
سلام
تانری پایی!
ملک خریطه سی
گونش تؤره مه سی
سئوگی تومورجوغو
یاراشیغی نور جوجوغو
گؤز مونجوغو
اوزوک قاشی
کعبه داشی.
سلاام
غزلیمده ییرغالانان دنیز قیزی!
دالغالارین آی بنیزی
سو پری سی
داغ ناناسی
بئچه بالی
وطن مالی
سلااام (گولوشونده غزل بیتیر، ص۱۱۴)
• منجه دیل، یالنیز شاعیره عاییددیر و بو اؤزونو چوخ یاخشی شاعیرین دیلینده نمایشه قویور.
بیر یئرده اوخودوم: ” شعیر دیلین حقیقتیدیر و دیلده اورتایا چیخان شاعیره گؤره دير.) وارلیق، “هستی” دوشونجه نین و شاعیرین کؤک سالدیقی باشلانغیجیدیر و بو اونلاری هر شئیدن داها یاخینلاشدیریر. هایدگر، بیر شاعیرین وارلیق حاققیندا دوشونمه سینین اساس یولونو دوشونور یعنی دوشونجه، اساسن پویتیکدیر. هایدگر شعیرله، دوشونجه نین علاقه سی حاققیندا دئییر: ” هر دوشونجه پوئتیک بیر عکسدیر و هر شعیر بیر نؤوع دوشونجه دیر”. (۱)
شعیرده دوشونجه نین رولو:
شعیرده دوشونجه اساس ائلئمنتدیر. دوشونولمه ین شعیر اساس’سیز شعیردیر. حایاتی اولمایان بیر انسان کیمی. دوشونجه دن محروم بیر شعیرین هئچ واخت داوامی، اساسی اولا بیلمز.
چونکو شعیرین یاشاماسینین و داواملیقینین اساس سببی دوشونجه باخیمیندان زنگیلییی دیر. و شعیرین مؤوضوسو و مضمونودور. مضمونو اولمایان شعیر، بوش و مقصدسیز بیر اثردیر. چون، اوخوجو شعیرین ایچ معنالاریندان فایدالانا بیلدیینی آختاریر. عکس حالدا شعیر بیر داشا بنزرکی هئچ فایداسی یوخدیر.
شعیرین محتواسی نقدر چوخ اولورسا، او قدرده تأثیری چوخ اولاجاقدی.
مثلن: بو شعیرده (گئدیردیم گوزاریم دوشدو بو داغا/
اووچو بره سینده مارالی گؤردوم.) ساده جه دانیشیقدان سورا نه واردیکی لذتده آلاق بیز؟!؟
آمما مضمون باخیمدان یعقوب معللیمین بو شعیرینی اوخویون:
نه تئز یوباندین اوغول ؟ …
قالخ !
اسیرگه مه گوجونو !
منیم شئعیرلریمده قیر آت کیشنه ییر
– کور اوغلو نعره لری –
ناغیللاریمدا بیتیر ارزروم دا کی قایالار
دیلیمده قول – قولا باغلی قوشون جیلوو گمیریر
و گوز لریمده نیگار ائیوازین یولون دیله ییر
و تبریزین چن ینده ایتیب
دلی بئینیم
صمد آراز دا بوغور گوزلرین بولاغلارینی.
“قارا بالیق ” لارینی .
من اود نفس لی یم اوزگور لییه
سسیمله سیندیریرام داغلارین قابیرغالارین
و ایلدیریملارین انگین .
آهیملا اود سالیرام من بولودلارین تئلینه …
گئجیشمه !
چیرمالان ایندی قوجاغ دولو دویوشه
بولود سیخینتی سی وار
قورقوشوم یاغیر شه هره .
یاتیرتما قین دا قیلینجی !
بو توپراغین گوزو آیدینجا یول چکیر صاباحا
قاخینج دیر بو قدر بوشلو قالماغ آرزولارا .
گوتور توپانچانی !
توپ گولله سین
گورولتی یارات !
یئریکلئییر کیلاشینکوف
مارال لارین اتینه .
سایاخلئییر کوچه لر گوزگولو گولوشلرینی
و دام – دووار قاریییر بو قالیخ تیکانلاردان .
آییر بو ییرتیجی گوزدن گووندیییم وطنی!
– اوغورلو توپراغیمی-
قفس لرین لئشی قالسین. (گولوشونده غزل بیتیر، صص: ۱۲۱-۲)
شعیرده عاطیفه و دویغونون رولو:
عاطیفه: شاعیرین حیسلری و ذهنی وضعییت ایله علاقه لی شعیرین معنوی ائلئمنتلریندن بیریدیر. بؤيوک شاعیر و تنقیدچی و یازار دوکتور محمدرضا شفیعی کدکنی “صور خیال” کتابیندا دویغو حاققیندا باشقا بیر شرحده یازیر: “شاعیرین حادیثه لرده بیر حادیثه نی حیس ائتدیی و اوخوجودان و یا دینله یجیدن بو حیسده اشتراک ائتمه سینی ایسته دیی دویغو، کدر، و یا ائپیک”حماسی” و معجزه وضعییتینه عایید اولان بیر شئیدیر.” (۲)
• شعیر دویغونون محصولو اولاراق، انسانین اوبئیکتیو و یا ذهنی حادیثه لره رئاکسیاسی شعیرین یارانماسینا سبب اولور. بونا گؤره ده شعیرین یارانماسی انسانین ایموسیونال حرکتینین نتیجه سیدیر. شعیرین تاثیر درجه سیده اونون ایموسیونال وضعییت ایله باغلیدیر. شعیرده کی ایموسیونال سوییه، نقدر تاثیرلی اولور. بوردا بو شعیرده، عاطیفه، خیال و حیسین گؤرکملییینه باخین :
سن
قارانلیغیما تؤکول !
گولوشون یاتیب گؤزومه
باخیشین هوپوب سسیمه .
سن
شئعیرلریمده اکیل !
یاشاییم یاشیللیغیمی
بولاق دادلی دویغولاردا .
سن
گل اوره ییمده تیکیل
ییخیل یات آرزولاریمدا !
اوتوروم
دینجیمی آلیم
چتینی گون چیخینجا دی
دوشه رم داغ آیاغینا
بوردا قالاسی دئییلم
آرخایین اول !
گوز مونجوغوم!. (گولوشونده غزل بیتیر، ص۱۳۲)
• یعقوب نیکزادین شعیرینین ان اهمییتلیگی خصوصیاتی، شعیرینین اوخوجولاری و مخاطبلری ایله سیخ علاقه لر قورماسیدیر. دیلینین اؤزلییی ساده و اوخوناقلی اولسادا، دیقته لاییق بیر گؤزه للیگه مالیکدیر. یعقوبون ساییقلیقی و دیققتی اونو، یئنی مضمون آختاران و تصویر یاردان بیر شاعیر ائتدی.
شعیرلری چاغداش دیلده اولاراق، چاغداش دیلی سون درجه آخیجی و سلیس شکیلده استیفاده ائتمه یه چالیشیر اونون اثرلرینده بعضن تمثیل و آتا، بابا سؤزلرینیده گؤرمک اولور.
• آرتیق دئمه لییم اگر اصیل معنادا مندن عزیز یعقوب نیکزادین شعیر فورمالاری ایله اهمییتلی، اوغورلو الده ائتدیی شعیرلر حاققیندا سوروشسالار، بیر سؤزله دئییرمکی، بو شاعیر حقیقتن اصیل بیر لیریکا “غزل” شاعیریدیرررر.
آمما بو شاعیر بو گونکو شعیرین ادبی و اؤزل پراسئسلرینی حتمن اوخومالی و هر بیر حرکتدن خبری اولمالیدیرررر. چونکو بو شاعیر، گؤزله’دییمیز شعیرلر یاراتمالی، و اثرلری دونیا دوشونجه’لی اولماقی لازیمدیر. منجه بو شاعیرده یارادیجیلیق جیسارتی بولون، سالین و تصویر ائدیله بیلمه’ین قابلییتلر تاپیب و گؤروروک.
یئنه یئری گلیرکن دئییم، بو شاعیرین سربست شعیرلری، اسکئلئتینده آغ(سپید) گؤرونسه’ده، کلاسیک روحا مالیکدیر و دیگر کلاسیک فورمالار کیمی اؤز اثرلرینی یازیر، (کاش بئله اولمایایدی). شاعیر ایچین اوغورلار.
________
قایناقلار:
(۱ )زاهدی، مهدی(۱۳۸۷). هایدگر و سیاست در نسبت با شاعران و متفکران. خردنامه همشهری تیر ۱۳۸۷ شماره ۲۷
(۲ ) شفیعی کدکنی، صورخیال در شعر فارسی ، چاپ چهارم، انتشارات آگاه، تهران ۱۳۷۰ ، ص ۲۴


c: text/html

text:
سئوگینین اؤزگۆرلۆڲۆ / آیدا شهباززاده (حیکایه) هر زامان اۏلدوغو کیمی ایشېقلار گئجه اۏلمازدان اۏنون یاشامېندا سۏلوردو. بو گئجه فرقلی بیر دوروم یاشایېردې. بو گئجه کۆچهلر کۆلَک’له بیرلیکده گۆنَشی گؤرمهدیڲی پنجرهلردن …Read More »
اوچوش…/ آلما موغانلې (شعر)
اوچوش…/ آلما موغانلې (شعر) بیر ایکی اۆچ اوچ، اوچ، اوچ بیریسی اۏتورموش دېر آیاقلارېمېن آلتېندا باغېرېردې قانادلاندېغېمدا داها دا آلچالېردېم قادېنلېغېم اوچوردو ایچیندن اوچماق نهدیر دووارلارېن آلچالماسې دېر یۏخسا یېخېلماغې …Read More »
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر)
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر) ايچيمده فېرتېنا قۏپاجاق شَهَرين بۆتۆن آغاجلارې آنـا دئيه باغېرېرلار أزبرلـَرينی و قان قوسور آغېزلارا چارمېخلانان تاختا ديللـَر ايچيمـده قاسېرغالارا دؤللـَنميش بير عۆصيان …Read More »
تئلئفۏنداکې اؤلۆم سَسی… / آرزو موراد (حیکایه)
تئلئفۏنداکې اؤلۆم سَسی… / آرزو موراد (حیکایه) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې یئنه دوردوغوم یئرده اۏنو خاطېرلادېم. أصلینده، “خاطېرلادېم” دئمهڲیم دۏغرو دَڲیل، من کی اۏنو اونوتمامېشدېم. یادېما تک اۏلاندا تئلئفۏن’لا …Read More »
جزا / سئوینج إلسئور (حیکایه)
جزا / سئوینج إلسئور (حیکایه) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې شبنم اۆچ گۆنۆن ایچینده واجیب اۏلان بۆتۆن أشیالارې تۏپلادې. رایۏنلاردان بیرینه مۆوَقَّتی إعزام اۏلونان أرینین یانېنا کؤچهجکدی، بۆتۆن یای تعطیلینی ده …Read More »
گؤرهسن قۏدۏ صاباح گلهجَک؟ / آیدان ناغېیئوا (أدبی مقاله)
گؤرهسن قۏدۏ صاباح گلهجَک؟ / آیدان ناغېیئوا (أدبی مقاله) کؤچۆرۆب اویقونلاشدېران: آیهان میانالې (ایرلند یازېچېسې نۏبئل مۆکافاتې قازانان ساموئل بئکئتین “قۏدۏنو گؤزلرکن” اۏیقوسونو “پیئسینی” اۏخویارکن) یاشام گؤزلهنیلَنی گؤزلهمک’له کئچیر. گؤزلهیرکن …Read More »
قالېش / شهرام زمانی (حیکایه)
قالېش / شهرام زمانی (حیکایه) بو اۏتوز اۆچ ایلدهکی سَنَدلی ناغېللارې قزئتهلرده یازېرام، بو ناغېل منیم اﺅزۆمده هامېسېندان چۏخ تأثیر قۏیوب دېر. اۏ دا بونا گؤره دیر کی نئچه ایللیک …Read More »
شاعیر ایله دۆنیا / حسین رزمی (شعر)
شاعیر ایله دۆنیا / حسین رزمی (شعر) گؤرۆرسَن دۆنیانېن ایشینی شاعیر!؟ أن یاخېن یئریندن وورولور اینسان دۆز اۏ گؤزلهمهدیڲی یئریندن! بیردن گؤرۆر کی دؤرد پېچاق چکیلدی دردی اۆستۆنه، اۏ یارالارېن …Read More »
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر)
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر) دوستاق ایسه؛ میلهلرین اۏ تایې……بو تایې دۆنیا دۆشۆندۆکجه بیر اۏلترا لایت نۏت’لا بیری وار یالوارماغا بارماقلارېم أللرینده اولدوزلار دؤڲمهلَنیر بیر-بیر گۆنش؛ ایچی بۏش طبیل …Read More »
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر)
آخشام اۆستۆ گؤزلرین / موصطافا شیخپور (شعر) (باجېم نسرینین واختسېز کؤچمهسینه) هر صۆبح دۏغولورام سندن سۏنرا یئنه گلمیشسن اؤنجهدن هر صۆبح گۆلۆرم هر صۆبح گۆلۆرسَن تلهسیرسَن گۆنَش ترسینه دۏلانېر کؤلگهلَریمیز …Read More »

