text:
آنار رضا
آنار (تام آدی: آنار رسول اوْغلو ریضایئو) — آذربایجان یازیچیسی، شاعر، ترجومچی، سسئناریست، آذربایجان یازیچیلار بیرلیگینین صدری، چاغیریش آذربایجان جمهورییتنین میللی مجلیسینین دئپوتاتی اوْلموشدور.
یاشاییشی[دَییشدیر]
آنار، ۱9۳8ـجی ایل مارتین ۱4ـ ده باکیدا شاعیرلر عایلهسینده آنادان اوْلموشدور. آنارین آتاسی شاعیر رسولرضا، آناسی شاعیره نیگار رفیعبیلیدیر. آنار عینی زاماندا آذربایجانین مشهور ایجتیماعی دؤولت خادیمی، آذربایجان دئموکراتیک رئسپوبلیکاسینین ایلک صحیه ناظیری و گنجه شهرینین ژئنئرال قوبئرناتورو اوْلان خدادادبی رفیعبیلینین نوهسیدیر.
رسولرضا ۱9۱0ـجی ایل مایین ۱9ـدا گؤیچای شهرینده دونیایا گلمیش،۱98۱ـجی ایل آپرئلین ۱ـده باکیدا وفات ائتمیشدیر. ممدخانلیلار نسلیندندیر. سویآدلاری اولو باباسی، چینی و بیر پارا کندلرین مولکهداری ممدیار اوْغلو ممدخانلا باغلیدیر. بایات بویوندان، شهسئون تایفاسیندان اوْلان ممدخان ۱9ـجو عصرین اورتالاریندا روس عسگرلری ایله توققوشماسیندان سوْنرا زیندانا آتیلیر و اورادا زهرلنهرک اؤلدورولور. ممدخانین نتیجهسی رسولون آتاسی ابراهیم ممدخانلی گؤیچادا میرزهلیک ائدر و تیجارتله مشغول اولارمیش. ۱9۱5ـجی ایلده باکیدا وفات ائتمیش و چمبرهکندده دفن ائدیلمیشدیر.
۱9۱۳ـجو ایل اییونون ۲9ـ دا گنجهده آنادان اوْلموش نیگار خانیم رفیعبیلی مشهور رفیعبیلیلر نسلیندندیر. آنا طرفدن باباسی علیاکبربی رفیعبیلی ائل آغساققالی، معاریفچی، آذربایجاندا ایلک سیاسی پارتییا والان «دیفای» پارتییاسینین یایرادیجیلارینداندیر.
علیاکبربیین یئگانه اوْغلو، نیگارخانیمین آتاسی خدادادبی ایلک عالی تحصیللی جراحلارداندیر. خارکوو طیب اونیوئرسیتهسی بیتیردیکدن سوْنرا ۱7 ایل گنجه خستهخاناسینین باشحکیمی و حکیملر جمیعتینین صدری کیمی چالیشمیشدیر. ۱9۱8ـجی ایلده گنجهده ایلک موستقیل آذربایجان جومهوریتی قورولان زامان خدادادبی رفیعبیلی فتحعلیخان خویسکینین حؤکومتینده ایلک صحیه ناظیری اوْلموش بیر ایل سوْنرا ایسه گنجه ژئنئرالـقوبئرناتورو وظیفهسینه تعیین ائدیلمیشدیر. ۱9۲0ـجی ایل آپرئل بولشویک چئوریلیشیندن سوْنرا حبس ائدیلمیش، گنجه عوصیانینین تشکلینده ایتهاملاندیریلاراق گوللهلنمیشدیر.
آنار ۱945ـجی ایلده اونایللیک موسیقی مکتبینه(ایندیکی بولبول آدینا مکتب) داخیل اوْلموش و ۱955ـجی ایلده همین مکتبی گوموش مئداللا بیتیرمیشدیر. بیرینجی صینیفدن اونونجو صینیفه قدهر زئمفیرا صفراووا ایله بیر یئرده اوخوموشلار.
۱955ـجی ایلده آنار آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتهسینین فیلولوگییا فاکولتهسینه، زئمفیرا کانسئرواتوریایا داخیل اولسا دا، یوللاری آیریلمامیش نیشانلانمیش، ائولنمیشلر. تویلاری۱96۲ـجی ایل یانوارین ۲7 ـده اوْلموشدور.
آنار و زئمفیرا خانیمین ایکی اؤولادلاری وار. بؤیوک اوغوللاری تورال عربشوناس و دیپلوماتدیر،خاریجی ایشلر ناظیرلییینین امکداشیدیر،قیزی گونئل ایسه باکی دؤولت اونیوئرسیتهسینین شرقشوناسلیق فاکولتهسینی بیتیریب.
آنار ۱99۱ـجی ایلین مارتیندا یازیچیلارین دوققوزونجو قورولتاییندا یکدللیکله آذربایجان یازیچیلاری بیرلیگینین صدری سئچیلمیشدیر. ۱997ـجی ایل اوکتیابرین ۳0ـ دا یازیچیلارین اونونجو قورولتاییندا یکدللیکله یئنیدن آذربایجانیازیچیلار بیرلیگینین صدری سئچیلمیشدیر.
۱99۱ـجی ایلده موستقیل آذربایجانین میلی مجلیسینی ایلک ایجلاسینی آچماق، آپارماق شرفی آنارا وئریلمیشدیر. آنار ۱995ـجی و ۲000ـجی بۇ کامیسیانین مدنیت حاقیندا، تاریخ و معمارلیق عابیدهلرینین قورونماسی حاقیندا، کینوماتوقرافیا حاقیندا و باشقا موهوم قانونلاری میلی مجلیس قبول ائتمیش و پرئزیدئنت ایمضالامیشدیر.
آنار آذربایجان رئسپوبلیکاسی کانیستیتوسیا کامیسیاسینین عوضوودور. آنار بیر سیرا دؤولت وبینالخالق موکافاتلارین صاحیبیدیر. ۱998ـجی ایل مارتین ۱4ـ ده آذربایجان پرئزیدئنتی آناری آلتمیش یاشی موناسیبتی ایله اؤلکهمیزین ان یوکسک موکافاتی، ایستیقلال اوردئنی ایله تلطیف ائتمیشدیر.
بولشویک چئوریلیشیندن سوْنرا حبس ائدیلمیش، گنجه عوصیانینین تشکلینده ایتهاملاندیریلاراق گوللهلنمیشدیر.
آنار ۱945ـجی ایلده اونایللیک موسیقی مکتبینه(ایندیکی بولبول آدینا مکتب) داخیل اوْلموش و ۱955ـجی ایلده همین مکتبی گوموش مئداللا بیتیرمیشدیر. بیرینجی صینیفدن اونونجو صینیفه قدهر زئمفیرا صفراووا ایله بیر یئرده اوخوموشلار.
۱955ـجی ایلده آنار آذربایجان دؤولت اونیوئرسیتهسینین فیلولوگییا فاکولتهسینه، زئمفیرا کانسئرواتوریایا داخیل اولسا دا، یوللاری آیریلمامیش نیشانلانمیش، ائولنمیشلر. تویلاری۱96۲ـجی ایل یانوارین ۲7 ـده اوْلموشدور.
آنار و زئمفیرا خانیمین ایکی اؤولادلاری وار. بؤیوک اوغوللاری تورال عربشوناس و دیپلوماتدیر،خاریجی ایشلر ناظیرلییینین امکداشیدیر،قیزی گونئل ایسه باکی دؤولت اونیوئرسیتهسینین شرقشوناسلیق فاکولتهسینی بیتیریب.
آنار ۱99۱ـجی ایلین مارتیندا یازیچیلارین دوققوزونجو قورولتاییندا یکدللیکله آذربایجان یازیچیلاری بیرلیگینین صدری سئچیلمیشدیر. ۱997ـجی ایل اوکتیابرین ۳0ـ دا یازیچیلارین اونونجو قورولتاییندا یکدللیکله یئنیدن آذربایجانیازیچیلار بیرلیگینین صدری سئچیلمیشدیر.
۱99۱ـجی ایلده موستقیل آذربایجانین میلی مجلیسینی ایلک ایجلاسینی آچماق، آپارماق شرفی آنارا وئریلمیشدیر. آنار ۱995ـجی و ۲000ـجی بۇ کامیسیانین مدنیت حاقیندا، تاریخ و معمارلیق عابیدهلرینین قورونماسی حاقیندا، کینوماتوقرافیا حاقیندا و باشقا موهوم قانونلاری میلی مجلیس قبول ائتمیش و پرئزیدئنت ایمضالامیشدیر.
آنار آذربایجان رئسپوبلیکاسی کانیستیتوسیا کامیسیاسینین عوضوودور. آنار بیر سیرا دؤولت وبینالخالق موکافاتلارین صاحیبیدیر. ۱998ـجی ایل مارتین ۱4ـ ده آذربایجان پرئزیدئنتی آناری آلتمیش یاشی موناسیبتی ایله اؤلکهمیزین ان یوکسک موکافاتی، ایستیقلال اوردئنی ایله تلطیف ائتمیشدیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
- هفتهنامه وراوی.