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
۱۸ – ۱۹ – ۲۰ عصرلرده افغانستانده سیاسی مدنی وضعیت
افغانستان ، جهان اوزبیكلري نينگ سان جهتدن ايكينچی و اوزبیك تيلي نينگ رواجی وترقياتی گه کوره بيرينچی مركز حسابلنه دی. بو سوز اسباتی اوچون حرمتلی شاعر و یازوچی میز تاشقین بهایی جناب لرینینگ قیز قرلی سوزلری بار که دید ی لر اوزبیكستان ، اوزبیكلرنينگ سياسي جغرافيایی وطنی بوليشی گه قره مه ی اۉزبیك تيلی وادبياتی ترقيات باسقيچلری دن گپ چيققنده اولرنينگ اینگ يوكسك چوقّيسيده تورگن امير عليشير نوايي حاضرگی افغانستان حدودی گه قره شلی جنوبی تورکستان هرات ده توغيلدی، اوییرده اۉسدی وايجادایتدی ونهايتده اونينگ وفاتی هم شوییرده يوز بیريب ، مقبره سی هم انه اۉشه جايده. مولانامجلسي و اونينگ ايجادی بلخ سرايی بيلن باغليق .
ظهيرالدين محمد بابر حياتی نينگ كتّه قسمی ، ايجادياتي همده توپراغی كابل بيلن باغلیق. بابارحيم مشرب نينگ حياتی ، ايجادي فعاليتی همده وفاتی بلخ وقطغن بيلن جپس باغليق ، اونينگ مقبره سی هم تخار ولايتی نينگ اشكمش اولوسوالليگی ده .
شونده ی ایکن اوتمیشده اوشبو مملکت ده بابری لر,سلطان حسین بایقرا واونینگ معاصر لری,شیبانی لرواشترخانی لراوزبیک ادبیاتی وایسکی اوزبیک ادبی تیلی نی کمالات باسقیچلری گه ایتیشتیرگن لر.اما تاسف لربیلن که اشترخانی لرنینگ سونگی سلاله سی سنگچ ابولفیض خان(1711-1747) حکمرانلیگی نینگ انقراض گه یول توتیشی بیلن افغانستان جنوبی تورکستان و منطقه ده یشاوچی تورکی خلقلر محلی حکمرانیلک لر گه برچه لنیب کیتگن .بو تاریخ دن کیین منطقه ده تورک لرنینگ بیر مرکزی دولتی بولمی بخارا ده منغیت لر,خیوه ده قونغیرات ومینگ اوروغی قوقند گه خانلیک قیلیب اوز خانلیک قلمرولرینی گینگیتیریش مقصدیده اوروشلر واوز ارا نزاعلربیلن مصروف بولگن لر . شو وقتلرده کیلیب خراسان ده احمد شاه بابا نامی بیلن تاج وتخت قوره باشله گن که بوحقده بتفصیل سوزلشه میز.
افغانستان اوزبیک معاصرادبیاتی نینگ ثمره لی دوری هجری 1357ییلدن بویان باشلنیب شو ییلرده آ نه تیللرگه یازیش اوچون نسبی ایرکین لیک قولگه کیلیشی بیلن اوزبیک قلم کشلری اوشبو معاصر ادبیاتده ینگی فصل آچیب بیرگن لر که بوترکی قلم کشلرنینگ آغیر ومشقتلی محنتلری کیین گی ییلرده افغانستان اوزبیک معاصر ادبیاتی ده جوده ثمره لی واقع بولگن.اوشبو تاريخى دن انچه ایلگری هم اوزبیک تیلیده ایریم مقاله وشعر لرنشر ایتلگن که اوزبیک معاصر ادبیاتی نینگ شکل لنیشی گه اورنی بار که بو حقده به تفصیل سوزله شه میز اما نیگه بو تاریخ دن ایلگری (1747م- دن1322هجری) گچه تخمینا ایکی یوزییل آره سیده ترکی تیلده یازیش واوقیش اوچون افغانستان ترکی خلقی آره سیده امکانیـت یره تیلمی و نیمه اوچون بوتیلده ادبیات بوییچه ایجادکار لر یوزه گه کیلمی و اثر لریازلمه گن ؟ ونیگه ادبیات ایککی عصردن آرتیق سکوت قیلگن. بو سوراق لرگه جواب تابیش اوچون افغانستان تاریخی ده ترکی خلق نینگ سیاسی ,اقتصادی ومدنی حیاتی گه نظر تشلمسدن باشـقه چاره میز یوق. کیلنیگ بوحقده بیر آز توخته لیب اوته میزتا که ترکی ادبیاتده ایککی عصردن آرتیق سکوت معما سی آچیلسون.
تخمینأ ایککی عصر آلدن اورته آسیا جمله دن افغانستانده ینگی استعماری کوچلر یوزگه کیلیب سیاسی ونظامی حرکت لرگه قول اوره دیلر. بو استعماری کوچلر بریتانیا و شوروی لر(ساویت لر) کوچلری بولیت اولر منطقه ده جمله دن افغانستان اولکه سیده اوز حاکمیتینی پیاده قیلیب باشلیدیلر و اولرنینگ مداخله و پلان لری آرقلی افغانستان خلقی که تورلی ملیت لردن تشکیل تاپگن بیر بیر لریدن متفرق بولیب , بواستعماری کوچلر اوزسیاست لرینی اعمال قیلیش اوچون اولکه ده اوزلری ایستگن شخص نی پادشاه قیله دیلر .و بو پادشاه لرنینگ بعضی لری مملکتده بیر قوم نینگ فرهنگی وتیلینی رایج قیلش مقصدیده اولکه ایچیده تورلی تاریخی برهه لرده استبداد قیله باشلیدیلر. و بو استبداد لرآرقلی افغانستان قوم واورغ لری نی فرهنگی,ادبیاتی و تیلی نی اورته دن ایلتیشگه قوللریدن کیلگنی نی ایمی وشونده ی قیلیب افغانستان خلقی نینگ وحدتیگه کته تاریخی داغ قویه دیلر که اوزبیک تیلی نی بوغیش و اورته دن ایلتیش مقصدی شو دورلرگه برابر کیله دی.اما تاریخ کورسته دی که اولر بو شوم فکرلریگه موفق بولمی بلکه اوزلریدن افغانستان اولسی آنگیگه بدنام فکر قویه دیلرکه بوحرکت لرهر بیر ملی وحدت نینگ سیووچی کیشیلر اوچون بدنام ایش و اولر بیرنچی بولیب ملی وحدت نی اورته دن ایلته دیگن کیشیلر دیر.
کیلینگ بو اوتگن عصر لرده یوزبیرگن استبدادی واقعه لر گه قسقه نظر تشلیلیک تا بو شرح لر قیله آلسن هر بیر افغانستان لیکنی تاریخی بیلن تانیشتیریب تجربه سینی آشیرسین تاکه بو دیموکراتیک وضعیتده بو قرا وضعیت لر قیته تکرار بولمسین.
افغانستان تاریخی نینگ سونگگی ایکی عصرنی نظرده آلگودیک بولسک، اوشبو مدت ایچیده مملکت اوزبیکلری نه فقط اوزبیک ادبی تیلینی شکللنتیریش اوچون لازم امکانلرگه ایگه بولمه دیلر، بلکه اوشبو خلق فرزندلری اۉز تیللریده تعلیم آلیش حقوقیدن هم اتهیین محروم ایتیلدیلربلکه ترکلرنینگ نسلری بیگانه باشقه ایکّینچی تیلده اۉقیب یازیشنی اۉرگنیشگه مجبور ایتیلدیلر. مطبوعات و نشرلرده ترکی تیلیده یازیش منع ایتلدی. ترکی تیلیدهگی ادبی میراثلر نابودایتیله باشلندی.
افغانستان اۉزبیکلری جملهدن ایجاد اهلی نینگ فرهنگی دنیاسی، قالهویرسه تورکی خلقلردن سیاسی چیگرهلر طفیلی اجرهلیب قالیشی، اولرنی باشقه حدودلر اینیقسه اوزبیکستاندهگی اوزبیک ایجاد کارلر، ادیب و شاعرلرنینگ ادبی یرهتمهلریدن مطلقا ییراقده سقلنیشلری هم افغانستان اۉزبیکلری نینگ مدنی حیاتیده باشقه بیر مهلک ضربه بولدی.دیمک، افغانستانلیک اوزبیک ایجادکارلر اۉز آنه تیللریده ایمس، کوپینجه ایکّینچی تیلده اثرلر یرهتیب دیوانلر توزدیلر.
سیاسی نقطه یی نظردن اوشبو عصرلرده کی وضعیت یوقاریده تاکید لگنه میز دیک هندوستانده تورکی سلاله لردن سنه لگچ بابری لر همده بخارا ده گی امیر سیدعالم ، بلخده گی هشتر خانی لر ومیمنه مستقل امیر لیگی نینگ سونگی خانی، امیر دلاور خان(1884ـ1889) حاکمیتی تونتریلیشی بیلن تورکی سلاله لرنینگ حاکمیتی منطقه ده اوز پایانیگه ییتدی. اوشبو حاکمیتلرنی تونتریلیشی گه سبب بیریاقدن اوشه امیر و امیر زاده لرنینگ تاج و تخت ایگله ش اوچون اوز ارا ایچکی نزاع وتوقنه شوو لری بولگنده ، ینه بیر یاقدن جهان اقتصادیات وسیاستی میدانیگه ینگی استعماری کوچلرنی شکلله نیشی سبب بولدی.اوشبو سیاست جهان مقایسیده شوروی لر وانگلیس لر نینگ سیاسی اتحادی نتیجه سیده یوزه گه کیلیب ، کیین میلادی ( 1888) ییلده میمنه مستقل خانلیکلرینی آغدیریلیشی بیلن دوام تاپدی.
.اوشبو عصر لرده افغانستان مرکزی دولتی و (افغانستان شمالی ) آره سیده کوپ اورشلر ونزاعر آلینیب باریلدی. تاریخدن معلوم کی،اؤزبیکلر خراسان ده بوتونلی سیاسی تنزلگه یوز توتدیلر. بو سیاسی انقراض یوقاریده قید قیلگه نیمیز دیک میلادی سیکیزنچی عصرنینگ ایککنچی ییرمیدن سؤنگ کوچه یب باردی. بو دورده بیرگینه محمّدخان مینگی باشچیلیگیده گی میمنه خانلیگی مرکزی افغانستان دولتی لریگه قرشی اؤزمجادله سیگه دوام بیر دی. بیراق،میمنه خانلیگی اؤرته آسیا (تورکستان) دن احاطه لنگی باعث بیر قنچه ییل دن کیین مرکزی دولت باسقینگه داش بیره آلمه دیلر. کیینچه لیک اندخوی ، سرپل ، بلخ ، خلم وقندوزخانلیکلری هم شونده ی قسمتگه یوزمه یوز کیلدیلر. جنوبی تورکستنانده دلاورخان،شریف خان، مضراب بیک ,دولت کپتان، میر حکیم خان آتالق، غضنفر خان، ایشان اؤراق،ایشان صدورو باشقه بیگ وخانلر استبدادگه قرشی کوره شیب جان بیردیلر. انه شو سیاسی تنزل اؤزبیک تیلیگه قتتیق ضربه بؤلیب توشدی.ایندی شاه وخان وبیکلرنی مدح قیلیوچی شاعرهم یازوچی هم یؤق ایدی. نتیجه ده اؤزبیک تیلیده جگنامه، تاریخ ، داستان، یازیش عنعنه لری توگه دی. بوندن هم دهشتلیراغی، عامه خلق نه فقط سوادسیز لیگیچه قالیب کیتدی،بلکی،اؤز تیللریده سواد چیقریش امکانیتیدن محروم قیلیندیلر.امکان تاپگنلری حاکم تیللرگه اؤقیش، یازیشنی اؤرگندیلر. بو سواد لی قتلم دری اؤیلب اؤزبیکچه فکرلش ملکه سینی ایگلله دی. شوندن باشلب اؤزبیک تیلیگه فارسی اضافه لی بیریکمه لرکؤپه یب کیتدی.
بدیعی ادبیات:
بیز اوزبیک معاصر ادبیاتی نی ایککی بولیمگهاوزبیک معاصر ادبیاتی نینگ شکللنیش وباشلنغیچ دوری همده افغانستان معاصر ادبیاتیگه عایدینگی ادبی آقیم گه اجره ته میز.
1- اوزبیک معاصر ادبیاتی نینگ شکللنیش وباشلنغیچ دوري:
با شلنغيچ وشکللنیش دوریده افغانستانده اوزبیک معاصرادبیاتی انه شوندهی بیرتضییقلرگه توله شرایط ده شکللنه باشلهدی. گرچند مطبوعات ونشرات اوزبیک ادیب لری اثرلری نینگ چاپ ایتیلیشی اوچون بولمه سه- ده، اولریرهتگن اثرلری قولیازمه شکلده هربیر اوزبیک تمانیدن مطالعه ایتلردی. اۉزبیک زبان ادیب لر ، اینیقسه شاعرلریمیز اۉز سیس لرینی شیروشکر شعر لر قالبی ده ینگرهتیش گه حرکت قیلدیلر. خداینظرعابر، ابوالخیر خیری،عبدالحلیم حیا، عبدالمومن حامد فاریابی، نجم الدین عیان لر نینگ ستوری جریده سیده 1322ییلده 1345 ییللرگه چه چاپ ایتیلگن ملمع یاکه شیر وشکر شعرلر هرچند ترکی، دری وپشتو تیللریده بولسه هم،اوزبیک ادبیاتی نینگ یشیرین دوامی اوچون کتّه اهمیتگه ایگه دیر.
بیز بو اۉرینده خدای نظر عابر نینگ دلاکلر عنوانلی شیر وشکرشعرینی مثال کیلتیرهمیز:
دلّاکلر
خــــون دل ازدیـــــــده ام آقتـــــــــورماسون دلاکلر
مشــــتری رارنجـــــلر یېتکـــــورمــــــاسوندلا کلر
ســــاچ ایله سقــــــال آلورمېٔنـــدن بوبې انصافلر
همچــــومن بیچـــــاره را اۉلدورمـــــاسون دلاکلر
سونگره اۉزبیک تیلیده ایجاد ایتهدیگن شاعر و یازوچیلرنینگ ینگی اولادی 1357 ییلی مملکتده سیاسی حاکمیت اۉزگرگنیدن سونگ اۉز قدو بستینی نمایان ایته باشلهدی. بونگه ینگی سیاسی حاکمیت نینگ ترکلر و باشقه خلقلر تیللریده دولت مطبوعاتیده نشر اتیشگه بیرآز امکان بیرگنی سبب بولدی. اۉشه ییل نینگ سرطان آییده ترکی تیللریده یولدوز هفتهلیگی باسیله باشلهگنی، اطراف ولایتلر اینیقسه فاریاب و جوزجانان کوندهلیکلریده ترکی ادبیاتی چاپ ایتیله باشلهگنی یاش اولادنی اۉز آنه تیلیده ایجاد ایتیشگه ترغیب ایتدی.
بیراق بوندن ایلگری اوزبیک لرآره سیده انچه اوزگریش کیلیب وکونیده یرم ساعت رادیو برنامه لری آچیش ، هم دولت وهم نادولت نشریه لرده ترکی تیلیده شعر ومقاله لر باسیلیب چیقیشی قیرقینچی ییللر آخریده باشلندی ، اما بوندی ایشلر اوزاق دوام ایتمهدی ، یعنی49-1347ییللردن 1352ییل سرطانیگه قدر دوام ایتدی، خلاص.
يوقاريده تاکید لگنیمیز دیک اوزبیک معاصر ادبیاتی نینگ ثمرهلی دوری 1357ییل ده شکلنه باشلندی بوییلرگچه سیس چقاریشگه مجال تاپمهگن ترکی ضیالی لریدن کوپچیلیگی تیبرهتیب،اولرنینگ ایجادلری مشق تختهلری بولمیش یولدوز جریدهسی و رادیوبرنامه لری و ترکی نشین ولایتلر محلی روزنامه لر ده چاپ ایتیله باشلهدی. منه شوییللرده کوپگینه شاعر ویازووچی لر میدانگه کیلدی.لیکن ترکی ضیالی لری ویازووچیلری فقط خودروگیاه لر کبی اۉسیش گه حرکت قیلدیلر، چونکه اولرنی باش قاووشتیردیرهدیگن بیرار انجمن یا اویوشمه شو ییلرده بولمه گن . بولگنی ده هم تشریفاتی شکلده بولیب یترلی درجه ده ایش کورسه تیلمگن.
معاصر ادبیات افغانستان حدودلریده شکللنه باشله گن پیتلریده بوتیلده ایجاد ایته یاتگن ایجادکارلرنیگ قوللی دیگن ادبی تیلی ( ایسکی اوزبیک ادبی تیلی) گه یقیین توریب بیرقنچه اوزگریشلر بیلن اونینگ دوامی دیب حسابلنسه بوله دی .چونکه اولرایسکی اوزبیک ادبی تیلینی کمالات باشقیچی گه ایتیشتیرگن امیرعلی شیر نوایی ,میرزا بابر,بابا مشرب ,صوفی الله یار ,خواجه احمد یسوی وباشقه کلاسیک شاعر لرمیزنینگ دیوانلری نی اوقیب اوزلریگه منبع بیلیب, بیرار شاعر لرمیز اوندن تاثیر آلیب اولرنینگ عنعنه لرینی دوام ایترگن لر.
تیل تحولی تاریخیدن بیله میز که ترکی تیل تورت مرحله نی طی قیلگن و بو مرحله لرعبارت:
1- اینگ قدیمگی ترکی تیل .
2- قدیمگی ترکی ادبی تیل .
3- ایسکی اوزبیک ادبی تیلی .
4- حاضرگی اوزبیک ادبی تیل لریگه اجره تیل گن .حاضرگی اوزبیکستان ده ایسه معاصر ادیب وشاعر لرو اوزبیک قلم کشلری(حاضرگی اوزبیک ادبی تیل) ده قلم تیبرتماقده لر که بو مرحله یعنی تورتینچی مرحله بعضی بیر سببلرگه کوره خاص اوزبیسکتان حوزه سیگه تیگیشلی بولیب و قالگن اوچ دوره ایسه بو ایککی جفرافیایی محیط ده گی ترک اوزبیک لری اوچون مشترک اهمـیتگه ایگه دیر. تورتینچی مرحله یعنی( حاضرگی اوزبیک ادبی تیلی) بوایککی محیط ده یشی دیگان اوزبیکلر اوچون مشترک بولمگنی اوچون سببلر بارجمله دن :
حاضرگی اؤزبیکستان اؤزبیک ادبی تیلی نینگ 60-65 % ینی باشقه تیللردن آلینگن سؤزلرتشکیل بیره دی. بورقم نینگ اؤزی کیشینی لرزگه سالسه بیچیز ایمس اما , افغانستانده ایسه وضعیت بوندن بدترراق بولیب بویورتده اوزبیک لر تیلی گه عرب وفارسچه تیللری چقورتاثیر قویگن شوبیلن بو دور تیلی گه تیل تحولی نقطه نظردن (هلی آت قؤیلمه گن تیل) گه گپله شه دیلر. بولرنینگ سببلری کو پ بولیب افغانستانده ملی استبداد و اوزبیک تیلیده مکتب لر وآنه تیله اوقیش امکانیت لری بولمنگی طفیلی عرب وفارسچه سوزلر اوشبوادیب وشاعر لرمیز یازوو لریگه کیریب قالگن که بونده ی حالت افغانستانده موجود اوزبیک تیلنی تیل تحولی نقطه نظردن اورگه نیشنده انچه مرکب لشتیریب وهمده تیلشناسلیک نقطه نظر دن اونی اورگه نیش ده کتته امکانیت و کوچلی عالم لر تحقیقینی طلب قیله دی .
بودورده گی ترکی گوی شاعر کوپلب(ایپیک,تعلیمی واخلاقی ولیریک) مضمونده شعریازگن لر. اولرنینگ بعضی لری ادبیات شناسلیک نقطه نظردن کوچلی شعر لربولیب وایریم لری ایسه تشبیه رکنی دن یوقاریگه چیقه آلمگن لر.ایتیش لازم که افغنستانده بو برحه ده کیلیب ادبی محیط هم شکللنمگن.
اوشنده ی که آلدینکی بحث لریمیز ده یارقین لیک تشله دیک که سونگی اوتیز ییلده افغانستان حکومتی ترکلرمدنی حقوقیدن کوزیومیب هیچ قنده ی بیر دقت کورستمگن ،بودوردهگی برچه قانونلرده ترکی تیلی ومدنیتی رواجلنتیریلیشی بابیده سوززکیته دی وعملده بیرار ثمرهلی ایش قیلینمهیدی. سنهب اۉتیلگن توسیق لرگه علاوه ایتیش گه سزاوار ینه بیر مساله، اۉزبیک قلمکش لری نینگ کتاب اۉقیش وباشقه خلق اینیقسه اۉزبیکستان ادبیاتی نمونه لرینی اۉرگهنیش گه بولگن اینتیلیش لری حاضرگچه ضعیف درجه ده ایکنلیگی دیر،شونینگ اوچون هم بیر قنچه شاعر لریمیز بومرحله ده ایسکی قالبدهگی شعر قماغیده یشهب کیلما قده لر.حال بوکه حاضرگی دور طلب لرینی هم فقط شعر قاندیره آلمهیدی وبوگونگی کینگ کولمدهگی موضوعلر هم شعر قالبی گه سیغمهیدی ، شونینگ اوچون هم نثری ادبیاتیمیز یترلی درجه ده تکامل ایتمهپتی.
بیراق بیرعصردن کمراق زمان نی نظرده توتسک بوبرحه ده قلم تیبرتگنلر ترکی ایجادکارلر بونده ی شرایط گه قرشی بولیب جان ودل دن برکه لی ایجاد اینگن لر. اوشبو دورده ترکی تیلیده ایجاد ایتگنلردن قادری پلنگ پوش، مولانا نعمت الله محوی قیصاری، جنیدالله حاذق، نادم قیصاری، مقیمی اندخویی ، فیضی، میرعالم بیک صمیمی، نزیهی جلوه، غمگین ، مولوی نصرت، عنبر، نفیرفاریابی، ایرگش اوچقون،نیازیبلخی،میرمحمدامینقربت، قاریمحمدعظیمعظیمي سرپلی، ابوالخیر خیري،قاری شرفالدین شرف ،نظرمحمد نوا،مولوی عبدالغنی علمی ، خداینظرعابر ، محمدامین متین و کبی ترکی ایجاد کارلرنی ایسلب اۉتمی بولمیدی.
2- معاصر ادبیاتگه عاید ینگی ادبی آقیم:
افغانستان سکسنیننچی اونلگی( دهه) سیده ینگی دیموکراتیک دولتی یوزه گه کیلیشی بیلن باش قانون (9 / 11/ 1382)ییلی ده توزیله دی و اونینگ اون آلتینچی ماده سیده مملکتده اؤزحدودلریده کؤپچیلیک سؤزله شه یاتگن تیللر اوچینچی رسمی تیل دیر، دییله دی.اوچینچی رسمی تیللرعملده قنده قؤلـــله نیشی قانون آرقه لی بیلگیلنه دی دیب قید قیلینگن، ینه شو ماده ده. اوشبو قانونده، جمله دن اؤزبیک تیلیگه هم رسمی مقام بیریلگنی،سیرتدن قره لگنده، بو سؤزلرانچه جاذبه دار،عدالتلی بیرإیشگه اؤخشه ب کیته دی. اما عملده سیزیلرلی هیچ بیر قنده ی ایش آلینیب باریلمیدی. بو وضعیت موجودلیگی ده هم دولت نینگ بو ساحه ده رسمی ایش آلیب باریلمگنی ده هم اوزبیک معاصر ادبیاتی تازه بیرآقیم شکلده اوسیب باره دی وبونینگ سببی اوزبیک تیلیده جان کویدیریت قلم تیبره ته یاتگن ایجادکار لرنینگ محصولی دیر.اولرنینگ ادبی ایشلری اوچون دولت تمانیدن هیچ قنده بیر مکافات وترغیب کورستیلمی شونده ی بیرآغیر وضعیت ده ایجاد ایتیب و کوب مالی قیین چیلیک لربیلن اوز اثر لرینی نشر گه تیارلب باسمه خان لردن چیقره دیلر که بودهه نینگ ادبی محصولی اوزبیک قلمکشلرنیگ همت لری وآنه تیلگه بولگن علاقه سیگه باغلیق دیر. اوشبودهه ده یوزدن آرتیق کتاب افغانستان ترکلری تمانیدن نشر وچاب ایتیله دی ویوزلبچه علمی ,تحقیقی وادبی مقاله لر تورلی نشریه وجریده لرگه چاب بوله دی . بوایسه آیتگه نیمیز دیک افغانستان معاصر ادبیاتی نینگ کوچلی ومترقی باشلنغیچی بولیب 14هجری شمسی عصرنینگ سیکیزینچی اونلیگی گه باغلیق دیر . بو تاریخی بورحه گه کیلیب اوزبیک معاصر ادبیاتیده اوتمیشده گی ییلر نینگ خلافیگه کوره (تنز,تذکره نویسلیک,فولکولورشناسلیک,ترکی قاموس نامه و داستان لر یازیش, هفته لیک ,آیلیک لر نشر ایتیلیش, تورلی مدنی وفرهنگی اویشمه لر قوریش, شعرده تازه تیل وینگی فضا وتصویر لرنی کشف ایتیش ونثری یازولرده هم ینگی معیار و ادبی مکتبلردن فایده لنیش وباشق ادبی ایش لر) کوزگه تشلنیب اوزبیک معاصر ادبیاتی نینگ کمالات باسقیچیگه یول آلیش گه کتته الگو و سرمشق بوله دی.
حاضرگی کونده نظم و نثرده قلم تیبرته یاتگن وایجادی ایشلر بیلن شغلن یانگن افغانستانلیک قلمکشلر استاد محمد امین متین اندخویی، استاد صالح محمد را سخ , دکتور شفیقه یارقین , پوهندوی استاد نظر محمد خان, استاد محمد عالم لبیب, اشرف عظیمی، محمد حلیم یارقین، عزیزالله آرال، ذکرالله ایشانچ، نورالله آلتای، تاشقین بهایی، رحیم ابراهیم، محمدعالم کوهکن، محمد کاظم امینی, داکترگل احمد تانیش, صالح محمد حساس, فرشته بیگم ,غلام سخی وکیلزاده و باشقه اونلب قلمکش لیمیز سونگگی دور و شرایط نینگ محصولی دیرلر.
کیینگی پیتلرده اوشبو قلمکشلر تامانیدن خیلمه۔خیل و تورلی سویهده اوزبیک ادبیاتی نینگ ایجاد نمونهلری کوزگه تشلنماقده. لیکن مذکور ادبیات نمونهلری هلی هم آز بولیب دنیا اوزبیکلری آرهسیده اۉز اۉرنینی ایگللش ده حرکت قیلماقده که امید تارته میز اوشبو ایشلر افغنستان معاصر ادبیاتیده تولیق شکلیده معیاری تیلنی یوزه گه کیلتیرسه.
یوقاریده افغانستان معاصر ادبیتاتی نینگ جدی شکلده باشلنیش دورینی 1356ییلردیب قید قیلدیک و بوحقده هم بیر قنچه سوزله دیک کیلینگ بو حقده کوپراق اوتگن اوچ دهه ده حرمتلی وکیلزاده جنابلری مقاله لریدن فایده لنگن حالده سوزلشیلیک تا ییترلی معلوماتلرنی افغانستان اوزبیک معاصر ادبیاتی وادبی جریان لر توغریسیده سیز عزیز لرنینگ اختیارینگزگه قویسک.
اوتگن اوچ دهه (اونلیگ) ده افغانستان اوزبیک معاصرادبیاتیده بیر نظر:
یوقاریده کی بحث لریمیز ده ایتیب اوتکه نیمیز دیک افغانستان معاصرادبیاتی نینگ جدی شکلده باشله نیشی اوشبو اوتگن اوچ دهه ده تیگیشلی دیر.اوشندی که بیله میزعزیز اولکه میز ده اۉتگن اوچ دهه مابینیده اوزبیک تیلی وادبیاتی ومطبوعاتی باشقه ،دری وپشتو تیل لر دیک تورلی باسقیچ لرنی باشدن کیرچیریب کیلدی که اوشبو شرحنی یوقاریده کی بحث لریمیز ده یارقین لیک تشله دیک. ایتیش لازم که اوشبو باسقیچ لر گاهی ده یوقاری درجه و گاهیده قویی درجه اولکه میز بحرانی حالت لریده اۉز حرکتی گه دوام ایتتیریب کیلدی . اوشندی که ایتیب اوتیک وکیلزاده جنابلر اوشبو ساحه ده علمی ایز له نیشلری بار که بو بحث اولرنینگ فایده لنمیز که یازگن لر : اوشبو ادبی آقیم لر یلغوز اولکه پایتختی کابل شهری وتورلی ولایت لرده محدود بولمی ؛ بلکه اولکه دن تشــــقری ده هم دوام تاپیب اۉزبیک ضیاء لی لری مجموع ده اوشبو ملت نینگ تنیقلی یازوچی و شــــاعر لــــری و قلم کش لری اۉزبیک و دری تیل لریده و تورلی بولیم لریده اۉزلـــــریدن اثر لریره تیب کیلدی لر. اۉزبیک یازوچی لـــــری و شاعرلری اۉز اثر لرینی تورلی ژانرلر وشکل لرده ایجاد ایتیب روزنامه لر و جریده لر ، مجله لر و تورلی رسانه لر آرقه لی چاپ ایتیب کیلدی . بیز افغانستان اوزبیک ادبیاتیده بو اوچ اونیلگده(مهاجرت ادبیاتی )نینگ ایزلرینی کم بولسه ده هم تاپه آله میز . بویره تیلگن و ایجاد بولگن کتاب لـــــرکوپراق شعر بولیمی نی اۉز ایچیــــگه آلـــه دی .دیمک یازوچی لــــــریمیز نینگ بدیعی ، تحقیقی ، طنز،تاریخی فولکلور وباله لراوچون یره تیلگن اثر لری هم آزایمس. بیراق کوپراق شعری توپلم لر کلاسیک ومعاصر شاعر لریمیز دن باسیلیب چیقدی.بو ادبی و فرهنگی فعالیت لر یلغوز گینه شعری و نثری اثر لر چاپ بولیشیگه ثقله نیب قالمی ، بلکه اولکه مطبوعاتیده ترکی تیلی ده تـــــورلی مجـــــله و روزنامه لر و جریده لر تورلی سایز لرده چاپ دن باسیلیب چیقدی.اوندن تشقری رادیوو تلویزیون یول لــــریدن جملـــه دن افغانستان رادیو- تلویزیونی ؛ بلخ ولایتی محلی تلویزیونی و رادیوسی ، فاریاب و جوزجان و ایریم شمالی ولایت لری نینگ محلی تلویزیون لری و رادیو لری آرقه اوزبیک تیلیده آزهم بولسه اۉزنشرات لرینی نشر ایتیب کلیدی. اوشبو فعالیت دن اولکه دن تشقری ده گی اولکه داشلریمیز هم تشقری قالمی هر قیسی لری اروپا ،امریکا و آسیا قاره لریده گی ایـــریم اولــــکه لریده انده سنــــده مجله و جریده لر و تورلی نشریه لر ترقه تیش بیلن اۉز حصه لرینی قوشیب کیلدی لر . بولر دن تشقری اوشبو بای تیلده کوپ کتاب لر تورلی موضوع لر توغریسیده قلم کش لر و بیلیم اربابلری تمانیدن اولکه ایچکری و تشقری سیده چاپ دن چیقدی. شو حقده بیرآز توخته لیب اۉته یلیک :
اۉتگن اوچ دهه ده اولکه میز مطبوعاتی آسمانیده بیرینچی پارلگن یارقین یولدوز ، یولدوز جریده سی ایدی . یولدوز بیلن بیرگه افغانستان رادیو و تلویزیونی آرقه لی باشقه تیل لر یانباشیده اوزبیک تیلیگه هم وقت اجره تیلدی.یولدوز جریده سی دن تشقری اولکه مطبوعاتیده کیم قنچه باشقه جریده و مجله لر اولکه مرکز و ولایت لریده ترقه لیب ترکی شاعر و یازوچی لری همده قلم کش لری اوشبو نشریه لر آرقه لی اوز ایجادی اثرلرینی ترقه تیب کیلدی لر ، جمله دن :مزارشریف شهریده ملی اسلامی جنبش نشریه سی ندای اسلام روزنامه سی و روزنۀ امید و جنبش جــــــــریده لری ، حرمتلی محمد عالم لبیب مدیر لیگی آستیده یاغدو و توغری یول جریده لری شونینگدیک حرمتلی اسد الله ولوالجی مدیر لیگی آستیده اندیشه جریده سی و کابل شهریده بیلگی جریده سی شونینگدیک اولکه ، وطنداران ، پیام جمهوریت جریده لری ، اندخوی مجله سی ملیت های برادر مجله سی ترقه لیب ، حاضر چه لیکده اوشبو جریده لردن نیچه ته سی اوز نشراتیگه دوام ایتتیریب کیلماقده دیر .
شونینگدیک اوشبو مدت اره سیده تورکی خلق لر نینگ تاریخی ، فرهنگی و ادبیاتیگه تېگیشلی کتاب لر ، شعری تۉپلم لر و رساله لر اۉزبېک قلم کش لری تمانیدن اۉزبېکی و دری تیل لریده تورلی شیوه لر ده چاپ بولگن . بوییرده بیز او کتاب لردن آت توته میز:
1358 1369 ییل لر اره سیده امیر علیشیر نوایی فرهنگی انجمنی، بیلیم لر اکادیمی سی ، قوم لر و قبیله لر وزارتی و یازوچی لر اویوشمه سی تمانیدن وشخصی تشبث لر نتیجه سی جمله دن حـــــرمتلی عبد الغفار بیانی اهتمامی بیلن نوایی نینگ خمسه سی خواند میرنینگ مکارم الا خلاق کتابی ، حرمتلی آیخان بیانی اهتمامی بیلن زندگانی سیاسی امیر علیشیر نوایی ، اوزبیک شاعرلری و اولکم بهاری کتاب لری ، حرمتلی کاندیداکادمیسن داکتر محمد یعقوب واحدی جوزجانی اهتمامی بیلن بیلیم لر اکادیمی سی تمانیدن نوایی نینگ محاکمة اللغتین اثری و نوایی نینگ محبوب القلوب کتاب لری چاپ اېتیلدی . شو نینگدیک حرمتلی داکتر شفیقه یارقین و حلیم یارقین تمانیدن اوشبو ییل لر مابینیده و اوندن کیینگی ییل لر ده چاپ بولگن تورکی آت لر سوزلیگی ،سیمای امیر علیشیر نوایی، بابری خط ، ظهیر الدین محمد بابر دیوانی ، نادره و شعرهای او ، مولانا جلال الدین محمد بلخی رباعی لری ، بابر نامه نینگ اۉزبېکی و دری متن لری ، در باره زبان خط و فرهنگ نویسی ، و کالت دغدغه لری ، ینگی رئیس هم کیلدی.خط و الفبای تورکی اوزبیکی، برگ هایی از تاریخ اوزبیکان افغانستان ، بازی های عامیانه اوزبیکان جوزجان ، ایکی جلد لیک اوزبیک لغت نامه سی، بابر گه ارمغان ، بابر منگولیگی ، نی تیلماجی کتاب لری ، الحاج استاد قاری محمد عظیم عظیمی سرپلی نینگ شعرلر دیوانی ، نصاب الصبیان ، قواعدالقرآن ، با کاروان بیدل کتاب لری، حرمتلی داکتر عبدالحکیم شرعی جوزجانی نینگ ینگی زمان ترانه لری یشه سین پرتیه ، ابوریحان البیرونی و آمو دریا شعر لر توپلمی کتاب لری،استاد محمدامین متین اندخویی نینگ ترکی و دری تیلیده گی کـــــونگول ســۉزی ، باغ لاله پوش ، دودمان سادات ، گلشن قدس ، مرز خورشید ، کاسه چوبین، شمعی بر مزار خاموشان ، آنانیکه در اندخوی زیسته اند،اندخوی و جایگاه تاریخی آن و چهره های برازنده اندخوی ، مروری بر سنگ نبشته ها کتاب لری و استعداد لی یازوچی حرمتلی عبد الله کارگر نینگ اندیشمند پیشتاز ، تیموریان هرات ، ابو ریحان البیرونی، شهنشاه سخنور ، امیر دانشمند ، شرح مجموعه گل ، شهر سلاطین ، شخصیت فرهنگی ظهیر الدین محمد بابر ،مهد تیموریان هرات تحقیقی اثرلری ، استاد اشرف عظیمی نینگ اولوغ ظفر و یاش تۉلقونی شعری توپلم لری و باشقه اونلب و یوزلب اثر لر و علمی وادبی مقاله لر اوشبو اوچ اونیلگ نینگ محصولی دیـر.
جمشید ثبات


text:
ژاپونیا-دا فیرتینا
ژاپونیا-دا فیرتینا 3 میندن چوخ ائوی ایشیقسیز قویدو.
ژاپونیانین شیزووکا ایالتینده طغیان ائدن فیرتینا سببیندن اوچ نفر یارالانیب.
طیی فلاکت نتیجه سینده ماکینوهارا قصبه سیندهکی چوخ سایدا ائوه جدی زیان دییب.
فیرتینا سببیندن بؤلگهدهکی تخمینن 3 مین 200 ائو الکتریکسیز قالیب.
ایلگیلیلی خبرلر
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی آرتیب
هیندوستان-دا سئل و داشقینلار زامانی اؤلنلرین سایی یوز نفری کئچیب.
بنگلادش-ده سئل:36 نفر اؤلوب
بنگلادش-ده دنیز سویهسینه یاخین اراضیلرده تأثیرلی اولان شدتلی یاغیشلار نتیجهسینده میدانا گلن داشقینلاردا 36 نفر حیاتینی ایتیریب.
آلمانیا: بنزینلی و یا دیزل اتومبیل ساتیشی ایله باغلی پلان یانلیشدیر
آلمانیا، آوروپا بیرلیگینین، یئنی بنزین و دیزل ایله ایشلهیهن اتوموبیللرین ساتیشینی ۲۰۳۵.جی ایلدهن اعتباراً قاداغان ائدن یاسال دۆزنلهمهسینی قبول ائتمهیهجکلرینی بیلدیردی