c: text/html

text:
اۇمۇد اۇرمۇلۇ
دۆنیا گهنهلینده ۷۰۰۰’ه یاخین، ایراندا ایسه تۇغرالی بیر وئری اۏلمادیغیندان دۏلایی اهن آز ۲۰’دن چۏخ دیلین دانیشیلدیغی بیلینمکدهدیر. بۇ دۇرۇمدا، هر اۇشاغین اؤز آنادیلینده ائییتیمه باشلاماسینی گؤزلهمک گرچکچی میدیر؟ بیر اؤلکهده دانیشیلان هر دیل اۆچۆن یازیلی بیر دیل سیستمی و مۆفردات اۏلۇشدۇرماق، اؤیرتمن یئتیشدیرمک و درس آراج- گرهجلرینین ساغلاما کیمی قۏنۇلار، ائییتیم باخانلیغی و ائییتیم قۇرۇملاری اۆچۆن زۏر و مالییتلی میدیر؟ ائگهمن دیلدن باشقا بیر دیل دانیشان آزینلیق یۏخسا ایرانداکی تۆرکجه اؤرنهیی کیمی چۏخۆنلۇق قرۇپلارا منصۇب عایلهلر اۇشاقلارینا اؤز آنادیللرینده دئییل ده ائگهمن دیلده ائییتیم وئریلمهسینی ایسترلرسه اۏنلارین ایستکلرینه می قۇلاق وئریلمهلیدیر، یۏخسا ائییتمسهل یاناشمالار و دیلین قۏرۇنماسی اۆچۆن وئریلن مۆجادیلهلر می دیققته آلینمالیدیر؟
ائییتیمده آنادیلینین قۇللانیلماسینین یارارلاری نهلردیر؟
بیرلشمیش میللتلر اۇشاق حاقلاری سؤزلشمهسینده هر اۇشاغین ائییتیم حاققینا صاحیب اۏلدۇغۇ(مادده ۲۸) و هر اۇشاغین عایلهسینین دانیشدیغی دیلی اؤیرنمه و قۇللانما حاققینا صاحیب اۏلدۇغۇنۇ(مادده ۳۰) بیلدیرمکدهدیر. کانگاس، گرهک عایلهنین سئچمهسیندن گرهکسه باشقا بیر سئچهنهیین سۇنۇلمامیش اۏلماسیندان دۏلایی اۇشاغین بیلمهدییی بیر دیلده ائییتیم گؤرمهسینین اۇشاق حاقلارینین پۏزۇلماسینا ندن اۏلدۇغۇنۇ بیلدیرمکدهدیر. آیریجا، کانگاس دیللرین قۏرۇنماماسی دۇرۇمۇندا دیللرله بیرلیکده بۇ دیللری دانیشان کیشیلرین صاحیب اۏلدۇغۇ بیلگیلرین ده(اؤرنهیین طیبی آماجلا قۇللانیلان بیتگیلره ایلیشگین بیلگی کیمی) یۏخ اۏلاجاغینی(دیللرین یۏخ اۏلما سۆرعتلری ایله ایلگیلی تخمینلر دئییشیکلیک گؤسترمکدهدیر) بیلدیرمکدهدیر. ایراندا یاپیلان بیرچۏخ چالیشمالاردا دا آنادیلی فارسجادان فرقلی اۏلان تۏپلۆلۇقلاردا گنج قۇشاقلار آراسیندا دیل ایتیریمی سۆرعتلیجه آرتدیغی ساپتانمیشدیر.
خاوییر آلبۏ، بۏلیویادا اۇیقۇلانان "اکینلجرآراسی و ایکیدیللی ائییتیم" آدلی باشاریلی دیل مۏدلینده یئرلی اۇشاقلارین سینیف تکرارینین جیددی اۏراندا آزالدیغینی و اۇشاقلارین اۏخۇلدا داها باشاریلی اۏلدۇغۇنۇ بیلدیرمکدهدیر. ایکیدیللی مۆفردات گلیشدیرمه اۇزمانی اۏلاراق گینه- بیسائۇ، نیجریه و مۏزامبیکده آنادیلینه دایالی ایکیدیللی ائییتیم مۏدللریله ایلیگلی چالیشمالار یۆرۆتن کارۏل بنسۏن، بۇ مۏدللرین اؤزهللیکله قیز اۇشاقلارینین ائییتیم دئنهییملرینی اۏلۇملۇ یؤنده ائتگیلهدییینی، قیز اۇشاقلارینین داها وئریملی بیر ائییتیمه اریشمهلرینی ساغلادیغینی و بئلهجه عایلهلرین ائییتیمه مۆداخیل اۏلماسینین اؤنۆنۆن آچیلدیغینی بیلدیرمکدهدیر.
قیسا سۆرهده آنادیلیندن ایکینجی بیر دیلده ائییتیمه کئچیلهرک ایکیدیللی ائییتیم یاپیلمیش اۏلۇر مۇ؟
چالیشمالار، بیرینجی دیلده(آنادیلینده) ائییتیمدن ایکینی بیر دیلده ائییتیمه کئچیشین قیسا سۆرهده یاپیلماماسی گرهکدییینی گؤستریر. کاتلین هیۇگ ۲۹ آفریقا اؤلکهسینده یاپیلان چئشیدلی آراشدیرمالاری اؤزهتلهیرک قیسا سۆره مۏدللری(۱ ایله ۳ ایل آراسیندا آنادیلینده اۏخۇما- یازما اؤیرتیلدیکدن سۏنرا ائگهمن دیله کئچیش یاپیلماقدادیر) یارارلی اۏلسا دا اۇشاغین سۆرعتلیجه ایکینجی بیر دیله کئچیش یاپماسییلا بۇ یارارین بئشینجی ایلده یۏخاۏلدۇغۇ سۏنۇجۇنا یئتیشمیشدیر. آنادیلی تهمهللی ائییتمین گرچک سۏنۇجلارینا آنجاق آلتی ایه سککیز ایل آراسیندا اۇزۇن سۆرهلی مۏدللرله اۇلاشیلابیلمکدهدیر. اۏن ایلده، حتی داها اۇزۇن بیرسۆرهده ایسه آنادیلینده قازانیلان تهمهلین باشقا بیر دیلده باشاریلی اۏلمایا و اؤیرنمهیه ائتگیسیله بیرلیکده کؤکلۆ دئییشیملر آنجاق گؤرۆلمهیه باشلانماقدادیر.
ایکیدیللی ائییتیم پراتیکده اۇیقۇلانابیلر می؟
سۇزان مالۏن آزینلیق دیللرینین ائگهمن دیلله یۆرۆتۆلن ائییتیم پرۏگراملارینا اکلملهندییی مۏدللری اله آلماقدادیر. بۇ مۏدللر بئش آشامالی اۏلاراق اۇشاغین آنادیلینده دانیشما آخیجیلیغی قازانماسینین یانیسیرا اؤزۆنه گۆونین اۏلۇشماسیندان یۏلا چیخاراق اؤنجه آنادیلینده سۏنرا دا اکلنهجک دیللرده اۏخۇما- یازمایی اؤیرنمهسینی اؤنگؤرمکدهدیر و بۇ مۏدللر بیرچۏخ یئرده باشارییلا اۇیقۇلانماقدادیر. بۇ مۏدللرده، ایکینجی ویا اۆچۆنجۆ دیلین هانسی آشامادا و نه اۏراندا ائییتیمه داخیل ائدیلهجهیی، مۆفرداتدا، اؤیرنجینین ایستکلرینه و احتیاجلارینا، وار اۏلان اؤیرتمنلره و گرهچلره گؤره دئییشیکلیک گؤسترمکدهدیر. اؤته یاندان اۇیقۇلامادا هم یۏخسۇل هم ده گلیر دۆزئیی یۆکسک عایلهلرین اۇشاقلارینین گئتدیی اۏخۇللاردا اۏلدۇقجا باشاریلی اۏلمۇش ایکیدیللی ائییتیم مۏدلی ده وار اۏلماقدادیر.
بۇ داها مالییتلی میدیر؟
۲۰۰۶ آفریقا ائییتیم باخانلاری تۏپلانتیسی اۆچۆن حاضیرلانان یارار- مالییت آنالیزی، آنادیلییه باشلاییب آشامالی اۏلاراق باشقا دیللره یئر وئرن ائییتیم پرۏگراملارینین تکدیللی ائییتیم پرۏگراملارینا گؤره داها آز خرجلی اۏلدۇغۇنۇ گؤسترمکدهدیر. بۇ پرۏگراملار باشلانقیجدا داها باهالییمیش کیمی گؤرۆنسه ده، خرجلمهلر زامانلا آزالماقدا و بئلهجه باشدا یاپیلان یاتیریما اۏرانلا داها چۏخ آرتیریم(اؤرنهیین اۇشاقلار سینیف تکرارلاریندان قایناقلانان خرجلردن قۇرتۇلماق) ائدیلمکدهدیر.