text:
ائلشن اوریادلی
ائلشن اوریادلی - آدیلا تانیان یازار، قزئتهچی و شاعیر اسفندیار عابدینی زنگان اوستانینین ماهنیشان شهرستانینین اوریاد ماحالیندا یئرلَشن حسن آباد کندینده آنادان اوْلموشدور. سوْنرا اؤز عائیلهسیله بیرگه قوم شهرینه کؤچموشدور. ائلشن اوریادلی یول درگیسینین رئداکتورو اوْلموش و بیر چوْخ مقالهلر یازمیش. ائلشن اوریادلی 1379 گونش ایلینده قومدا قورولان پینار درنگی نین قوروجولاریندان اوْلموش. اوریادلی ایللر بویو وار کی خلج دیلی حاقدا آراشدیرمالار آپاریر. ائلشن ایندی قوم شهرینده یاشاییر. ائلشن تخلص ائدن آذربایجانلی شاعیر، سربست و کلاسیک فورمالاردا شعر یازیر.
اثرلریندن[دَییشدیر]
- خلج دیلی حاقدا آراشدیرمالار
- آل گونش شعر توپلوسو
- سون گومان شعر توپلوسو
- سوپاند و آند شعر توپلوسو
- بیر چوْخ مقالهلر
ائلشن اوریادلیدان بیر شعر[دَییشدیر]
آل گونش
لحظهلری واراقلاییب اؤتوب گلدیم
آل گونشین آل یاناغین اؤپوب گلدیم
عؤمور دئمک: کؤچوب گئدهن لحظهلردیر؛
لحظهلرتک اؤز یوردومدان کؤچوب گلدیم.
غوربت ائلده غملر ایله قول ـ بویونام
شنلیکلری وطنیمده تؤکوب گلدیم.
آل گونشیم! دونن منده خائین اوْلوب،
سنه باخان پنجرهنی هؤروب گلدیم
اودلار یوردو! بیر گون گلر گؤرهرسن کی،
فراقیندا حسرتینله اؤلوب گلدیم
آچ قوجاغین اوندا منی آل سینهنه
سینهن ملهم بیلیب آنجاق دؤنوب گلدیم
«ائلشن» کیمی آلگونهشین هاواسییلا
وطن ـ وطن، اؤته ـ اؤته، اؤتوب گلدیم
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
ویکیپدیا:کند مئیدانی/فنی/آرشیو۱
هامینیزا سلاملار
سلاملار. تاریخده بوگون شابلونلاری ۳۶۵ شابلون اولور. هر بیر گونه بیر مقاله ده آچماق لازیمدیر. بو ایشده هامینین یاردیمینا احتیاج وار. تشکورلر.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۳۰ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۴۲ (UTC)
- میلادی آی صاباح قورتاراجاقدی. شنبه گونو آوقوستون بیریدیر و بیزیم بو گون اوچون شابلونوموز حاضیر دئییل. من بیر-ایکی گون اولمایاجاغام. خواهیش ائدیرم واختی اولان ایشلدنلر حتما شابلونو جورلاسینلار. یوخسا آنا صفحه ده تاریخده بوگون قیرمیزی قالاجاقدیر. هامینیزا حؤرمتله --Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۳۰ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۱ (UTC)
سالاملار. حتماً امیر بَی. الیمدن گلنی اسیرگهمهیهجاغام. حورمتله. --علم آختار (دانیشیق) ۳۰ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۴۹ (UTC)
Importing from az.wikipedia
Hi,
If I understand correctly, articles in Arabic-script Azerbaijani were deleted in the az.wikipedia. Do you plan to import them to this domain?
Thanks. --Amir E. Aharoni (دانیشیق) ۳۱ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۳۲ (UTC)
- Hi, we had already importet only main and important articles from az.wiki to azb.wiki incubator since two years. we had there 11000 articles but here only 5500 and unfortuanatly all the rest have been deleted in az.wiki. but in order to import them now we can use offline version of az.wiki
Matreeks (دانیشیق) ۳۱ جولای ۲۰۱۵، ساعت ۱۶:۰۷ (UTC)
- It's supposed to be possible to ask the admins there to restore them and then import them and delete them again. It should be more efficient. --Amir E. Aharoni (دانیشیق) ۴ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۱۹ (UTC)
بیرگه ایش
هامینیزا سلاملار.)) من نئچه قونودا بیرگه ایش آپاماغیمیزی واجیب ساییرام. اونلاری آلتدا یازیرام. خواهیش ائدردیم باشارانلار قوشولوب هر گون هئچ اولماسا اون دَییشدیرمه ایله یاردیم ائتسینلر.
تاریخده بوگون
تاریخده بوگون بؤلومو آنا صفحه ده یئرلشیر. بو چوخ اؤنملی دیر. ایلین بوتون گونلرینه ویکی صفحه و مقاله یاردیلمالییق. من ایله علم آختار بَی بو ایشه باشلامیشیق سیزلرده قوشولون. هره هر گون ایکی ویکی صفحه یارادسا چوخ تئز بیر زاماندا بونو قورتارا بیله لریک.
بو ایشی نئجه گورمک اولار؟
- اؤرنکلر: بوندان قاباق یارانان صفحه لر سیزه یاردیم ائده بیلر. ویکیپدیا:تاریخده بوگون/آقوست ۱ -- ویکیپدیا:تاریخده بوگون/ژولای ۳۱
- ویکی صفحه سین یارداندان سونرا بیلگیلری هاردان تاپیب اورایا یئرلشدیریم؟ بو بیلگیلری چوخ ساده صورتده آزویکیدن تاپیب بورایا کؤچوره بیلرسینیز. اؤرنک اوچون بوردا آقوست آیی نین تاریخده بوگونلری بیلگیلرین تاپا بیلرسینیز.
سورغولار
هانسیسا سورغونوز وارسا بوردا سوروشا بیلرسینیز.
بیرگه ایشده چالیشان ایشلدنلر
- --Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۲۸ (UTC)
- --علم آختار (دانیشیق) ۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۶:۲۷ (UTC)
ایشلدن:AlperTeo ، ایشلدن:Hqoumb، ایشلدن:Altinx، ایشلدن:Potkal ، ایشلدن:Arslanteginghazi، ایشلدن:Arjanizary، ایشلدن:اکتای، ایشلدن:E THP، ایشلدن:Goonooz، ایشلدن:Ilğım، ایشلدن:Hekim qasim oglu، ایشلدن:Qarqushu و... حؤرمتلی ویکیداشلار؛ دئمک اوْلارکی حؤرمتلی علم آختار بَی گئدندن سوْنرا بۇ ایش یئرده قالیبدیر. ایندی هر گون صوب آناصفحهیه باخسانیز تاریخده بۇگۆن بؤلومو قیرمیزی خط ایله بللی دیر. یانی لازم اوْلان صفحهلر یارانماییبلار. خواهیش اوْلونور ال-اله وئریب لازیم اوْلان صفحهلری یارادایین. هامینیزا حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲ نووامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۲۸ (UTC)
مدیا ویکی بؤلومونده ترجومه اولونمامیش یازیلار
بو بؤلومده اولان چئویرمه لری حتمن تئزلیکله گؤرمه لییک. چوخلاری آزب ویکی ده پیام لارین آیری دیلده اولماغین حاقلی اولاراق بَیه نمیرلر.
بو ایشی نئجه گورمک اولار؟
بوردان چئویرمه لرین نئجه اولدوغونو گؤره بیلرسینیز. چئویرمه اولمایان یازیلار فارسجا گؤرسه نیرلر. اونلار ترانسلئیت ویکی ده حل ائتمک لازیم دیر. اؤرنک اوچون بیریئرده یازیب "تغییر قدیمیتر" ایندی بونو نئجه دَییشدیرمک اولار؟
بؤیرونده اولان "چئویر" اوستونده تیکله سه نیز بو صفحه یه کئچه جکسینیز. سیز دَییشدیرمک اوچون اوردا یئنی حسابینیز اولمالیدیر. اوردا بئله بیر یازی گؤره جک سینیز: Older change
MediaWiki:Abusefilter-diff-prev/en
بو آشاغیدا یازیلان و مدیا ویکی ایله باشلانان جمله نین سونونداکی ائن عوضینه آذب یازیب سئرچ/آختار دا قویاجاق سینیز:
MediaWiki:Abusefilter-diff-prev/azb
ترجیحلرده دیلینیز آزب اولسا بئله بیر پیام گؤره جکسینیز: ایندی بو صحیفهده یازی یوخدور. سیز آیری صحیفهلرده بو باشلیق اوچون آختارا بیلرسیز، یا دا ایلگیلی قئیدلری آختارا بیلرسیز، یا دا بو صحیفهنی دَییشدیره بیلرسیز. بو صحیفهنی دَییشدیره بیلرسیز اوستونده کلیک ائدین و ترجومه نیزی آرتیرین.
سورغولار
هانسیسا سورغونوز وارسا بوردا سوروشا بیلرسینیز.
بیرگه ایشده چالیشان ایشلدنلر
- --Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۲ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۲۸ (UTC)
- --Sadiqr (دانیشیق) ۳ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۴۱ (UTC)
مقاله لرین ساییسی
سلام . یورولماسین یولداشلار
آنا صحیفه ده مقاله لرین سایی سی ندن آزالیب دیر ؟ — بو ایمضاسیز یازی Yacn1987 (دانیشیق • چالیشمالار) طرفیندن آرتیریلمیشدیر.
- من اونو یازدیم. فیکر ائدیرم بیر-ایکی گون عرضینده حل اولوناجاقدیر. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۸ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۲۴ (UTC)
ادیت تۇل
ادیت تول مدیاویکیسینین ایشلری سوْنا چاتدی و ایشلتمک اۆچون حاضیردیر. لطفا داها یاخشیلاشماسی اۆچون اؤز دیرلی باخیشلارینیزی پایلاشین.--Koroğlu (دانیشیق) ۱۴ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
- یاشا بَی. اوردا یاریم فاصیله آرتیرماق اولارمی؟ من یاریم فاصیله وورا بیلمیرم. سیستمده مشکول وار.--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۵ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۰۵ (UTC)
تورکیه تورکجه سی ویکیپدیاسی نین دگیشدیرمه آراجی چوخ گؤزل و ساده دیر. اونو گؤرمگینیزی توصیه ائدیرم. او دگیشدیرمه آراجی اؤز تورکجه ویکیپدیامیزدا دا یولا سالابیلریک می؟H.ALIZADE Q (دانیشیق) ۱۹ آقوست ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۰۹ (UTC)
شابلون:سوْن دییشیکلیکلر
سیزجه بو شابلون گؤرونوشده موشکولو یوخدور؟ منجه آیری پروژهلر قیسمی قوتونو اوزون ائدیب و کادردان ووروب یئشیگه. سایقیلار.E THP (دانیشیق) ۶ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۲۵ (UTC)
بیر نئچه سورغو
- دیل کودلار شابلونونون کودلاری نه دیرلر؟
- آشاغی سطیر آتلامانین تورکجه شابلونو نه دیر؟ اولماسا اؤیرهدین جورلهیک
- فایل آرتیرما شابلونوندا نه جور کیچیکلتمه اولور؟
سایقیلارلا Arjanizary (دانیشیق) ۱۶ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۷:۰۸ (UTC)
- سلاملار Arjanizary بَی.
- دیل کوْدلاری واردیرلار. مدیاویکی:Edittools ده دیل ایله باشلیق شابلونلاری بؤلومونده واردیرلار. راحات مقالهلرده ایشلهده بیلرسیز.
- شابلون:جب
- اؤلچو کادریندا فایلین اؤلچوسون ایستهدیگینیز اندازهده تعیین ائده بیلرسیز.
اۇمود ائدیرم. جاوابلار یارارلی اوْلاجاقلار. حؤرمتله--Ebrahimi-amir (دانیشیق) ۱۷ اوکتوبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۳۷ (UTC)


text:
بۏیونوزا گؤره ایدهآل کیلۏ نئجه حئسابلانېر؟ (ساغلاملېق) ایدهآل کیلۏ، ساغلاملېق سۏرونلارېنا نهدن اۏلمایان، هر هانسې’سا بیر خستهلیک یارانار’سا، تئز ساغالماغا کؤمَک إدَن و یاشام کالیتهسینی یاخشېلاشدېران “ساغلېقلې کیلۏ آرالېغې دېر”. …Read More »
بس اوندا نييه أره گئدیبسن؟!
بس اوندا نييه أره گئدیبسن؟! جينسی سيخينتیلاری اولان، داها دوغروسو، واژينيزمدن اینجیـیَن خانیملارين أن چوخ إشيتديگی قينايیجی سورغو بودور: “إلهيه بيلميرسن’سه، اوندا نييه أره گئديردين؟! اوتورموشدون دا آتانين إوينده!” بو …Read More »
اوشاقلاری کیتاب’لا یولداش إدین!
اوشاقلاری کیتاب’لا یولداش إدین! دوشونجهلی آنا-آتالار اوشاقلارینين کيتاب’لا دوستلوق قوروب، عؤمور بویو اونلارین اوخوماغینی ايستهييرلر. آنجاق اوشاغا، یالنیز سؤز اولاراق، کيتاب اوخوماسينی سؤيلهمک يئرينه، اونلارا اؤرنک اولماق اوچون کيتاب اوخوماق …Read More »
سَحَر قاچېشېنـا آج، يۏخسا تۏخ چېخمالې؟
سَحَر قاچېشېنـا آج، يۏخسا تۏخ چېخمالې؟ بوتون تمرینلرده ماکسيموم فايدانی ألده ائتمک و تمرین مودّتينـده گوجون قورونماسی اوچون ووجودون ائنئرژیيـه احتيياجی واردير. بونون’لا برابر تمرینـدن قاباق داها چوخ يئمک يئمه، …Read More »
کيشیلری قادينلاردان اوزاقلاشديران داورانيشلار
کيشیلری قادينلاردان اوزاقلاشديران داورانيشلار سيزه دلی کيمی آشيق اولدوغونو دوشونسهنيز بئله، داورانيشلارينيز’لا اونو اؤزونوزدن سويودا بيلهجگينيزی اونوتمايين. نئجه کی قادينلار کيشیلرين بعضی داورانيش و حرکتينـدن سويويور و اوزاقلاشيرسا، کيشیلر اوچون …Read More »
یومورتانین ساغلام و تزه اولماغینی نئجه بیلمک اولار؟
یومورتانین ساغلام و تزه اولماغینی نئجه بیلمک اولار؟ مطبخيميزده تئز-تئز قوللاندیغیمیز يومورتا، باشقا يئمکلر کيمي پوزولدوقدا کيفلنمير، يا دا رنگ دَييشديرهرک، سولماییر. بس بيز آلديغيميز يومورتانين اؤزو ده کؤهنلديگيني نئجه …Read More »
قادېن و مارت آيېنېن 8-نجی يالان تراژئدیسی…/ آیهان میانالې
قادېن و مارت آيېنېن 8-نجی يالان تراژئدیسی…/ آیهان میانالې دوندورمانې يئ اۏغلوم، آرخانا دۆشۆنـمَزدن بير ملک يانېر، بير ملک اۆچۆر، بير ملک موم کيمی أريڲير، بير ملک يئنه ويترينلرده قوتلانېر. …Read More »
گؤزلـلیک / کؤکـَلمهگين أن ساغلام يوللاری(1)
گؤزلـلیک / کؤکـَلمهگين أن ساغلام يوللاری(1) هر زامان آريقلاما حاقّيندا وئريلـَن خبرلرين عکسينـه اولاراق، بو دفعه ساغلام شکيلـده کؤکـَلمک حاقيندا بیلگی وئرهجهیيک. قاينانـميش لوبياني زئيتون ياغی ايله يئـمک اينسانی کؤکـَلدير. آغ …Read More »
قادین خستهلیکلری / آیباشينين گئجيکمه سببلری
قادین خستهلیکلری / آیباشينين گئجيکمه سببلری آیباشی نيظامی عوموميت’له 28-30 گۆنده داوام ائدن بير دؤوردۆر. بعضی قادينلاردا بو نيظام بیر هفته اول و يا بیر هفته گئج اولاراق گؤرۆلر کی، بو …Read More »
ائله گیزلهدیرلر سانکی اینسانلیغین أن بؤیوک سوچودور!
ائله گیزلهدیرلر سانکی اینسانلیغین أن بؤیوک سوچودور! قادین باغینی(نوار بهداشتی) یئددی قاتا بوکوب پالتارینین آلتیندا گیزلهدیب گئدیر! ساتیجی کیشی(فروشنده) أن قارا و کیفیر نایلونلارینی قادین باغینی قویماق اوچون حاظیرلاییب،ندنکی یا …Read More »


text:
اؤزبک ادبیاتی
اؤزبک ادبیاتی، عموم تورک ادبیاتی نین زنگین بیر قولونو یارادانلارداندیر.
شفاهی آغیز ادبیاتلاریندا آلپامیش اوسطوره لری، کوراوغلو ائپوسلاری، ملا نصرالدین حیکایه لری اولاراق، خواجه احمد یسوی کیمی تورکستان پیری لقبی ایله شهرت تاپان بؤیوک عارف، صوفی اللهیار و باشقالاری بوتون تورک خلقلرینه سوندوکلری کولتورون بیر بوجاغی دیر. کلاسیک ادبیاتا گلدیکده، امیر علیشیر نوایی، بابورشاه، یعقوبی، خوارزمی و لطفی کیمی بؤیوک شاعیرلری واردیر.
اوزبکلرین محمود خوجا بهبودی، منوری قاری، اوْلانی کیمی متجدد و اصلاحاتچی دوشونجه آداملاری و یازارلاری اولموشدور. اونلارین آردیندان چاغداش ادبیاتی یارادانلار آراسیندا صدرالدین عئینی(1954 – 1878) ، حمزه حکیم زاده نیازی (1929 – 1889)، عبدالرئوف فطرت ( 1938 – 1886) کیمی بؤیوک یازارلاری دا بئجرتمیشدیر.
بونلار آراسیندا 1918 جی ایلده عبدالرئوف فطرت، "یازارلار تشکیلاتی" نی تاشکند شهرینده قورموش و یادلار – اجنبی لر قارشیندا دیره نیش حرکاتینی یاراتمیشدیر. بلشویک لرین حکومتی قورولدوقدا ، اوزبک شاعیری عبدالحمید چولپان بوتون ساحه لرده چالیشاراق، اوزبک لرین عصیانکار روحونو باشاریلی بیر شکیلده تمثیل ائتدی. اونون آشاغیدا آد آپاردیغیمیز شعرلری، بوتون خلق ایچینده بؤیوک ملی حرکت یاراتدی: بس ایندی(یئتر ایندی)، زنجیر اسارت، خلق، عصیان، یانغین، پوزولان اؤلکه و ...
عبدالحمید چولپان، بۇ مبارزه روحو ایله برابر ،اوزبک شعرینده لیریک ژانری نین دا یولونو آچدی. او، هیجا، عروض و سربست شعرلر قوشماقلا، خلقی نین روحونو اوخشادی، تاریخینی یاشاتدی و خلقینی اویاتدی. آو، آنادولو تورکجه سی، روسجا ، عربجه و فارسیجانی دا دریندن اؤیره نیب، بۇ خلقلرین ادبیاتینی دا اؤیره نمیشدیر. او، بۇ دیللردن ترجومه لر ده یاپمیش، اؤزه للیکله "گئجه و گوندوز" رومانی ایله دونیا دا شهرت قازانمیشدیر. نه یازیق کی استالینین ترورلارینا راست گلدی. او، بیر سیرا شعرلری و یازیلارینا گؤره "ملتچی لیک" ، "سووئت سیستمینه قارشی گلمک"، "ادبیاتدا لیریزم و سمبولیزمه یئر وئرمه" ، "بورژوایا خدمت ائتمک"، " گیزلی تشکیلات قورماق"، و "تورکچولوک یاپماق" اتهامی ایله 1938 جی ایلده اؤلدورولدو.
چولپانین آچدیغی یولدا باشقا مبارز اوزبک شاعیرلری" بوتو(1940 – 1904(، البک(1939 – 1893) ، آیبک( 1968 – 1905) و آیدین(1953 – 1906) کیمی شاعرلر ایره لی یورودولر. بونلارین آردیجا باشقا شاعیرلر گلدیلر: غفور غلام، کامیل یاشین، غیرتی، اویقون و باشقالاری. تاسفله بۇ یازارلارین بیر سیراسی مهمل بیر سوچلامالارلا اؤلدورولدولر، او جمله دن چولپاندان علاوه، قادری چولقون بای، عبدالرئوف فطرت و...
1937 جی ایلین سوی قیریمیندا چوخلو شاعیر و یازارلار اعدام اولدولار. بونون آردیجا 1960 جی ایله قده ر "سوسقونلوق" دؤورو دوام تاپیر.
1056 جی ایلده خروشچف و اونون آردیجا برژنف ایش اوسته گلدیلر. بیرینجی یوموشاق سیاستی ایزله ییب، ایکینجی "دورقونلوق" دؤورونو ایره لی سوردو. بۇ زمان یازارلار اوستونده اوْلان باسقی آزالدی. اوزبکستاندا بؤیوک یازارلار و شاعرلر میدانا گلدیلر. بونلارین آراسیندا: ارکین وحید اوْغلو، عبدالله آریپ اوْغلو، آمان ماتجان اؤلمز اومابک اوْغلو، محمد یوسف، جمعه نیاز جبار اوْغلو، برات بایقابیل اوْغلو، حلیمه خدابرد قیزی، اؤتکیر هاشم اوْغلو، گولچهره نوراله قیزی، گولچهره جورا قیزی، آیدین حاجی اوْغلو، اؤکتم عثمان اوْغلو، میر عزیز اعظم، جمال کمال، رئوف پارفی، دده خان حسن، میرپولاد میرزا، محمد صالح، طاهر قهار، عظیم سویون، خورشید دوران، شوکت رحمان، میرزا خنجه بیگ، عثمان قوچکار و...
آنجاق، 1930 جی ایللردن یازماغا باشلاییب، عئینی حالدا ملی اوزبک ادبیاتینی دیریلتمه یه جان آتان شاعیرلر میدانا گلمیشلر کی بونلاری آد آپارماق اولار: کامیا یاشین، اویقون، زولفیه، حامید، رامیز باباجان، مختار، میرمحسن، عزت سلطان، شکراله، عادل یعقوب اوْغلو، پیریم قول قادراوغلو و...
اوزبک چاغداش ادبیاتی او قده ر زنگین و غنی دیر کی شاعرلر و یازارلاری نین لیستی نئچه صفحه نی دولدورار. آنجاق بونو دئمکله کفایتله نیریک کی دونیا تورک ادبیاتی نین چاغداش زنگین لیگی نین اؤنملی بیر بؤلومونو اوزبک ادبیاتی قورویور.[۱]
آیریجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- محمد قارا، اؤزبک تورکلرینین ادبیاتی، استانبول، 1998.
- محمدرضا کریمی، تورک دونیاسی، امید زنجان، نمره 287.


text:
واشاش ایدمان کولوبو
واشاش ایدمان کولوبو (اینگیلیسیجه: Vasas SC) بیر فوتبال کولوبودور. NB II دَستهسینده موسابیقه آپاریر. اوْیونلارینی دا ۵٬۰۵۴ نفرلیک ایستادیوملاریندا اوْیناییرلار.
قایناقلار[دَییشدیر]
- ^ NB II: Szanyó Károly lett a Vasas vezetőedzője – hivatalos. nemzetisport.hu (12 Nov 2018). یوْخلانیلیب12 Nov 2018.
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Vasas SC»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده واشاش ایدمان کولوبو گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
اوغرولوق
اوغرو عربجه:سارق بیر کیمسه اوزگه وارلیقین ناحق اله گئچیلده.ایسلامدا ایکی نوع اوغرولوق یازیلیبدیر.حد و تعزیری اولان اوغرولوق.
حد اولان اوغرولوق[دَییشدیر]
حد یوخسا یوخاری موجازات نئچه ایشلره باغلی چیخار
- 1-اوغرو بالیغ و بیلن اولسون.
- 2-اوغرو بیر اوغرولوق اۆچون مجبور قالماسین یوخسا اونی اوغرولوق ائدماقا مجبور اولونماسین.
- 3-اوغرو بیلسین بو ایش حرامدی و مال صاحیبی اونو حرز(کیلید یوخسا باغلی یئرده) ساخلایب.
- 4-اوغرو مضطر(گرکلیقدا) اولماسین .
- 5-اوغرولوق قحطلیق و چوخ یوخسوللوقدا اولماسین
- 6-اوغرو اوزگه مالین اوغرولوق اۆچون و اغرولوق ائدماق قصدینه گوتوروسون.
- 7-مال بیر بئینیلمیش باغلی یئرده یوخسا قیفیلدا اولسون.
- 8-مال دولت مالی یوخسا وقف مال اولماسین.
قایناق[دَییشدیر]
رشد بیلگیلری نوامبر 2016


text:
دابودشت
دابودشت، ایرانین مازندران اوستانینین آمول بؤلگهسینده یئرلشن بیر شهردیر. بۇ شهرین ۱۳۹۵-جی ایلین آمارلارینا گؤره ۱٬۷۵۸ نفر جمعیتی واردیر.[۲]
گؤرمهلی یئرلر[دَییشدیر]
- کش قالاسی اسکی تپهسی
- بلیران کندی، تاریخی و گزمهلی بیر کند
- کندده ۲۰۰۰۰ دن آرتیق مقبره و ایمازاده وار.
- هشتل قوللـهسی، بئش مزارلیق قولله
- دابودشت - فریدونکنار دنیز یولو
- چلتیک اکینهجکلری
- قاجار ـ صفوی دؤنمینه عایید فیروزکلا کندی تکیهسی
- پهلوی دؤنمینه عاید فیروزکلا کؤرپوسو
- سقانفار هندوکلا و تکیه هندوکلا
- حاج مهدی سلطان ائوی
- دنگپیا کندی تاریخی حامامی
قایناقلار[دَییشدیر]