یاسالار یئترلی میدیر؟
شیلا آیکمان دیل و تئکنیک کیملییین بیربیریله اۏلان ایلیشگیسیندن و بۇ ایلیشگینین قارماشیقلیغیندان بحثائتمکدهدیر. عئینی تۆرکلر و تۆرکجه اؤرنهیینده اۏلدۇغۇ کیمی، باسقی آلتیندا تۇتۇلموش خالقلارین اؤز دیللرینی یئنیدن جانلاندیرما چابالاری، تۏپلۇمسال عدالت و اؤزرکلیک اۆچۆن سۆردۆردۆکلری داها گئنیش قابساملی مۆجادیلهلرییله بیرلشمکدهدیر. بۇ خالقلار؛ هم اؤز اکینجلرینه اۇیان، هم ده اۇشاقلارینین ایچینده دۏغدۇقلاری چۏخاکینجلی دۆنیایا قاتیلمالارینی و بۇ چۏخاکینجلی و کۆرهسل دۆنیانین نعمتلریندن یارارلانمالارینی ساغلایان ائییتیم پرۏگراملارینا صاحیب اۏلماق ایسترلر. فقط بۇ سادهجه یاسالار دئییشدیرمک دئمک دئییلدیر. جینگران و شیرین میللرین ده بیلدیردییی کیمی، هیندیستاندا سینیفلاردا آنادیلینین قۇللانیلماسینا یؤنهلیک اؤنهری قرارلارینا راغمن آزینلیق دیللرینی دانیشان قرۇپلار منصۇب بیرچۏخ اؤیرنجی هله ایکینجی بیر دیلین ایچینه "باتیریلاراق تکدیللیلشدیرمکده" ویا بۇ اۇشاقلارین آنادیللری سینیف ایچهریسینده آنجاق تۇغرالی اۏلمایان بیچیمده قۇللانیلماقدادیر. یاسالارین دئییشدیرلمهسینین یانیسیرا دیل یئرکیپلندیریلمهسینین یاپیلماسی، قایناقلارین آرتیریلماسی، آراشدیرما و ائیییتیم چالیشمالارینین یۆرۆتۆلمهسی ده ائییتیم سیاستلرینین اۇیقۇلامایا دؤنۆشمهسی اۆچۆۆن اۏلمازسا اۏلماز آدیملاردیر. ایراندا آنایاسال اۏلاراق فارسجا اؤلکهنین تک تۇغرالی دیلیدیر و یاسالارلا دئمک اۏلۇر باشقا دیللرین یاشام حاققی اللریندن آلینمیش و ائییتیم کیمی قۏنۇلاردا بلیرسیز بیر دۇرۇم داشیماقدادیر آنجاق ایران کیمی اؤلکهلرده دیللرین تۇغرالی اۏلماسیلا بیرلیکده ائییتیم و دیللرین داها گلیشمهلری و اۏلاناقلاردان ائشید یارارلانمالاری دۆشۆنمک اۏلۇر آرتی ایراندا سؤزده ده اۏلسا آنایاسانین ۱۵ مادهسی اؤلکهنین آزینلیق آنجاق ائگهمن دیلینین آیریجالیقلی رسمییتیله بیرلیکده باشقا دیللرینده فارسجا ایلا بیرلیکده قۇللانیلماسینی سؤیلهمیشدیر آنجاق بۇ مادده سۏن ۳۵ ایلده گرچکلشمهمیش و ائگهمن قرۇپ بۇ ماددهدن چۏخ چئشیدلی دیرلندیرمهلرده بۇلۇنمۇشدۇر آنجاق هله بۇ چالیشما یازیلیرکن فارس اۏلمایان ائتنیک قرۇپلار اۆچۆن آنادیلینده ائییتیم حاققی تانینمامیشدیر.
ائییتیمین آچاری دیل میدیر؟
یاپیلان آراشدیرمالارا گؤره یۏخسۇللۇق و آیریمچیلیق ائییتیمه اریشیمدهکی ائشیدسیزلییین تهمهل ندنلری اۏلمایا دوام ائتمکدهدیر. عایله یاپیسی(ائییتیم سئویهسی، سینیفسال فرقلیلیکلر و..)ایسه هله اۏخۇل باشاریسیندا تهمهل گؤسترگهدیر. مۆفردات، اؤیرتیم نیتهلییی، یئترلی اؤیرتمهنین و نیتهلیکلی اؤیرتیم گرهچلرینین اۏلۇب اۏلماماسی کیمی ائتگنلر ثابیت قبۇل ائدیلدییینده بیله، تک باشینا دیلین اۇشاقلارین ائییتیم باشاریسینا ائتگیسینی اؤلچمک اۏلدۇقجا زۏردۇر. گینه ده آنادیلی تهمهللی ایکی ویا چۏخدیللی ائییتیم مۏدلی، آزینلیق دیللرینی دانیشان قرۇپلارا منصۇب اۇشاقلارین ائییتیمینده اؤنملی بیر رۏل اۏیناماقدادیر. اهن راحات ائتدییی دیلده ائییتیم گؤرمه اۏلاناقلارینا صاحیب اۏلماق اۇشاغین یاشمداکی شانسینی اؤنملی اؤلچۆده آرتیرماقدادیر. حاق تهمهللی باخیش آچیسیندان ایکی ویا چۏخدیللی ائییتیمین نهاۆچۆن اۏلماسی گرهکدییینی، ائییتیمسهل باخیش آچیسیندان نهلر یاپیلماسی گرهکدییینی، اۇیقۇلامالی آچیدان ایسه، دۆنیاداکی بیرچۏخ باشاریلی اۇیقۇلامانین (فینلاندیا، کاتالۇنیا، باسک اؤلکهسی، یئنی گینه، ارتیره، نیجریه، گۇاتمالا، مالی، بۏلیویاداکی اۇیقۇلامالار) اؤیرتدیکلریندن بۇ طۆر بیر ائییتیمین نئجه ایشلهدییینی بیلیریک. بۇ دۇرۇمدا نهلر یاپیلابیلر؟
- دیل مۆجادیلهسینی صاحیبلنن سیاسی هؤرگۆتلر و سیویل تۏپلۇم قۇرۇلۇشلاری، اؤیرتمنلر، ائییتیمچیلر، آنادیلی فرقلی اۏلدۇغۇ حالدا سادهجه تۇغرالی دیلده ائییتیم گؤرمک زۏرۇندا قالمیش آنا- آتالار و دیلسهل چئشیدلیلیک و ائییتیمده چۏخدیللیلییین اؤنهمینی بیلن هرکس بۇ قۏنۇیلا ایلگیلی تۏپلۇمسال بیلینجی آرتیراجاق چالیشمالار یاپابیلر.
- فرقلی اؤلکهلرین باشاری اؤیکۆلاریندان درسلر چیخاریلابیلر و بۇ باشاریلی اۇیقۇلاما اؤرنکلری، سیاسال دستهیین عئینی اؤلچۆده اۏلمادیغی اؤلکهلره اۇیارلانابیلر.
- آنا- آتالارین اۇشاقلارین ائییتیمینده داها ائتگین رۏل آلمالارینین یۏللاری(اۏخۇل بایکۏتۇ و ائولرده تۆرکجه ائییتیم کیمی) زۏرلانابیلر.
- آراشدیرماچیلار بۇ قۏنۇلاری ایللیک اۇلۇسلارآراسی ائییتیم شۆرالاریندا و ایلهریلهمه یازاناقلاریندا گۆندمه گتیرهبیلر.
- حؤکۇمتلرین پلانلاما و ماددی قایناق آییرما قۏنۇسۇندا حرکته کئچمهسینی ساغلاماق اۆچۆن تۏپلۇمسال باسقینین آرتیریلماسینین یۏللاری آختاریلابیلر.
یاخلاشیق ۱.۳۸ میلیارد اینسان، یئرهل دیللری، باشقا بیر دئییشله داها آز بیلینن، یازیلی اۏلمایان ویا تۇغرالی ائییتیمده قۇللانیلمایان دیللری دانیشماقدادیر. بۇ سایی تخمینی اۏلاراق ۲۲۱ میلیۏن اۏخۇل یاشینداکی اۇشاغی قابساماقدادیر. آنادیلی تهمهللی ائییتیم یئرهل دیللری دانیشان اۇشاقلار اۆچۆن داها نیتهلیکلی بیر ائییتیم فؤرصتی سۇنابیلر.
بۇ یازینین گهنهل چرچئوهسی کتی وبلی طرفیندن، کارل بنسۏن دانیشمالیغیندا ساکس بیلیمیۇردۇ گلیشیم چالیشمالاری انستیتۆسۆنۆن Insights Education آدلی سۆرهلی یایینی اۆچۆن حاضیرلانمییشدیر.