text:
ال سی دی تاچ ایفون 5G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۵G رنگ سفید
3,500,000 ریال
خلاصه قیمت محصول
- 3,500,000 ریال
- 3,500,000 ریال
- 3,500,000 ریال
ال سی دی تاچ ایفون 5G رنگ سفید
محصولات مرتبط
ال سی دی تاچ ایفون ۶G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6G رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۶S PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6S PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۵S رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 5S رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون 6G PLUS رنگ سفید
ال سی دی تاچ ایفون اصل شرکتی ۶S رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون اصل شرکتی 6S رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6G رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون اصل شرکتی IPHONE X رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون اصل شرکتی IPHONE X رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۶S PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 6S PLUS رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون IPHONE XS MAX GX رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون IPHONE XS MAX GX رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون ۵S رنگ مشکی
ال سی دی تاچ ایفون 5S رنگ مشکی


text:
اویان نیوز: دونیانین ان آدلیم برندلری ،ایلک اولاراق ،”لاله پارکدا”!
“لاله پارک”،آلیش وئریش ایلنجه،خدماتی توپلومو،بلدیه وتبریزین ایسلامی شوراسین رئییس و اؤیه لری وبیر سیرا بؤلگه سل مسئول لارین حضورولاریلا تام آچیشلیش اولدو.
هوتئل لاله توپلومو،ایلک آددیمدا،هایپر مارکتی له اؤزون تانیتدیراراق؛آلیش وئریش وایلنجه مرکزلرین آچیلشیلا،هوتئل لاله نین ، تام آچیلیشینا یاخین لاشدی.
هوتئل لاله نین ،آلیش وئریش مرکزی بوگون،فجر گونلریله برابر؛ایش اوستونه کئچدی،آرتیرمالییک،بو توپلومون،ییغینجاق سالونی “تیر” آیینا دک وهوتئلین بیرینجی قاتی،۹۲نجی ایلین، شهریور آییندا ایش اوستونه کئچیریله جک.
“هوتئل لاله” بیر اورتاق پوروژه اولاراق ،تبریزین ،ایقیتیصادی وتوریزم و یئنی ایش تؤره تمک قونوسوندا بیر اؤنملی اوینام اوینایاجاق،بئله لیک له، هوتئل لاله توپلومو هله لیک،تیکیلمک دؤنه سینده ۵۰۰نفره ایش یارالدیب!بو پوروژه نین، تکجه هایپر مارکتی ،۳۰۰نفره ایش یارالدیب!”لاله پارک”ین تام تیکینتی سی بیته رک، مستقیم ۳۰۰۰نفره و غیر موستقیم ۱۰-۱۵مین نفره ،ایش یارادماغی گؤزله نیلینیر!
“هوتئل لاله”، تبریزین ،دؤردونجو ۵ اولدوزلو هوتئلی اولاراق، تورکیه نین ،امکداشلیق و سرمایه یاتیریمی لا(سرمایه گذاری) ،باغمئشه پارکین ،اؤنونده تیکیلینیب!
بو توپلوم،۱۸ قات و۷قات تیکینتیدن تؤره نیب!۱۸ قات “گؤی دله نی”،هوتئلین، آنا تیکینتی سی دیر!
۷قاتلی تیکینتی نین، بؤلوم لری آشاغی داکی قرارا دی:
۱-اوچ قات ،اوست اؤرتولو پارکینگ
۲-هایپرمارک “آل این آل”،۵۲۰۰مئترموربع ساحه ده
۳- دؤرد قات،آلیش وئریش مرکزی،۱۲۰واحید(دونیانین ان آدلیم برند لری)
۴-”فان تایم” اویون شهری،۱۱۰۰مئتر موربع ده(اؤزل معماری)
۵-کافی شاپ،۲و۳ اونجو قات دا
۶-بئش بعدی سیناما،ییغینجاق سالونو
۷-سون قات،فودکوت ورستوران اوچون
۸- برقی پیلله:۲۰ ،قالدیریجی: ۴
شکیللرین تامامینی گورمک ایچین بورایا باخینیز
تبریز،دیلک لر شهری


text:
آوروپا بیرلیگی اوکراینادا سیویل لری هدف آلان هوجوملاری قیناییب
آوروپا بیرلیگینین خاریجی علاقهلر و تهلوکهسیزلیک سیاستی عالی نومایندهسی جوزپ بورل روسیانین اوکراینادا فوریهنین 24-دن بری داوام ائدن هوجوملاری ایله باغلی آچیقلاما وئریب.
آوروپا بیرلیگی روسیانین اوکراینادا آیری-سئچکیلیک اولمادان سیویل لری هدف آلان هوجوملاری قیناییب.
آوروپا بیرلیگینین خاریجی علاقهلر و تهلوکهسیزلیک سیاستی عالی نومایندهسی جوزف بورل روسیانین اوکراینادا فوریهنین 24-دن بری داوام ائدن هوجوملاری ایله باغلی آچیقلاما وئریب.
جوزف بورل "اوکراینا سون هفتهلرده روسیانین ان شدتلی راکت هوجوملارینا معروض قالیب. آوروپا بیرلیگی روسیا سلاحلی قوهلرینین سیویل اهالینی و سیویل آلت یاپینی و آیری سئچکیلیک ائتمهدن و غیری-قانونی بومباردمانینی پیسلییر" ایفادهسینی ایشلهدیب.
خصوصیله اؤلکهنین دوغو سوندا و گونئی ینده آغیر هوجوملارین داوام ائتدیگینی بیلدیرن بورل لوگانسک و خارکوو کیمی بؤلگهلرده سیویل اهالینین گوللهلندیگینی، سیویل آلت یاپینین محو ائدیلدیگینی بیلدیریب.
اوکراینادا تؤرهدیلن حربی جینایتلرین جزاسیز قالماماسینین واجیبلیگینی وورغولایان بورل آوروپا بیرلیگینین اوکراینا خالقینین یانیندا اولدوغونو و اونا دستک وئرمهیه داوام ائدجگینی قئید ائدیب.
ایلگیلیلی خبرلر
بیر کامیونون ایچینده ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی
ترک ائدیلمیش بیر کامیوندا کؤچمن اولدوقلاری دوشونولهن ۴۲ نفرین جسدی تاپیلدی
استولتنبرگ: سوئد و فنلاند تۆرکیهنین قایغیلارینی نظره آلمالیدیر
استولتنبرگ، سوئد و فنلاندنین ناتو-یا عضولوک مراجعتلری ایله باغلی جمهورباشقانی رجب طیب اردوغانلا گؤروشدوگونو و اردوغانی ۲۸ ژوئنده مادریدده گئچیریلهجک دؤردلو دیروهیه دعوت ائتدیگینی بیلدیردی


text:
سنگال ده بیر کسلخانه ده یوز بیرگن یانغین عاقبتیده کوپلب چقه لاق حیاتی نی یوقاتدی
اوشبو حادثه کسلخانه نینگ توغریقخانه سیده یوز بیرگن
سنگال ده گی بیر کسلخانه نینگ توغریقخانه سیده یوز بیرگن یانغین حادثه سی عاقبتیده 11 چقه لاق حیاتی نی یوقاتدی.
سنگال جمهوررئیسی ماکی سال, تویتر آرقه لی بیرگن بیاناتیده, چقه لاق لرنینگ آنه لری و عایله لری گه قیغوداشلیک بیلدیردی.
محلی مطبوعاتده بیریلگن خبر لرده, یانغین نینگ برق شارتی سی سببلی یوز بیرگن لیگی بیلدیریلدی.
علاقه لی ینگی لیکلر
هندوستانده بیر بنانینگ قولب کیتیشی عاقبتیده کوپلب کیشی جان بیردی
تورکیه اردن گه قیغوداشلیک بیلدیردی
اوشبو توغریده تورکیه تشقی ایش لر وزیرلیگی تامانیدن بیانات بیریلدی


text:
حاتای دا پ. ک. ک ترور قوراماسینا قارشی حرکت باشلادیلدی
ترورچیلیغا قارشی بو حرکته 887 پرسنل قاتناشیار
تۆرکیأنینگ حاتای ولایاتیندا آیرالیقچی پ. ک. ک ترور قوراماسینا قارشی ارن قاباو- 12 حرکتی باشلادیلدی.
ایچری ایشلر وزیرلیگی، پ. ک . ک ترور قوراماسینی یوردونگ گۆن ترتیبیندن چیقارماق و بؤلگه دأکی ترورچیلاری تأثیرسیز یاغدایا گتیرمه ک ماقصادی بیلن حاتای دا "ارن قاباو- 12 (حاتای- آمانوسلار) شهیت ژاندارما عبدالله آق دنگیز حرکتینه" باشلادیلاندیغینی بیلدیردی.
بو حرکته 887 پرسنل قاتناشیار.
دِگیشلی حابارلار
هوُوا یوُلی بیلن آنتالیا گلن سیاحاتچیلارینگ سانی 4 میلیون آدامدان گچدی
2022-نجی ییلینگ باشیندان بأری گلیأن سیاحاتچیلارینگ سانی گۆن سایین یوُقارلایار
نجیب میقاتی یوردونا هر حیلی قوُلداو بریأن تۆرکیأ مینتدارلیق بیلدیردی
میقاتی بیلن آق داغ ایکی یوردونگ آراسینداقی ساغلیغی ساقلاییش پوداغینداقی حیذماتداشلیغی و بو پوداقداقی قاتناشیقلارینگ اؤسدۆریلمه گی حاقیندا گنگه شدی


text:
حاکیمیت
حاکیمیَّت یا دا اِئِگِمِنلیک _ بیر توپراق پارچاسی یا دا مکان اۆزریندهکی قورال قویما گۆجۆ و حاق و حوقوق یاراتما قودرتیدیر. بو گۆج سیاسی ائرکین دایاتدیغی یاساللامیش بیر اۆست ایرادهیی ایفاده ائتمکدهدیر.
حاکیمیت عاینی زاماندا بیر دؤولتین اؤلکهسی و اویروقلاری اۆزریندهکی یئتکیلرینین تۆمۆنۆ ایفاده ائدر. بیر باشقا دئیمله حاکیمیت، دؤولتی باشقا تۆزل نفرلیکلردن و اؤرگۆتلنمه بیچیملریندن_اؤرنغین شیرکتلردن، درنکلردن، کولوبلردن، چتهلردن، دین و مذهب بیرلیکلریندن، فئودال باغلیلیک و یؤنتیم بیریملریندن_آییران اؤزللیکدیر. حاکیم اولمایان دؤولت اولماز؛ قایناغینی دؤولت'دن آلمایان حاکیمیت ده اولماز.


text:
آوروپابیرلیگی یؤنتیمی تورکیهیه گلیر
آوروپا بیرلیگی شوراسی باشقانی میشلین سؤزچوسو بارند لیتس، آوروپا بیرلیگی یؤنتیمینین تورکیهیه گلهجگی تاریخی سوسیال مئدیا حسابیندان آچیقلادی
آوروپا بیرلیگی شوراسی باشقانی شارل میشل ایله آوروپا بیرلیگی کمیسیونو باشقانی اورزولا فن در لاین، ۶ آوریلده تورکیهیه سفر ائدجک.
آوروپا بیرلیگی شوراسی باشقانی میشلین سؤزچوسو بارند لیتس، آوروپا بیرلیگی یؤنتیمینین تورکیهیه گلهجگی تاریخی سوسیال مئدیا حسابیندان آچیقلادی.
لیتس، میشل و فن در لاینین ۶ آوریل تاریخینده تورکیه جمهورباشقانی رجب طیب اردوغان ایله گؤروشهجگینی بیلدیردی.
میشل، گئچهن هفته ائدیلن آوروپا بیرلیگی لیدئرلرینین ذیروه توپلانتیسیندان سونرا، تورکیهیه آوریل آیی ایچینده سفر ائتمک اوزره تورک مقاملاری ایله تماسدا اولدوقلارینی آچیقلامیشدی آنجاق سفرین تاریخینی سؤیلهمهمیشدی.
آوروپا بیرلیگی لیدئرلرینین ذیروه توپلانتیسیندا، اقتصاد، کؤچ، توپلوملارآراسی تماس و سیاحت کیمی قونولاردا تورکیه ایله امکداشلیغین گوجلندیریلمهسینه قرار وئریلدی.
ایلگیلیلی خبرلر
ائتکیسیز حالا گتیریلن ایکی تروریستدن بیری آختاریلانلار لیستینده
تروریستین ضررسیزلشدیریلمهسی ایله سییرتین پرواری ائلچهسی دوغان کندی اطرافیندا تروریستلر طرفیندن یئرلشدیریلن ال یاپیمی پاتلاییجینین پاتلاماسی نتیجهسینده شهید اولان اوزمان چاووش ارجان اؤزجانین قانی یئرده قالمادی
حولوصی آکار بن والاس ایله گؤروشوب
میللی ساوونما ناظیری حولوصی آکار پایتاخت آنکارادا رسمی سفرده اولان اینگیلترهنین ساوونما ناظیری بن والاس ایله گؤروشوب.
بمت تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب
بمت افغانیستانا یاردیملارینا گؤره تورکیه و پاکیستانا تشکور ائدیب.


text:
آبرن شهرین نقشه اوستونده یئری
آبرن، کنتاکی (اینگیلیسجه: Auburn, Kentucky) آمریکانین کنتاکی ایالتیندا یئر آلان بیر شهردیر و ۴٫۶ کیلومتر موربّع ساحه سی وار. ۲۰۱۰-جی ایلین نۆفوس ساییمی اساسیندا ۱۳۴۰ نفر و اهالی سیخلیغی ۳۱۷٫۳ اینسان کیلومتر موربّع دیر. آبرن دنیز سئوییهسیندن ۱۹۵ متر اۇجالیقیدا یئرلشیر. کنتاکی ایالتی، آت یاریشی، داش کؤمور و اوتومومبیل تولیدی کیمی (تویوتا کمری،شورلت و فورد) تانینیر. غنی توْرپاغا گؤره چوْخلو یئرلری چمنلیدیر. ایقتیصادیسی اکینچیلییه وابستهدیر. ائو آتی، اینک، تۆتون، سۆت، دوموز و سویا تیجارتده بؤیوک نقش اوْیناییر. داش کؤمور، دمیر و نفت چیخاریلیر.
ائشیگه باغلانتیلار[دَییشدیر]


text:
اویان نیوز: ایستانبولدا، دونن، نوروز، بایرام هاواسیندا قید اولوندو
نوروز بوتون یورددا قوتلاندی.
ایستانبولدا، دونن، نوروز، بایرام هاواسیندا قید اولوندو.
ایستانبولدا قید ائتمهلرین بو ایل ده عنوانی کازلیچشمه ایدی.
سحرین ارکن ساعاتلاردان اعتباراً ساحهیه چوخ سایدا وطنداش گلدی.
هالایلار چکیلدی، تورکولر دئییلدی.
میدانداکی نوروز آتشی باریش دموکراسی پارتیسی همصدری صلاحالددین دمیرتاش طرفیندن یاندیریلدی.
ایستانبولدا نووروز قوتلامالارینین بیر عنوانی دا مالتپه ایدی.
آذربایجان درنگینین تشکیل ائتدیگی نوروز کوتلامالاریندا رنگلی گؤرونوشلر یاشاندی.
اؤرس و چکیجله دمیر دؤیولدو، تمثیلی آتشین اوزریندن آتلا.
یئرلی صنعتچیلرین ماهنیلاری ایله جوشغولو دقیقهلر یاشاندی.
قافقاز خالق اویونلاری قروپونون نوماییشلری ده بیئنمه ایله ایزلندی.
ایزمیرده قید ائتمهلرین عنوانی بوجا بؤلگهسیدی.
گونورتا ساعاتلاریندا باشلایان قید ائتمهلرده، نوروز آتشی یاندیریلدی، تورکولر یولداشلیغیندا هالایلار چکیلدی.
وان، مرسین، اسکیشهیر، بورسا، شانلیورفا و آدانادا دا قوتلامالار شنلیک هاواسیندایدی.
ت رت