ایلگیلی یازیلار:
تۆرکجه- فارسجا سؤزلۆک
ائییتیم(Eyitim)= آموزش
آنادیلی(Anadili)=زبان مادری
سۏرۇن(Sorun)= مسئله، مشکل
گهنهل(Gənəl)= عمومی
تۇغرالی(Turğalı)= رسمی
وئری(Veri)= اطلاعات
گرچک(Gərçək)=حقیقت
اۏلۇشدۇرماق(Oluşdurmaq)=تشکل دادن
اؤیرتمن(Öyrətmən)= معلم
آراج(Arac)= ابزار، واسط
قۏنۇ(Qonu)= موضوع
باخان(Baxan)=وزیر
قۇرۇم(Qurum)= موسسه
ائگهمن(Egemən)= حاکم
آزینلیق(Azınlıq)= اقلیت
اؤرنک(Örnək)= مثال
چۏخۆنلۇق(Oxunluq)=اکثریت
قۏرۇماق(Qorumaq)= محافظت نمودن
سؤزلشمه(Sözləşmə)= قرارداد
سئچهنک(Seçənək)= آلترناتیو
بیلگی(Bilgi)=معلومات
آماج(Amac)= هدف
ایلیشگین(İlişgin)= عاید، مرتبط
قۇشاق(Quşaq)= نسل
اکینج(Əkinc)= فرهنگ
یئرلی(Yerli)= محلی
اۏران(Oran)=میزان
باشاریلی(Başarılı)=موفق
گلیشمک(Gəlişmək)= توسعه
اۇزمان(Uzman)= متخصص
دئنهییم(Deneyim)= تجربه
اۏلۇملۇ(Olumlu)= مثبت
یؤن(Yön)= جهت
وئریملی(Verimli)= مثمرثمر
اریشمک(Ərişmək)=دسترسی
سۆره(Sürə)=مدت
چئشید(Çeşid)= نوع
آراشدیرما(Araşdırma)= تحقیق
اؤزهتلهمک(Özətləmək)= خلاصه کردن
اۏخۇل(Oxul)= مدرسه
ائگهمن(Egemən)= حاکم
تهمهل(Təməl)= اساس
سۏنۇج(Sonuc)= نتیجه
اۇلاشماق(Ulaşmaq)= رسیدن به
آزینلیق(Azınlıq)= اقلیت
اکلملنمه(Əkləmlənmə)= افزودن
آشاما(Aşama)= مرحله
گۆون(Güvən)= اعتماد
اؤنگؤرمک(öngörmək)= پیشبینی
اۇیقۇلاما(Uyqulama)= تطبیق،پراتیک
گرهچ(Gərəç)= مواد
یۏخسۇن(Yoxsun)= محروم
دۆزئی(Düzey)= سطح
تۏپلانتی(Toplantı)=نشست
یاتیریم(Yatırım)سرمایهگذاری
یاسا(Yasa)= قانون
اؤزرک(Özərk)= خودمختار
قابساملی(Qapsamlı)= جامع
کۆرهسل(Kürəsəl)= جهانی،گلوبال
یئرکیپ(Yerkip)= نقشه
قایناق(Qaynaq)= منبع
آنایاسا(Anayasa)= قانون اساسی
گلیشمک(Gəlişmək)= توسعه
اۏلاناق(Olanaq)= امکان
آیریجالیق(Ayrıcalıq)= امتیاز
آیریمچیلیق(Ayrımçılıq)= تبعیض
یاپی(Yapı)= ساختار
گؤسترگه(Göstərgə)= اشارت
نیتهلیک(Nitəlik)= کیفیت، وصف
ائتگن(Etgən)=فاکتور
گرهکلیلیک(Gərəklilik)=الزام
ائییتیمسهل(Eyitimsəl)= تربیتی
باسقین(Basqın)= غالب
باخیش آچیسی(Baxış açısı)=زاویه دید
هؤرگۆت(Hörgüt)= تشکیلات
بیلینج(Bilinc)= آگاهی
اؤیکۆ(Öykü)= حکایه
ائتگین(Etgin)= فعال
یازاناق(Yazanaq)= گزارش

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آیهلرین و سورهلرین شأن نزولو
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : دین+0 به یه ن
تنزیل، آیهنین و یا سورهنین هانسی موردده نازل اولماسینا دئییلر کی بو آیهنین و یا سورهنین نازل اولماسینا سبب اولان خاص اتفاق اولار بیلر. آما آیهدن بیلینن تأویلین عام معناسی وار و اوخشار اتفاقلارا منطبق ائتمک اولار.
شأن نزولون اهمیتی بارهده دئمک لازمدیر کی قرآن تدریجله و مختلف مناسبتلرده نازل اولوب. قاباغا گلن اقتضالارا گؤره و یا مسلمانلارین مشکلده قالدیقلاری زمان بیر و یا نئچه آیه و یا بعضاً بیر سوره نازل اولوردو.
هر مناسبتده نازل اولموش آیهلر، همان خاص حادثه مناسبتی نظرده آلیردی و آیهلرین لفظلری و یا معناسیندا ابهام اولان زمان، او حادثهنی یاخشی تانیماقلا اشکال رفع اولار. نتیجهده هر آیهنین کامل معناسینی بیلمک اوچون اونون شأن نزولونا یولوخماق لازمدیر.
شأن نزول آیهنین دلالتینه بیر قرینه کیمی اولا بیلر و اونسوز، آیهنین دلالتی ناقص قالار. مثلاً : « ان الصفا و المروة من شعائراللّه فمن حج البیت اواعتمر فلا جناح علیه ان یطوف بهما».(بقره - 158) آیهسی بارهده بئله اشکال اولوب کی حجده و عمرهده، ارکاندان اولان ایکی صفا و مروه داغلاری آراسیندان سعی ائتمک، بو آیهده نییه «لا جناح» ایله تعبیر اولوب.
آیهنین معناسی بئلهدیر: «صفا و مروه الله شعائریندن ساییلیر و حج ائدن و یا عمره یئرینه گتیرنیناونلار آراسیندا سعی ائتمگی گناهی یوخدور» بو عبارت بو عملین واجبلیگین یوخ بلکه جایزلیگینی یئتیریر. آما آیهنین شأن نزولونا مراجعه ائتمکله بللی اولور کی بو عبارت گناه توهّمینی آرادان آپارماق اوچون گلیب. چونکی هجرتین آلتینجی ایلینده حدیبیه باریشیندان سونرا قرار اولدو بیر سونراکی ایلدن پیغمبر و صحابهسی عمره اوچون مکهیه گئتسینلر. بو صلحنامهده بئله گلمیشدی: مسلمانلارین آزاد طواف و سعی ائلهمهلری اوچون، مشرکلر اوچ گون بویونجا اؤز بُتلارینی بیتین اطرافیندان و صفا و مروه داغلاریندان گؤتورسونلر و اوچ گوندن سونرا یئرلرینه قویسونلار.
عمره زمانی مسلمانلارین بعضیسی واختیندا صفا و مروه سعیلرینی یئرینه گتیره بیلمهمیشدیلر و بُتلارین اوردا اولدوغو زمان بو ایشین گناه اولدوغونو گمان ائلیردیلر. بو آیه، مسلمانلارین سعیدن چکینمهمگی اوچون نازل اولدو. چونکی سعی، اللهین شعائریندندیر و بُتلارین اوردا اولماسی عارضی بیر امردیر و اونا صدمه وورا بیلمز. (تفسیر عیاشی ، ج1 ، ص 70)
بونا گؤره آیهنین شأن نزولونا باخماقلا مسأله آیدینلاشیر و بللی اولور کی جایزلیک و یا واجبلیک بحثی یوخدور بلکه صرفاً توهّمو رفع ائتمک اوچوندور.
شأن نزولون آیهلرین معناسینی بیلمکده چوخ مهم نقشی وار. عین حالدا شأن نزوللاری بیلمک چوخ چتین ایشدیر. چونکی متقدملر بو زمینهده ائله ده چاره یاراتمایان، آز مطلبدن ساوایی گؤزه گلیم مطلب ثبت ائلهمهییبلر.
یازیلماماغین اساس سببی اونلارین مسألهیه واقف اولماسی و بو ایشین یازیلماسینا نیازین اولماماسی بیلدیکلری اولا بیلر.
سونرالار بو زمینهده بعضی روایتلر ییغیلدی آنجاق چوخو ضعیف سندلی و اطمینانسیز اولوردولار و بعضاً غرض اوزو ایله تنظیم اولوردولار. مخصوصاً بنی امیه زمانی کی آیهلرین چوخو ساختا شأن نزوللارلا تفسیر اولوردو. امام احمد بن حنبلدن بئله نقل اولوب: «اوچ زادین اصلی اساسی یوخدور: اسلام صدر جنگلری بارهدهکی روایتلر، آخرالزمان فتنهلری بارهدهکی روایتلر و قرآنین تأویل و تفسیری بارهدهکی روایتلر».