text:
قتل عام و کتابسوزی ۲۶ آذر/ابراهیم رشیدی
او شانلی بیر ایلده، آذربایجان روزنامهسی بئله بیر بیلدیریش یایمیشدی:
«آذربایجان خلق ادبیاتی- آذربایجان فولکلورونون ان گئنیش و زنگین ساحهسی اولان «خلق ادبیاتی» حیصّهسینی توپلاییب نشر ائتمک آرزوسیله، بو گوندن باشلایاراق آذربایجان رزونامهسینده بیر ستون آچیلیر. آذربایجانین بوتون منطقهلرینده اولان ماراقلی و هوسکارلاردان تمنّا ائدیلیر، آذربایجان فولکلورونون بو حیصّهسینی تکمیلی صورتده توپلانماسی اوچون یوخاریداکی مؤوضوعلره عایید معلوماتلارین دیقّتله توپلاییب آذربایجان روزنامهسی ایدارهسینه گؤندرسینلر.»
بو بیلدیریشین آردیجا، فولکلور نمونهلرینین توپلانما ایشینده بیر چوخلاری تبریزدن و باشقا شهرلردن ایشتراک ائدیرلر و مین ایللر بویو اورک صاندیقلاریندا گیزلین ساخلانمیش بایاتیلار، مثللر و سایره فولکلور نمونهلری روزنامهیه یول تاپیر و آذربایجان روزنامهسی بیر نؤوع آذربایجان فولکلورو اورقانینا چئوریلیر.
او شانلی بیر ایلین قانلی فاجیعهسیندن سونرا، پهلوی رژیمی آذرین ایگیرمیآلتیسیندا تورکجه کیتاب و روزنامهلری مئیدانلاردا یاندیریب کول ائدیر. بیز بو دردی ائله همن ایللرده توپلانمیش، همن روزنامهلرده یانمیش بایاتیلار دیلی ایله اوخشاییریق:
منیم بو یانمیش گؤیلوم/ دردله قالانمیش گؤیلوم/ بیلدیر گونوم خوش کئچدی/ بو ایل تالانمیش گؤیلوم.
عزیزییم، وار دردیم/ یوخ درمانیم، وار دردیم/ خار اکنلر گول دردی/ من گول اکدیم، خار دردیم.
عزیزیم یانا دردیم/ گلمز بیانا دردیم/ بیر درد بیلن اولسایدی/ دردیم بیان ائدردیم.
فلکی دیندیرئیدیم/ بیلمهزین بیلدیرئیدیم/ منه یازی یازاندا/ قلمین سیندیرئیدیم.
بی دردیم وار کاغاذیم/ سن ائله جار کاغاذیم/ یئتنده یار یانینا/ دیل آچ، یالوار کاغاذیم.
منیم آنام، اؤز آنام/ ایکی دولو گؤز، آنام/ یاد گلر یالان آغلار/ قوی آغلاسین اؤز آنام.
آرازی آییردیلار/ قومونان دویوردولار/ من سندن آیریلمازدیم/ ظولمونن آییردیلار.
قاشلارین میلدیر یاریم/ گولوشون گولدور یاریم/ آرامیزدا آراز وار/ قلبیمیز بیردیر یاریم.
آتیمیزی قوشالیم/ داغی- داشی آشالیم/ سن یاغمیر اول، من بولود/ یاغارکن قوووشالیم.
سو کیمی آخما یاریم/ یادلارا باخما یاریم/ یادلار منی یاندیریر/ سن باری یاخما یاریم.
عزیزیم گونه یاندیم/ گون چیخدی گونه یاندیم/ عالم بیر دفه یانسا/ من دؤنه- دؤنه یاندیم.
یاندیم، آللاهیم یاندیم/ یاتمیش ایدیم، اویاندیم/ داش اولسایدیم اریردیم/ تورپاق ایدیم دایاندیم.
اهداف گروه خبری آذتورک خبرلری:
سایت آذتورک خبرلری بطور روزانه و فعال اخبار و مطالب مربوط به حقوقبشر، آذربایجان، جهان تورک، جهان، ایران، مقالات و غیره… که در رسانهها و سایتهای دیگر کمتر به آنها پرداخته میشود را پوشش میدهد.
ما در این سایت بطور ویژه به اخبار و مسائل مربوط به آذربایجانجنوبی که همواره مورد استعمار و چپاول دو رژیم جمهوری اسلامی و پهلوی قرار گرفته میپردازیم. با اینکه تورکها خدمات بی پایانی به ایران کردهاند اما رژیمهای مذکور ملت تورک را به دلیل خواستههای مشروعشان بارها سرکوب کردهاند و این سرکوب ها همچنان ادامه دارد.
سایت آذتورک خبرلری صدای فعالین مدنی و حقوق بشری و مدافعان آزادی و دموکراسی ملت تورک و پاسخی به تبعیضها و سرکوبها علیه آذربایجان است.
سرزمین آذربایجان متعلق به ملت آذربایجان است و سرنوشت آذربایجان را ملت آذربایجان تعیین خواهد کرد. حق تعیین سرنوشت از ارکان اساسی ملتهاست و آذربایجان هم از این قاعده مستثنی نیست.
این سایت و گردانندگانش به هیچ سازمان سیاسی و غیرسیاسی وابسته نیستند. از شما خواهشمندیم، سایت ما را به دوستان و آشنایان خود معرفی کنید و با ارسال فیلم و خبر ما را یاری نمایید.


text:
شرقی زنگهزور ایقتیصادی بؤلگهسی
شرقی زنگهزور ایقتیصادی بؤلگهسی ― آذربایجان جومهوریتینین 14 ایقتیصادی بؤلگهسیندان بیری. کلبجر، لاچین، قوبادلی، زنگیلان و جبراییل بؤلگهلرینی احاطه ائدیر. اراضیسی 7448 کم²-دیر.
تاریخی[دَییشدیر]
1993–2020-جی ایللر آراسیندا اراضیسی ارمنیستان سیلاحلی قووّهلرینین ایشغالی آلتیندا ایدی. ایکینجی قاراباغ ساواشینی سونلاندیران 9 نووامبر بیاناتیندان سونرا تامامیله آزاد اولونموشدور.
اراضیسینین بؤیوک حیصهسی 2021-جی ایله کیمی کلبجر-لاچین ایقتیصادی بؤلگهسینه داخیل ایدی. 7 ژوئیه2021-جی ایلده آذربایجان پرزیدنتینین "آذربایجان جومهوریتینده ایقتیصادی رایونلارین یئنی بؤلگوسو حاقیندا" فرمانینا اساساً یارادیلمیشدیر.[۱]
2022-جی ایلده آذربایجانلا ایران آراسیندا "ایران اراضیسیندن کئچمکله آذربایجانین شرقی زنگهزور ایقتیصادی بؤلگهسی ایله ناخچیوان موختار جومهوریتی آراسیندا یئنی نقلیات باغلانتیلارینین یارادیلماسی حاقیندا آنلاشما تفهیمنامهسی " ایمضالانمیشدیر. آذربایجان طرفی بو لایحهیه قورو و دمیر یوللاری، همچنین الکتریک خطلرینین داخیل اولدوغونو بیلدیرمیشدیر.[۲]
ایقتیصادیاتی[دَییشدیر]
بؤلگهنین الوان متالوروژی اینکیشافی اوچون پوتناسیلی واردیر. اراضیسینده قیزیل، جیوه، کرومیت، مرمر، پرلیت، اوزلوک تیکینتی داشلاری کورال، و س. فایدالی قازینتی معدنلری واردیر.
بؤلگه جوغرافی مؤوقعیینه و تاریخی آبیدهلرینه گؤره توریستی اهمیت داشیییر. بورادا ایستیسو، مینکند، توتقونچای کیمی مینرال بولاقلار، ایقلیم-بالنئولوژیک شراییط، داغ مئشهلری توریستی مقصدلری اوچون ایستیفاده ائدیله بیلر. تاریخی معمارلیق آبیدهلری سیاهیسینا گنجهسر، آغاوغلان موناستیرلاری، گورجولو، محمدبَیلی توربهلری، خودآفرین کؤرپوسو و س. عاییددیر.
اتکیازیلار[دَییشدیر]
- ^ Azərbaycanın iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü təsdiqlənib - FƏRMAN, apa.az
- ^ Tural Əsədi. "Hikmət Hacıyev: "İranla Anlaşma Memorandumunun imzalanması tarixi hadisədir"". apa.az. 11 mart 2022. İstifadə tarixi: 2022-02-27.


text:
خون بگرید دل به حال زار آذربایجان روزگار تیره و دشوار آذربایجان کی به پایان میرسد دوران جانکاه فراق؟ کی میسر میشود دیدار آذربایجان؟ یاد باد آن سرزمین عشق و شور و انقلاب یاد باد آن همت احرار
ساز گول له سی سؤز ، سیلاحی ساز گول له سی سؤز ، سیلاحی ساز ایستیبدادین سزاغیندا نفسی یاز گووه نیلن دایاق سؤنمه ین چیراغ کؤرپه کیمی کؤورک ستارکیمی قوچاق دوم دورو اینسان قوجالمایان قوجامان
علیرضا بخشی 30/6/1354 ده (1975/08/21) اردبیلین ان تانینمیش محلله لریندن بیری اولان، "مؤعجوز" (معجز) محلله سینین "غریبان" محلله سینه قوووشان کوچه سینین 114 اونجو پیلاکی اولان آتا ائوینده، آنادان
آلمانيا نين كؤلن شهري، 21 آذرين 69-جي ايلدؤنومو موناسيبتيله كئچيريلن سئميناردا چيخيشين متني. حؤرمتلی قوناقلار، عزیز دوستلار! آلمان دیلینده، آزادلیق
حبیب ساهر(۱۳۶۴-۱۲۸۲ هـ.ش)دن سؤز آچارکن چوخداندا چوخ سؤز وار یازماغا و چوخ کشف اولونمالی حقلر و حقیقتلر وار بو شرق یئنی شعرینین تمل داشلارین قویانلاردان بیری اولان آیدین و شاعر حقینده. منجه
اوسوالدو فئررارینین خورخه لوئیس بورخئسله شئعیر حاققیندا صحبتی؛ - قدیم شرق روایتلرینه گؤره آدم جننتده شئعیرله دانیشیرمیش… - بوندان خبریم یوخدور. بیرجه اونو بیلیرم
“تویوغ” شعری تورک شعرینه مخصوص بیر شعر قالیبی دیر. قافیهلی، وزنلی ۴ مصراعدان اولوشان و مضمونجا باشقا دؤردلوک لردن سئچیلن بو شعر قالیبینین گؤزهل اؤرنکلرینی “دیوان لغات الترک”ده گؤروروک. بو
***** ساواش لاردان سونراکی عبادت دوعا اوچون... باشی...ی...ی.... وئرررر...!(1) تانریم! بیز اسگی چوروموش سوموک لر سنین قارشیندا عبادن
[بو مقاله ده 1) شعر دئديكده بوتون ادبييات و هونری، 2) شاعير دئديكده بوتون ادبييات و هونر اهلينی، 3) دوغو دئدیکده بوتون آسیا، آفریقا و گونئی آمئریکانی 4) اخلاق دئدیکده بوتون سوروملولوق،
جناب نوبئل باریش موکافاتی ! بوگون ناهارا غزهنین جنازهلرینی سئیر ائده-ائده باسدیرما پیلوو یئدیک بیر گؤزوموز تئلویزیونا باخدی بیر گؤزوموز قاشیغیمیزین اَتینی عیارلادی سونرا مدنی
نویسنده کتاب "شهریارلا بیرلیکده اؤزگه لشمکدن اؤزلشمیه دوغرو" گفت: اشعار شهریار از بعد اجتماعی و سیاسی مورد غفلت قرار گرفته است. محمد رحمانی فر در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه متاسفانه تاکنون
اؤزگه لیین دوزاغیندا اؤزگورلویون سوراغینداعومرون آخسار ایاغینداسونسوز غمله سون دوراغینتبریزیندن اوزاق اولدوآینالینین گؤزلر گؤزو دولدو کهلیک بولاغ اولدوسنسیز سینه داغلی سهندگوموش ساچلی
شاعير اسماعيل جميلي: چیخاجاق بیر یاراماز سن سالاسان سالمایاسان انگی بوش عقلی دیاز سن سالاسان سالمایاسان ساغ سولوندان سنه یوخ خئیری یازیق یورما جانیین توولانیب وئرمه مینیک بوش سؤزه
(هر 3 بٶلومو) آریا قومودی داش مشدی دی داشدی قافاسی سؤزونون صحبتینین قاسدی یالاندی مایاسی هامیسی یاخشیدی یوخدی یاواسی بوش باشیندا دولانار کئچمیشین عقلی کورالدان


text:
متروپولیتن لندن بیلیمیوردو
متروْپوْلیتن لندن بیلیمیوْردوْ (اینگیلیسجه: London Metropolitan University, فارسجا: دانشگاه متروْپوْلیتن لندن، عربجه: جامعة لندن الحضرية)بریتانیانین لندن شهرینده یئرلشن بیر عالی تحصیل موْسّسهسی. عۆموْمی وْ دؤوْلتی اؤیرهتیم قۇروْموْدیر وْ بوْدجهسینی دؤوْلت وْ بؤیوْک شیرکتلر وْ خالقدان آلدیغی اعانهلرله تأمین ائدیر.
مزوْنلار[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه وْیکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش «London Metropolitan University»، مقالهسیندن گؤتوْروْلوْبدوْر. (۳ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْوْخلانیلیبدیر).


text:
"قوز آغاجی" بیر موکافات داها قازاندی
"قوز آغاجی" تورکیه-یه موکافاتلا دؤندو.
یونتمن فایسال سویسالین "قوز آغاجی" فیلمی امریکانین کالیفرنیا ایالتینده کئچیریلن 9-جو معاصر اینجه صنعت فیلم فستیوالیندا "ان یاخشی فیلم" و "ان یاخشی یؤنتمن" موکافاتلارینا لاییق گؤرولوب.
سردار اورچین و سزین آک باشوغوللارینین باش روللاردا اوینادیغی فیلم فستیوالدا هم فیزیکی، هم ده آنلاین اولاراق تاماشاچیلارا گؤستریلیب.
قئید ائدک کی، 2022-جی ایلین مارس آییندا تورکیه-ده نوماییش اولونان "قوز آغاجی" میللی و اولوسلار آراسی فستیواللاردان بورا قدر 15 موکافات آلیب.
فیلم فستیوال سیاحتینی ایل بویو قیرغیزیستان، روسیا فدراسیونو و بؤیوک بریتانیادا موختلیف تدبیرلرله داوام ائتدیرهجک.
ایلگیلیلی خبرلر
پاموققالایا یاریم میلیوندان چوخ توریست گلدی
گئچهن ایلین ژانویه-ژوئن دؤورونده آغ تراورتنلری گؤرمهیه ۲۵۰ مین ۱۵۸ قوناق گلرکهن بو ایلین عینی دؤورونده بو رقم یوزده ۱۴۱ آرتیشلا ۶۰۴ مین ۳۳ نفره یوکسلدی
جونیت آرکین وفات ائتدی
"تورک سینماسینین دگرلی اویونچوسو سایین جونیت آرکین، اۆرهگینین دورماسی سببی ایله گتیریلدیگی خستهخانادا بوتون یئنیدن جانلاندیرما چابالارینا باخمایاراق حیاتینی ایتیردی"
سکو چؤکدو، ۴ نفر اؤلدو
اؤکوز دؤیوشو میدانیندا سکونون بیر بؤلومونون چؤکمهسی نتیجهسینده ان آز ۴ نفر اؤلدو


text:
اوچوش…/ آلما موغانلې (شعر) بیر ایکی اۆچ اوچ، اوچ، اوچ بیریسی اۏتورموش دېر آیاقلارېمېن آلتېندا باغېرېردې قانادلاندېغېمدا داها دا آلچالېردېم قادېنلېغېم اوچوردو ایچیندن اوچماق نهدیر دووارلارېن آلچالماسې دېر یۏخسا یېخېلماغې …Read More »
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر)
سادهجـه سـَن یاشا / سحر بارانی (شعر) ايچيمده فېرتېنا قۏپاجاق شَهَرين بۆتۆن آغاجلارې آنـا دئيه باغېرېرلار أزبرلـَرينی و قان قوسور آغېزلارا چارمېخلانان تاختا ديللـَر ايچيمـده قاسېرغالارا دؤللـَنميش بير عۆصيان …Read More »
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر)
بیری وار / فرهاد کدخدائی (شعر) دوستاق ایسه؛ میلهلرین اۏ تایې……بو تایې دۆنیا دۆشۆندۆکجه بیر اۏلترا لایت نۏت’لا بیری وار یالوارماغا بارماقلارېم أللرینده اولدوزلار دؤڲمهلَنیر بیر-بیر گۆنش؛ ایچی بۏش طبیل …Read More »
ایکی داش / آراز احمداۏغلو (شعر)
ایکی داش / آراز احمداۏغلو (شعر) آدسېز سانسېز سایېسېز قارداشلاردېق، سېلدېرېم قایا باشېندان قالدېرمېش دیم-دیک باشېنې چنلی گؤڲه قارشې باخان، تاریخ بۏیو یاندېرېلېب گاهدان یاخان، 5 بز قالاسې أتهڲینده …Read More »
مزاردا لاخلایان روحوم / قاسیم پناهی
مزاردا لاخلایان روحوم / قاسیم پناهی اونودا بیلمیرم سنلی گۆنلری کؤهنه سئوگیمیزده دوستاق اۏلموشام جانلانیر دفترین خاطیرهلری بو آخشام یئنه ده شعره دۏلموشام شکیللر گۆلۆشۆر دیب اۏتاغیمدا منی أله سالیب …Read More »
خَياللارېما گۆلۆمسـه / هدیه شفاقت
خَياللارېما گۆلۆمسـه / هدیه شفاقت بلکـه ده بير سبب يۏخـدور گئديشلردن قاباق گؤزياشلارېندا بۏغولماغا… اينسان ايکی شئيـه هئچ زامان حاضېر اۏلماز – يارانماغا و دۏغولماغا… سرخۏش دۆشۆنجـهلرين قارېشدېغې دَنيز …Read More »
بۏز قورد / سحر خیاوی
بۏز قورد / سحر خیاوی (بۆتۆن اؤزگۆر اینسانلارا) ایچیمده بیر قورد وار شَسلی، غورورلو باشېنې دیک توتـار، أڲیلمــز بئلـــی گـَزَر یالقېز- یالقېز چؤلۆ، اۏرمــــــانی وئجینـه آلمــازدان بــۏرانې، یئلـــی کیمسه قۏلتوغونــا …Read More »
سئودا آغریسى / علی جوادپور
سئودا آغریسى / علی جوادپور بير سئودا آغریسى باشيمدا منيم منى بو آغرىلار اۆزهجک بلكه سئوداسيز دۆنيامى ياش داملاسى تک اۆرهگيم گؤزۆمه دۆزهجک بلكه ديليمده ايستهگيم گؤزۆمده آرزيم سوزالير سؤنۆكن …Read More »
سؤزجۆکلر دارغینییـام / اۆلکر قاسمزاده (تبریزلی)
سؤزجۆکلر دارغینییـام / اۆلکر قاسمزاده (تبریزلی) یئللی گۆنلریمیزی داغیتدیغیندان بری یازیلمایان اؤیکۆلریمی بئله یئل آپاردی هانی گۆنشدن بیر من، سنه یئتردیم؟ حاقلی دَده مالی تک بؤلۆشۆردۆن:«گۆنش سنین! شمس منیم» نه …Read More »
آه کانسئر…آه / مهری زارع
آه کانسئر…آه / مهری زارع سنمیسن، هر گئجه ساچلارینی شعرینـه تۏخویان قیزجیغازین ألده قالان تئل ساییسی؟؟ آه کانسئر…آه سنمیسن إولادینی یاتاقدان إندیرمک اۆچۆن، دۏوشانلاری قوربان کسهرک، بیر آنانین هیچقیریغی؟؟ دئمه …Read More »


text:
واغزالی (رقص)
واغزالی (آتلاندیرما) - آذربایجاندا خالق آراسیندا اساساً "گلین هاواسی" کیمی قبول اولونان رقص.
سؤز آچیمی[دَییشدیر]
"واغزال" سؤزو اون سککیزینجی عصرده یارانیب. اینگیلیس سؤزو " Vauxhall-un" تؤرمهسیدیر. Vaux (اوخونور فوْکس) لندنده پارک و اَیلنجه یئرینین یییهسینین آدی ایدی. روس دیلینده سؤزونون آنلامی دییشیکلیگه اوغراییر: اَیلنجه یئری → دمیر یوللاریندا گؤزلهمه زالی[۱][۲]
آنجاق رقصین اؤزو "واغزال" سؤزوندن چوخ داها اوّل اون آلتینجی عصرده یارانیب. اسکی آدی "آتلاندیرما"دیر. قدیم و اورتا چاغ تورکلری آتلی خالقلار اولوبلار، گلینی ده آتلا گتیرردیلر. تویا، الینده فنر اولان قیرخ آتلی (یئنگه) گلردی. ایکی بوش آت ایسه گلین و یئنگه اۆچون گتیریلردی. «واغزالی» هاواسینی چالا-چالا گلینی آتا میندیرردیلر. اونون هر الیندن بیری توتار، باشقا بیریسی ده آتی چکردی.[۳]
تاریخچه[دَییشدیر]
هله 16. عصرده آذربایجاندا مسکونلاشمیش قاراقویونلو قبیلهسینه مخصوص اولموش و "قاراباغین آغیری" آدلاندیریلمیشدیر. عصرلر کئچدیکجه بو رقص شاخهلنهرک مؤوجودلوغونو ایکی "آستا قاراباغی" و 19. عصرین سونو 20. عصرین اوّلریندن "واغزالی" آدلاری آلتیندا ساخلاماقدادیر. کئچمیشده ایری شهر و قصبهلر آراسیندا یگانه موعاصیر نقلیات واسیطهسی قاتارلار اولدوغوندان گلینی دیگر شهره واغزالدان همین بو حسرت و سئوینج دولو "قاراباغین آغیری" صدالاری آلتیندا یولا سالارمیشلار کی، سونرالار بو رقص خالق آراسیندا "واغزالی" آدی آلتیندا مشهورلاشمیشدیر. رقصه قولاق آسارکن بو موسیقینین سئوینج و حسرت روحوندان یوغرولدوغونو ظن ائتمک اولار. ائله بیل بیر عاییله اؤولادینی یولا سالیر، دیگری ایسه بیر اؤولادینی قارشیلاییر.
اولا دا بیلر کی، "آتلاندیرما" (واغزالی") رقصینین ملودیسی "کیتابی دده قورقوددا" آدی کئچن قوپوزون "یئلتمه" هاواسیندان گلیر.[۴]"یئلتمه"- یئللندیلمه، هوسلندیرمه، جوشدورما مضمونو وئریر. بو هاوانین گلین کؤچورمه، یاخود دا گلین گردهگه سالما مراسیمینده چالیندیغینی گومان ائتمک اولار:
قانتورالییلا قیزی گؤتوروب گردکه قویدیلار. اوزان گلدی، یئلتمه چالدی.[۵]
رقصین موسیقیسی اینجه و لیریکدیر. رقصین اؤزو اینساندا غئیری ایرادی کؤورک، ظریف حیسّلر اویادان سوزوجو و آلیجی رقص إلمنتلریندن عیبارتدیر.
کئجمیشده بو رقص مشعل و آتش سسلری آلتیندا توی ائوینه و گلین گردگینه قدر موشایت اولوناردی. ایندی نین اؤزونده ده بو رقصین ملودیسی آذربایجان تویلارینین رمزی اولاراق قالماقدادیر.
واغزالی بستهکار موسیقیسینده[دَییشدیر]
ائرمنی بستهکاری آرام خاچاتوریان "قایانه" بالتینده اونلو "قیلینجلارلا رقص"اینین بیر حیصهسینده واغزالینین ملودیسیندن ایستیفاده ائتمیشدیر.[۶]
اتک یازیلار[دَییشدیر]
- ^ ЭTиMoлorичeckий cлoBapb pycckoro языka M.ФacMepa - Bokзaл
- ^ Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti. Bokзaл.
- ^ فتاح خالیقزاده - ایلیسونون موسیقی إتنوقرافیاسی: دونن و بو گون. "موسیقی دونیاسی" ژورنالی.
- ^ قاسملی م. اوزان عنعنهسی. "موسیقی دونیاسی" ژورنالی.
- ^ کیتابی دده قورقود، ص. 166.
- ^ Sputnik. "Xopeorpaф: XaчaTypяH B "ГaяHэ" иcпoлbзoBaл aзepбaйджaHckиe Meлoдии" (rus.). Sputnik.az (28.04.2016).
ویدئو[دَییشدیر]
"آذربایجان خالق رقصلری" وئریلیشی - واغزالی
رقاصه سولماز علی عسگر اووا - واغزالی رقصی - سولو
آفاق ملکووانین قورولوشوندا واغزالی رقصی - گلین کیشیلر اطرافیندا


text:
ژرژ دورام
ژرژ دورام (اینگیلیسجه: Georges de Rham) سوئیسلی بیلیم اینسانی. ۱۰ سپتامبر ۱۹۰۳ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۸۷ ایل عومر ائلهییب و ۰۹ اوکتوبر ۱۹۹۰ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. ژرژ دورام پاریس بیلیمیوردودا درس اوْخویوب. چالیشدیغی یئرلریندن بیری لوزان بیلیمیوردودیر. اوْ ریاضیات ساحهسینده چالیشیب.
قایناقلاردَییشدیر
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Georges de Rham»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
قارداش پروژهلرده ژرژ دورام گؤره داها آرتیق بیلگیلر تاپابیلرسینیز.


text:
تورکیه جمهوریتی آذربایجان بیلن تورکمنستان اورته سیده بولیب اوتگن کیلیشووگه خرسندچیلیک بیلدیردی
آذربایجان بیلن تورکمنستان خزر دینگیزی بوییچه کیلیشووگه قول قویدی
تورکیه جمهوریتی تشقی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن موضوع بیلن تیگیشلی بیانات بیریلدی.
بیاناتده آذربایجان بیلن تورکمنستان نینگ خزر دینگیزیده "دوستلیک" دیب اته گن هایدرو کاربون ساحه سینی مشترک ایش آلیب فعالیت قیلیشنیشی بوییچه کیلیشیب آلینگن لیگینی خرسندچیلیک بیلن کوتیب الگن لیکلری بیلدیریلدی....
-
04.07.2022
-
04.07.2022
-
04.07.2022
-
04.07.2022
-

seg_langs: azb_Arab azb_Arab azb_Arab azb_Arab unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
کویاش
کۇیاش - تۆرک میفوْلوْژیسینده گۆنش تانریسی. دیگر آدلاری کوْیاش آتا، گۆن (کۆن) آتا، گۆنش (کۆنئش) آتا، یاخود یاشیک آتادیر. مغوللار نار (نارا) ائتزئگ دئیرلر. گۆن خان ایله قاریشدیریلمامالیدیر. گؤیون یئددینجی قاتیندا اوْتورار. تۆرکلرله ده علاقهلی بعضی اؤن آسیا مدنیتلرینده قادین اوْلاراق قبول ائدیلمیشدیر. ایندیکی واختدا قێزلارا گۆنش آدینین وئریلمهسینین سببلریندن بیری ده بۇدور. تۆرکلرده گۆنش ایستینین، آی ایسه سوْیوغون سیمووْلودور. اۇرال باتیر (اۇرال خان) افسانهسینده گؤی تانریسی سامراوین ایکی آروادی واردیر: بیرینین آدی کۇیاش آنا، دیگری ده آی آتادیر.
یئر اۆزونه گؤندردیگی حیات انرژیسی سببی ایله تۆرک مدنیتینده گۆنشه حؤرمت ائدیلیر و حیات وئریجی بیر اِلِمِنت کیمی قبول ائدیلیر. اۇروپا و غرب مدنیتلرینده لاتینجه. Ex Oriente Lux ("ایشیق شرقدن یۆکسهلیر"، یعنی سیویلیزاسییانین منشأیی شرقده یئرلشیر)، دئیهرک، عئینی آنلاییشی فرقلی بیر شکیلده وۇرغولامیشلار. آنادوْلو سؤزو یۇنان دیلینده گۆنشین دوْغولدوغو یئر دئمکدیر. تۆرکلر دوْغان گۆنشی اۆچ و یا دوْققوز دفعه سلاملارلار. خاقانین چادیرین قاپیسی شرقه باخیر. ائولرین قاپیلاری همیشه شرقه آچیلیر. مغول واریانتین ماجارلارین گۆنش تانریسی ناپکیرالیی خاطیرلاتماقدادیر. بۆتون مدنیتلرده گۆنش دۆنیایا گؤندردیگی ایشیقلار، یعنی حیات انرژیسی سببی ایله حؤرمت قازانمیشدیر. وئردیگی ایستیلیک اوْنون گۆجو اوْلاراق گؤرولموشدور. بۇ سببله ده آز قالا بۆتون مدنیتلرده و بۆتون بیرلیکلرده آشکار باش تانری مؤوقعیتینه گتیریلمیشدیر.
ائتیموْلوْژی[دَییشدیر]
(گۆن/کۆن/کۆی) کؤکوندن تؤرهمیشدیر. گۆنش و بۇندان باشقا گۆندوز دئمکدیر.
بیرده باخین[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- آذربایجان جۆمهۇریتی تۆرکجهسی ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Kuyaş»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۲۴ اوْکتوبر ۲۰۱۷ میلادی تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
- Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)


text:
مدنیت، صونغات و اسپورت
بو زنانا، شوُل بیر واغتدا دۆنیأنینگ اینگ اوزین اِل و بارماقلارینا ایه بوُلان زنانا
بۆتین دۆنیأده تانالیان وان پیشیگی نینگ هر گؤزۆنینگ رنگی تاپاووتلی بوُلاندیغی اۆچین اۆیتگهشیگ گؤرۆنیأر
بأسلهشیک شو گیجه تۆرکیأنینگ واغتی بیلن ساغات 21.45-ده قونیه ده گچیرلر
"شاه ریچارد" فیلمینده اوُینایان ویل اسمیت اینگ قوُوی ارکِک اوُیونچی بایراغینا میناسیپ گؤرۆلدی
بو فیلم اوکراینا بیلن روسیانینگ سرحدینده یاشایان گؤورهلی بیر عایال باراسیندا
بو یاریش ت. ر. ت- 1 تلویزیون کانالیندان گؤنی یاغدایدا ایزارلانیپ بیلینر
تۆرکیأنینگ مدنیت و سیاحاتچیلیق وزیرلیگی نینگ یؤریته بایراقلاری قوُوشوریلدی
موزه تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان تاراپیندان آچیلار
وان شهرینده نوروز بایرامی سبأپلی فستیوال گچیریلیأر