امام بدرالدین زرکشی بعضی محققلردن بئله نقل ائلیر: «منظور بو بارهده اولان روایتلرین چوخودور، نه اینکی هامیسی اطمینانسیز اولسون». (البرهان ، ج2 ، ص 156).
بو بارهده روایتلره ییغان لاپ معروف شخص ابوالحسن علی بن احمد واحدی نیشابوریدیر (اؤلوم 468 ) کی جلالالدین سیوطی (اؤلوم 911) اونا ایراد توتور کی ضعیف روایتلرین ییغماسینا همت ائلهییب صحیح و سقیمی بیر بیرنه قاتیب و روایتلرین چوخونو کلبیدن او دا ابی صالحدن او دا ابن عباسدان نقل ائلهییب کی جداً ضعیفدیر.
نزول سببی و یا شأن نزول
بو ایکی عبارت آراسیندا نه فرق وار؟ مفسرلرین چوخو بو ایکیسینه فرق قویماییبلار و آیهلرین نزولونو ایجاب ائتمیش هر سببی بعضاً نزول سببی و بعضاً شأن نزول آدلاندیریبلار. بیر حالدا کی بو ایکی عبارتین بیری بیریله فرقی وار. شأن نزول، نزول سببیندن اعمدیر. بیر جریانا خاطر بیر شخص و یا حادثه بارهده کئچمیشده، ایندی و یا گلهجکده و یا احکامین فرضی بارهده آیه نازل اولسا، بونلارین هامیسینا شأن نزول دئییلر.
مثلاً فلان آیه، انبیانین عصمتی و یا ملائکهنین عصمتی و یا حضرت ابراهیمین عصمتی بارهده نازل اولوب، بونلارین هامیسینا شأن نزول دئییلیر. آما نزول سببی، متعاقبینده آیه نازل اولان حادثهدیر و آیری سؤزله آیهنین نازل اولماسینا سبب اولان اتفاقدیر. بونا گؤره نزول سببی، شأن نزولدان اخصدیر.
تنزل و تأویل
سلف اصطلاحیندا، تنزیل نزول موردینه دئییلیر. بو مورد آیهنین نزولونا سبب اولموش خاص اتفاق اولا بیلر آما تأویلین آیهدن استفاده اولونان عام مفهومدور کی اوخشار جریانا منطبق اولا بیلر.
بعضی تعبیرلرده بو ایکی اصطلاحا ظهر و بطن دئییلیر. چونکی آیهنین ظاهری همان نزول موردیدیر و آیهنین بطنینده داها گئنیش مفهوم یاتیب.
فضیل بن یسار پیغمبردن (ص) نقل اولان « ما فی القرآن آیة الا ولها ظهر وبطن» معروف حدیث بارهده امام صادقدن (ع) سوروشدو و امام جوابدا بویوردو: «ظهر همان آیهنین نازل اولان موردیدیر و بطن اونون تأویلیدیر. بعضیسی کئچمیشده باش وئریب بعضیسی هله گلمهییب. قرآن گونش و آی کیمی جریاندادیر». ( الصفار، بصائر الدرجات ، ص 196، حدیث 7)
آیری حدیثده بویورور: «ظهر، آیهنین اونلار بارهده نازل اولان شخصلردیر و بطن اونلار کیمی کردار صاحبی اولانلاردیلار».( تفسیر عیاشی ، ج1 ، ص 11، حدیث 4)
شان نزول و تنزیل و تأویلدن فقهی استفاده
اسلام عالملری و فقیهلر آیهلرین نزول سببی، شأن نزولو، و ظهر و باطنیینه دقّت یئتیرمکله احکامی استنباط ائلهمگه بئله بیر قایدا اله گتیریبلر: موردین خصوصیتینه یوخ بلکه لفظین گئنیشلیگینه اعتبار وار. یعنی فقیه موردین اؤز خصوصیتلرینی قیراغا قویوب لفظین عمومی جنبهلریندن فایدالانمالیدیر. البته خصوصی جنبهلر کلامین دلالتینی آنلاماق اوچون فایدالیدیر، آما انحصار اولدوغونو چاتدیرمیر، چونکی ایلاهی حکملر هامی اوچون و بوتون زمانلار اوچوندور.
آشاغیدا، روایتلرده عمومی جبنهلری رعایت اولوب استفاده اولونموش ایکی آیهنی مثال اوچون گتیریریک:
بیرینجی مثال: بقره سورهسینده بئله گلیب: مشرق و مغرب الله اوچوندور ! هر یانا اوز چئویرسهز الله اوردادیر ! الله احتیاجسیز و بیلندیر. (بقره - 115)
بو آیهنین معصوم امامین یول گؤسترمکلیگی ایله عمومی جنبهسی آیدینلاشمیش، ظهر و بطنی (تنزیل و تأویلی ) اولان آیهلردندیر. بو آیه ظاهرده کعبهیه ساری نماز قیلماغیمزی واحب ائدن آیهلرله منافاتلی گؤروشور. آما آیهنین شأن نزولونا باخماقلا بو تنافی آرادان گئدیر. آیهنین شأن نزولو بئلهدیر:
قبلهنین دَیشمهسیندن سونرا یهودیلر مسلمانلارا بئله اشکال توتوردولار: ایندییه قدر اولدوغو کیمی بیت المقّدسه طرف نماز قیلماق حق اولسا، اونون کعبهیه طرف اولماسی باطل ساییلیر. یوخ اگر کعبهیه طرف نماز قیلماق حق اولسا ایندییه قدر قیلینان نمازلارین باطل اولماسی اورتایا چیخیر. الله تعالی بو آیهده هر ایکی ایشین حق اولدوغونو بیان ائلیر چونکی نمازین اصلی، ثابت بیر حقیقتدیر آما بیت المقدسه طرف یا کعبهیه طرف اولماق اعتباری مسألهدیر کی مسلمانلاردا وحدت یاراتماق اوچون امر وئریلیب. هر طرفه اوز چئویرسن الله او طرفدهدیر.
روایتلرده بو آیهدن آیری استفاده ده اولوب: مستحبی نمازلاری سوار حالیندا هر طرفه قیلماق اولار.
بو، معصوملارین هدایتی ایله اونا چاتدیغیمیز آیهنین بطنیدیر. (وسایل الشیعة ، ج3 ، ابواب قبله ، باب 8 و 15)
ایکینجی مثال: جنّ سورهسینده بئله گلیب: و ان المساجد للّه فلا تدعوا مع اللّه احدا( جن - 18)
یا «مساجد» معبد معناسیندا اولان «مسجد»ین جمعیدیر کی بو معنایا اساساً آیهنین ترجمهسی بئله اولور: مسجدلر اللها عایددیر و الله ایله بیرلیکده آیریسینی چاغیرمایین.
یا دا عبادت معناسیندا میمی مصدر اولان «مسجد»ین جمعیدیر کی بو معنایا اساساً ترجمه بئله اولار: اللهدان ساوایینا عبادت ائتمک یاراشماز و عبادت مقامیندا الله ایله بیرلیکده آیریسیندان آد آپارمایین.
آیهنین ظاهری هر ایکی فرضه اساساً عبادت مقامیندا شریک توتماقدان منع ائدیب آما الیمیزده اولان صحیح روایته گؤره، آیهدن آیری معنا دا استنباط اولور. اونا اساساً «مسجد» معناسی «ما یسجد به» یعنی اونونلا سجده اولوناندیر. سعیدبن جبیر و زجاج وفرا کیمی مفسرلری بعضیسی بئله دئییبلر: «مساجد» سجده اولونان موضعلره (سجده حالیندا یئددی عضوه) ده اطلاق اولور. بو موضعلر اللها عایددیر و اونلاری انسانا الله باغیشلاییب و آیریسینا ایشلنمهمهلیدیلر. (تفسیر طبرسی ، ج10 ، ص 372)
امام محمد تقیدنده (ع) بو تأویل بئله گلیب: عباسی خلیفه معتصمین حضوروندا هر کسین بیر جواب وئردیگی بیر سؤال مطرح اولدو. اوندا امام بویوردو: «بارماقلارین کؤکوندن». بو فتوانین مدرکیندن سوروشولاندا امام بویوردو: الین اووجو سجده حالیندا یئددیلی موضعلرین بیریدیر و اللها عایددیر و اونو کسمک اولماز. ( وسایل الشیعه، ج18، ابواب حد السرقة، باب 4)
چونکی سارقین عقوبتی اونون اؤزونه عاید اولان زادا اولمالیدیر.
نزول سببلرینه ال چاتماق
نزول سببلری روایتلر واسطهسی ایله اله گلر آما تأسفله کئچمیشده حادثهلر و اتفاقلار ثبت اولمازدی. بونا گؤره نقل اولان روایتلرین چوخو سندلری ضعیف اولان آزیندان ساوایی، اطمینانسیزدیر.
جناب واحدی اسباب النزول کتابیندا بئله دئییر: «الده مطمئن روایت و مسألهنین مستقیم شاهدلری طرفیندن نقل اولان روایت اولمادان، آیهلرین نزول سببی بارهده بیر سؤز دئمک جایز دئییل یوخسا حدس گومان اوزو ایله دئییلمش سؤزلرین فایداسی یوخدور».
سونرا ابن عباسدان نقل ائلیر کی پیغمبر (ص) بویوردو: « اونا علمیز و صحیح معرفتیز اولماسا، حدیث نقل ائلهمهیین، چونکی منه و قرآنا یالان باغلایان اؤز یئرینی جهنّمده حاضرلاییب».
بونا گؤره، صالح سلف قرآن بارهسینده سؤز دئمکدن چکینردیلر. محمد بن سیرین دئییر: «بؤیوک تابیعندن اولان عبیدهدن قرآنین بیر آیهسینین تفسیری بارهده سوروشدوم. دئدی: «اسباب النزولا و قرآنین هانسی جهتده نازل اولدوغونا علمی اولانلار گئتدیلر». واحدی دئییر: «بو زماندا بو ساحهده یالان دئینلرین سایی چوخدور، بونا گؤره قرآنین حقیقتلرینه چاتماق اوچون احتیاط لازمدیر». (اسباب النزول ، ص 4)
آما اهل بیت مکتبینده بو زمینهده چوخلو صحیح روایتلر الیمیزه چاتیب. ایندییه قدر بو زمینهده 4 میندن آرتیق روایت ییغیلیب.
بو گون نزول سببلرینی بیلمک اوچون الیمیزده اولان منبعلرین چوخو بیر حدّهجن اطمینانلیدیرلار مثلاً: جامع البیان طبری، الدرالمنثورسیوطی، مجمع البیان طبرسی، تبیان شیخ طوسی و بونلاردان آیری کتابلار کی خاص اولاراق نزول سببلری بارهده یازیلیب. واحدینین اسبابالنزول کتابی و سیوطینین لبابالنقول کتابی کیمی. البته بو یازیلاردا صحیح و سقیم بیر بیرنه قاریشیب و اونلارا دقت ائتمک لازمدیر.
دوزو یالنیشدان آییرماق اوچون آشاغیداکی یوللاردان استفاده ائتمک اولار:
الف: روایتین سندی مخصوصاً سند اونا ختم اولان شخص مطمئن اولمالیدیر. یعنی یا معصوم اولمالی و یا مطمئن صحابه اولمالیدیر. قرآندا مهارتلری اولان عبداللّه بن مسعود و ابی بن کعب و ابن عباس کیمی. و یا عالی مقدار تابعلردن اولالار؛ مجاهد، سعید بن جبیر وسعید بن مسیب کیمی کی یالان قوشماغا انگیزهلری یوخیدی.
ب: لفظلری فرقلی اولسا بئله روایتلرین تواتر و یا استفاضهسی ثابت اولموش اولا. مضمونلاری فرقلی اولسا دا بیر یئره ییغماق اولا کی دئییلن خبرین صحیح اولدوغو اورتایا چیخار. قبله دَییشمهسی بارهده و مربوط آیهلرین نزول سببلری کیمی.
ج: نزول سببی بارهسینده اولان روایتلر دقیق و قطعی صورتده ابهاملاری رفع ائتدیگی تقدیرده اونون صحیح اولما احتمالینی چوخالدار، هرچند سند لحاظیندان ائلهده گوجلو اولمایا. تاریخی روایتلرین چوخونون صحیحلیگی بوردان بللی اولار. گؤرورسن نئچه مختلف تاریخی واقعهنی بیر بیرینه ارتباط وئرمکله بیر جریانین دوزلوگو اورتایا چیخیر یوخسا سند یولو ایله ثابت اولمور.
نزول سببی نقل ائدنین حضورو
نزول سببینی نقل ائلهین شخصین صحنهده حاضر اولماسی شرطدیر یوخسا یوخ؟
عالملرین چوخو نقل ائدنین اؤزونون صحنهده حاضر اولماسینی شرط بیلیبلر کی خبر منقطع اولماسین.
حاکم نیشابوری علمالحدیث کتابیندا دئییر: قرآنین نزول زمانینی درک ائدن صحابه بئله دئسه: «فلان آیه فلان حادثهده نازل اولدو» بو حدیث سندلی حدیث ساییلیر یعنی بو حدیث پیغمبردن نقل اولموش کیمیدیر.
بو سؤز نظره دوز گلیر، چونکی اونون وثاقتی و اطمینانلی اولماغی نظرده توتولور. بونا گؤره قرآن بارهسینده ائمه اطهاردان (ع) نقل اولان روایتلر بیزه اطمینان وئریر و قبول اونور.
زیتون یاغینین تانینمامیش خاصیتلری
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : ساغلاملیق+0 به یه ن
العالمین وئردیگی خبره گؤره، زیتون یاغیندا اولان هیدروکسی استرول، حیوانی یاغین منفی تأثیراتینی آزالدار. بو مادهنین ضد اوکسیده اولماق خاصیتی وار که بئیین و اورگین ساغلیغی اوچون فایدالیدیر.
محققلر بو معلوماتی سیچانلار اوستونده آزمایشدن اله گتیریبلر. بو آزمایشده سیچانلارین هامیسینا چوخ مقداردا حیوانی یاغ وئریلرکن اونلار 4 یئره بؤلوندولر و فقط بیر دستهسینه حیوانی یاغدان علاوه زیتون یاغی وئردیلر. 12 هفتهدن سونرا بو سیچانلارین هامیسیندان نمونه آلیندی. نتیجهده بللی اولدو کی زیتون یاغی یئیهن سیچانلاردا کلسترول آرتیمی یوخدور آما او بیریلرده کلسترول چوخالیب.
محققلرین نظرینه گؤره بو آزمایشین نتیجهسی انسانلاردا دا همان اولار. اونا گؤره توصیه ائلیرلر هیدروکسی استروللی مادهلرین مصرفی چوخالسین.
علمی افسانهنین واقعیت تاپماسی؛ کؤک سلوللارینی، یارانین اوستونه شلیک ائدن اسپری
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : ساغلاملیق+0 به یه ن
RenovaCare کومپانیسی یارالارین اوستونه کؤک سلوللارینی شلیک ائدن توفنگ دوزلدیب. کؤک سلوللار سایتینین وئردیگی خبره گؤره، SkinGun آدلانان بو محصول 10 ایل مطالعهنین نتیجهسینده اله گلیب.
بو توفنگ، یانیغی اولان مریضلرین اؤز کؤک سلوللارینی اونلارین یارالارینین اوستونه اسپری ائلیر و یئری قالمادان توختاماسینا کؤمک ائلیر.
محققلری بو محصولون مریضخانالاردا استفادهسینه داها آرتیق مطالعهیه احتیاج گؤرورلر و هابئله اونون تجاریلشمهسی اوچون FDA-نین تأییدینی گؤزلورلر.
موفق اوشاغین تربیت یوللاری
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : اجتماعی+0 به یه ن
ایش بیلنلر اوشاقلارا گوندهلیک ایشلری گؤردورمگی اونلارین یاشاییش مهارتلری ایله تانیش اولماسی اوچون یاخشی یول بیلیرلر.
یاخشی آتا-آنا همیشه اوشاقلارینین مشکلسوز و موفق اولماقلارینی ایستیرلر. آما بونون اوچون نئت و آیدین بیر یول یوخدور. آنجاق محققلرین بیر تعدادی بعضی ایشلری اوشاقلارین داها گوجلو و داها باشاریلی بؤیومهلری اوچون گؤرمگی مصلحت گؤرورلر:
اوشقالارا گوندهلیک ایشلری گؤردورمک
اوشاقلارا گوندهلیک ایشلری گؤردورمک اونلاری داها مهارتلی و اؤزگوونلی بارا گتیرر. بیر اوشاق ائوده قاب یوماسا بو، آیریسینین اونون اوچون یومالی اولدوغو معناسیندادیر. بئلهلیکله او نه اینکی بو ایشی بلکه ائوده ایش بؤلومونون گرکلی اولدوغونو اؤیرنه بیلمیر.
گوندهلیک ایشلرده مشارکت ائدن اوشاقلار بؤیوینده آیریلاری ایله داها یاخشی ایش بیرلیگی آپارا بیلرلر.
اوشاقلاری گوندهلیک ایشلره تشویق ائتمکله اونلار، یاشاییشدا پایلاری اولماق اوچون بیر سئری ایشلر گؤرمهلی اولدوقلارینی بیلیرلر.
یاشاییش مهارتینی اوشاقلارا اؤیرتمک
اوشاقلارا یاشاییش مهارتلرینین اؤیردیلمهسی
اوشاقلارین موفقیتی اوچون یوللارین بیریده اونلارا یاشاییش مهارتلرینین اؤیردیلمهسیدیر.
پنسیلوانیا و دوک دانشگاهلارینین محققلری آمریکانین باشا باشیندا 700 اوشاق باخچاسی و 25 یاش آراسی اوشاقلار اوستونده آپاردیقلاری تحقیق گؤستریر کی اوشاقلیقدا اجتماعی مهارتلری اؤیرنیلمهسی اونلارین 20 سونراکی یاشاییشلاریندا مستقیم تأثیری اولور.
بو 20 ایللیک مطالعه، اجتماعی مهارته صاحب اولان اوشاقلارین یعنی تشویقسیز اؤز یاشیتلارینا کؤمک ائتمک، اونلارین احساسلارینی بیلمک و اؤز مشکللرینی حل ائده بیلمگی باشاران اوشاقلار، اجتماعی مهارتلری داها آز اولان اوشاقلارا گؤره داها موفق گلهجگه صاحب اولماغا امکانلاری اولور.
اوشاقلاردان یوخاری انتظارین اولماسی
کالیفورنیا دانشگاهینین محققلری 2001-جی ایلینده 600 اوشاق اوستونده اولان تحقیقلری گؤستردی کی والیدنلرینین اونلاردان انتظارلاری یوخاری اولان اوشاقلار داها آرتیق موفق اولورلار.
اوشاقلارنی گلهجکده یوخاری یئرلرده گؤرمک انتظاریندا اولان آتا آنا حقیقتده اونلاری بو سمته هدایت ائلیرلر.
آشاغی یاشلاردا اوشاقلارا ریاضیات اؤیرتمک
نورث وسترن دانشگاهینین محققلریندن اولان «گرگ دانکن» 35 مین اوشاغین اوستوندهکی تحقیقده بیلدی کی اوشاقلارا آشاغی یاشلاردا ریاضیات اؤیرتمک اونلارا یوخاری امتیاز وئریر.
بو محققین نظرینه گؤره یاشاییشین اول ایللرینده ریاضیات و عددلر نظمی ایله تانیش اولماق اونلاری داها موفق ائتمکدن علاوه اونلارین اوخوما قابلیتینیده گوجلندیریر.
شاغل آنالارا صاحب اولماق
هاروارد دانشگاهی محققلرینین نظرینه گؤره آنالارین ائودن ائشیکده اولماقلاری اوشاقلارین حالینا فایدالی اولور.
بو تحقیقه گؤره آنالاری ائشیکده شاغل اولان قیزلارین یوزده 23-و او بیری اوشاقلارا گؤره یوخاری تحصیل آلماق احتماللاری داها چوخ اولور. هابئله بو مطالعهیه اساساً آنالاری ائشیکده ایشلهین اوغلانلار بؤیوکلوکده ائو ایشلری گؤرمگه داها میللی اولورلار و هفتهده 7.5 ساعت داها آرتیق اوشاق ساخلاییر و 25 دقیقه داها آرتیق ائو ایشی گؤرورلر.
اوشاقلارا مناسب آد قویماق
اوشاقلارا تلفظی راحت آدلارین قویولماسی اونلارین موفقیتینده مستقیم تأثیری اولدوغونو گؤستریر.
قوم اوستونده گئتمگه عجیب غریب تکرلر
یازار : میرزه عبدالصمد ملکی | بؤلوم : تكنولوژی+0 به یه ن
ماشین دوزلتمه شرکتلرین بیری قوملو منطقهلره مناسب اولان عجیب غریب تکرلر طراحلیق ائلهییب.
علمی مجله «گیزمگ»ین وئردیگی خبره گؤره، نیسان شرکتی 2015-جی ایلینده قار و بوز اوستونده مطمئن سوروجولوک اوچون مخصوص ماشین ارائه وئردیلر. آما بوزلار ارییَندیلر و ایندی قوم اوستونده مطمئن سوروجولوگه بیر فکر ائتمک لازمدیر.
یئنه ده نیسانین طراحلاری Rogue Trail Warrior آدیندا ماشینی ارائه وئریبلر. بو ماشین نیویورک ماشین سرگیسینده سرگییه قویولاجاق.
بو تازا محصولدا بیلدیگیمیز تکرلردن خبر یوخدور بلکه بو ماشین تازا تکنولوژی ایله دوزلمیش نقاله نوارلارین توسطی ایله حرکت ائدیر.
نیسانین تازا محصولو 2.5 لیترلیک 4 سیلندرلی نسبتاً گوجلو موتورا مجهزدیر. بو موتور 170 بوخار آتی گوجو ایله قوم تپهلرینی چوخ راحت آشیب گئده بیلر.
بو ماشینین نمونهسینین ظاهری نظامی ایدی و اطراف رنگلرله اویغون رنگلنمیشدی. آما بو ماشینین رسمی ارائهسینی نیویورک سرگیسینه گؤزلهمک لازمدیر.


text:
دونیا سندن کیملر کئچدی
«ادبیات سئونلر گروهو»
تاسوفلرینن آلدیغیمیز قارا خبر اساسیندا «سیفالله اکبری» ادبیات سئونلر گروهونون سئویملی اویهسی بوتون عؤمورون زحمتکشلرین سعادتی یولوندا حصر ائلهین ائل وورغونو، وطن وورغونو، آزادلیق عسگری، قلم خادیمیآرزولاری یئرین آلمادان واختسیز- وعدهسیز بیزدن آیریلدی.
ادبیات سئونلر بو دردلی، یاندیریجی آیریلیغی وطنیمیزین زحمتکشلرینه، آذربایجان خالقینا، اکبری عایلهسینه، بوتون دوستلارینا، قوهوم – اقرباسینا باش ساغلیغی وئریر. اینانیریق «سیفالله اکبری»نین شرفلی آدی، اونودولماز خاطیرهسی آزادلیق اوغروندا چالیشانلارین ایلک سیراسیندا گئدهجک.
«ادبیات سئونلر گروهو»
۱۹/ ۱۰/۹۶


text:
آلبینیزم
آلبینیزم جمعیتیمیزده نادیر راست گلینهن، لاکین اینسانلارین ماراغینا سبب اولان نادیر خستهلیکلردن بیریدیر. بئله اینسانلار دریسی آغ رنگلی اولماقلا، اطرافداکیلارین دقتینی اؤز اوزرلرینه جملییرلر. اونلار علمی دیلده «آلبینوس» آدلانیر. بو سؤز لاتین دیلینده "آلبا" سؤزوندن تؤرهییب و «آغ» معناسینا گلیر. آلبینیزم خستلیینه توتولانلاردان چوخو بونو کومپلئکس حساب ائتسه ده، بعضیلری اینسانلارین رئاکسییالارینا آلیشدیغینی سؤیلهyir.Albinizm آنادانگلمه درییه رنگ وئرهن پیقمئنتین اولماماسی خاراکتئریزه اوْلونور. متخصصلر آلبینیزمی خستهلیک حساب ائتمیرلر. آلبینیزمین سببی دریده مئلانین عمله گتیرهن مئلانوسیتلرین چاتیشمازلیغی، و یا اولماماسیدیر.
خستلیین اساس خاراکتئریک علامتینی تؤرهدن عامل مئلانین پیقمئنتینین اولماماسی و یا چاتیشمازلیغیدیر. سببلرینه ایسه هیپوفیزین اورتا پایینین مئلانوسیت ایستیمولئدیجی هورمون (مسه) و دریده مئلانوسیتلرین، هانسی کی درییه رنگ وئرهن پیقمئنتی-مئلانینی عمله گتیریرلر، فونکسییاسینی یئرینه یئتیره بیلمهمهسی -فونکسیونال چاتیشمازلیغیدیر.
عالیملرین آراشدیرماسینا گؤره، آوروپادا هر ۲۰.۰۰۰-دن بیری، دونیادا ایسه هر ۱۷.۰۰۰ اینساندان بیری آغ دریلی، آغ ساچلی، قیرمیزی گؤزلو آلبینوسلاردیر. ان چوخ آلبینوس نیگئرییادادیر. نیگئرییادا هر ۳۰۰۰ آدامدان بیری آلبینوسدور. آلبینیزم ارثیدیر و موالیجهسی یوخدور. اونلارین دونیایا بو جور گلمه سببلرینی هئچ کیم دقیق ایضاح ائده بیلمیر. بعضی مولاهیزهلره گؤره بو گئنده اولان موتاسییا ایله باغلیدیر. آلبینوسلارین گؤزلری ضعیف و ایشیغا هسساس اولور. رنگی ایسه گئییملرینین رنگینه گؤره، دییشیر. عینی زاماندا اونلار دری خرجنگینه مئییللیدیرلر. ساغلاملیق، اینتئلئکت و یاشام مدتینه گؤره، دیگر اینسانلاردان فرقلنمیرلر.
آلبینیزمه نیینکی اینسانلار، حتی حئیوانلار آراسیندا دا راست گلینیر. عالیملرین آراشدیرماسینا گؤره ۱۰.۰۰۰ حئیواندان بیری آلبینوسدور. بعضی اؤلکهلرده آلبینوسلار آشکار آیریسئچکیلییه معروض قالیرلار. تانزانییادا آلبینوسلاری دینی مراسیملرده اؤلدورورلر. حساب ائدیرلر کی، اونلارین داخیلی اورقانلاری بعضی خستهلیکلرین آرادان قالدیریلماسینا و جادوگرلییه کؤمک ائدیر.


text:
آذربایجان اویرنجی حرکاتی – همدانین 21 آذرحرکاتیله باغلی بیلدیریسی
مشروطیت دونمیندن، ایران آدلانان اولکه ده قانون چولوق، ضد استبداد و آزادلیق حرکات لاری، آذربایجان میللتی باشدا اولاراق باشلامیشدیر.اوزللیکله ایران تورکلری هیممتیله و مشروطه قهرمانی، اولو سردار، ستارخانین فداکارلیغیلا، ایران میللتلری آلینمیش آزادلیق، قانون چولوق و دوغال حاقلارینا صاحیب اولماق لذتینی دادمیشلاردیر.
دونیا اوزه ره یاشایان میللتلرین تاریخین باخدیقدا، گاهدا آجی و سارسیدیجی اولایلارلا اوزله شیریک. قهرمان آذربایجان تورک میللتی ایسه ایستیثنا دئیلمیش. مدنی آزادلیقلار دونه می چوخ سورمه ییب. دونیا گوجلری، اوزللیکله اینگیلیسین ایش بیرلیله، رضاخانین 20 ایلللیک دئسپوتیزمی، قانلی مجاهیده ایله قازانیلمیش اینسانی آزادلیقلارا کولگه سالیر.تاریخچیلرین دئدیکلرینه گوره، ایلک پهلوی دونه مینده، ایران آدلانان اولکه ده یاشایان میللت لرین وارلیقلاری دانیلیر، تاریخ لری تحریف اولونور، دیللری یاساقلانیر، کیملیکلری قوندارمالاریله دئیشدیریلیر و نهایت میللی غرورلاری تاپتالانیر.بو بولانیم دا، اینقیلابلار بئشیی اولان ایرانین اوگئی ائولادی، آذربایجان میللتی، ان دهشتلی تضییقلره معروض قالیر. اوخللاردا تورک دیلینده دانیشان اویرنجیلر جریمه اوده مه لی اولورلار.رسمی تهران ژورناللاریندا و ایرانین مزدور تاریخ چیلری تورک کیملیی و دیلینی، قوندارما "آذری" تئرمیله آدلاندیریرلار.ایرانین آوروپا دروازاسی اولان تبریزایقتیصادییاتی فلج اولور. تورک آیدینلاری یا اولدورولور یا قاچقین سالینیر.
آما تاریخ دولاشیب تورک اوزونه باخدی. 1320- نجی ایللر گلیب چاتدی. 1324 – نجو ایلین آذرآیینین 21- ده آیری سئچکیلیکدن سارسیمیش، گونئی آذربایجان تورک میللتی اوز ایشینین چاره سینی قیلدی. 21 آذر حرکاتی، رهبر پیشه وری اوندرلییله یارانیر. تکجه آذربایجان میللتی دئییل، آما ایفلیس حالینا دوشن ایرانین بوتون فارس اولمایان میللتلری، اونو الهی دن اتهاف کیمی سانیرلار.
میللی حاکیمیت کولگه سینده آذربایجان مدنیتی بیر داها دیرچه لیر. ایللردیر آزادلیق سویونا عطش قالان وطن پوتاقلاری، سورعت له حاصیل وئرمه یه باشلاییر. یونیوئرسیته و اوخوللار قورولور، فابریکالار قالدیریلیر، خسته خانالار تیکیلیر، یوللار چکیلیر، امنیت و دینجلیک یارانیرو یوزلر و یوزلر باشقا اینکیشافلار حاصیل اولونور.دفعه لرله اوز صولح سئورلیینی دونیایا ثوبوتلاندیران میللی حاکیمیت، تهرانین مرکزی حاکیمیتیله آنلاشمایا گیریرو آذربایجانین موختار حاکیمیتی تهران وریندن قبول اولونور. آنجاق بیر ایل آزاد آذربایجان دا یاشایان خالقیمیزین سعادتی اوزون سورمور. بلکه قارا گون میللتیمیزین طالعینه ساواش یازیلیبیمیش، نه ایسه...
1325- نجی ایلین آذر آییندا تهرانین فاشیست فارس حاکیمیتی اعلان اولونمامیش محاربه یه باشلاییر.بوتون آنلاشمالاری پوزور. تاماما ایچ و هم بین الخالق قانونلاری آیاقلاییرو آذربایجانا قوشون چکیر. دئموکرات فرقه سینین ساتیلمیش مرکزی کمیته اویه لرینی چوخونلوغو رهبر پیشه ورینین راینیه رغما، تهرانلا موحاربه یه ایذن وئرمیر. ایذین وئریلمیر زنجاندا توره دیلمیش جنایتلرین قان باهاسی آلینسین. قوشون میانا و سونوندا پایتاخت اولان تبریزه چاتیر. هر شهره گیردیکته میثلی گورونمز وحشیلیکلر توره دیر. حتی آمئریکا کونسولونون دئدیینه گوره روسلار اونلاردان قات قات یاخشیمیشلار. وئریلن سندلره گوره،3-مینه یوخون اینسان صحرایی محکمه یه وئریلیرلر و گوله له نیرلر. 20- میندن چوخ گوناهسیز اینسان محکمه سیز آسیلیرلار و اولدورولورلر. 70- مین دن آشقین اینسان قاچقین دوشورلر. میللتین بوتون نخبه لری یا اولدورولورلر و یا تبعید اولورلار. خالقین آنا دیلینده یازیلان کیتابلار قالانیر و شانلیقلا اوتا چکیلیر. دئمه لی آذربایجان تورکلری سازمان میلل قانونلاری اساسیندا(بیرلشمیش میللتلر تشکلاتینین 1946- نجی ایلین 11 اکتبریندا و 1948- اینجی ایلین 9 دئکابریندا تصویب اولونان مصوبه نین 11-نجی مادده سی اساسیندا ) هم ائتنیک و ماددی و هم معنوی ومدنی آچیدان، اصیل سویقیریما(نسل کشی) معروض قالیرو هر ایل بئله بیر حئیوانلیغین ایل دونومونده، آذربایجان شهیدلرینین قالمیشلاری و یارالیلاری اینجیسینلر دئیه، سارسیلسینلار دئیه، میللی شنلیک اعلان اولوندو.
آما
اورتادا بیر سوز وار دئیر:
تورک شوشه یه بنزر
سیندیقجا ایتیلر و
داشا بنزر ، قیزماز آما قایناییرسا
آشار، داشارو اونونلا آزادلیق آراسیندا اولان انگللری چوزر و اریدر
آذربایجان اویرنجی حرکاتینین همدان قولو اولاراق، آذرآیینین 21، میللی حاکیمتیمیزین قورولماسینین ایل دونومونو آذربایجانین قهرمان آما مظلوم میللتینه تبریک ائده رک، 1325- نجی ایلین آذر آینین 26- سینی، گونئی آذربایجان میللتینه قارشی توره دیلین سویقیریم کیمی، خاطیرلادیب و باشینیز ساق اولسون دئیریک.
21 آذر1386
آذربایجان اویرنجی حرکاتی - همدان


text:
اویان نیوز : هیندیستاندا اؤتن هفته اتوبوسدا توپلو تجاوزا اوغرایان و آردیندان اتوبوسدان آتیلان قیز اؤیرنجی خستهخانادا حیاتینی ایتیردی
هیندیستاندا اؤتن هفته اتوبوسدا توپلو تجاوزا اوغرایان و آردیندان اتوبوسدان آتیلان قیز اؤیرنجی خستهخانادا حیاتینی ایتیردی.
۲۳ یاشینداکی قادینین اؤلومونون یئنی بیر اعتراض دالغاسینی باشلاتماسی گؤزلنیلیر. خستهخانا یئتکیلیلری، گنج قادینین چوخلو اورقان یئتمزلیگی سببیله سحر ساعتلاریندا حیاتینی ایتیردیگینی آچیقلادی. گنج قادین، ۲ گون اؤنجه هیندیستاندان معالیجه آماجلی سنگاپورا گتیریلمیشدی. فیزیوتراپی اؤیرنجیسی اولان گنج قادین، ۱۶ دسامبردا یئنی دهلیده میندیگی اتوبوسدا بیر چته طرفیندن توپلو تجاوزا اوغرامیش و سونرا حرکت حالینداکی اتوبوسدان آشاغی آتیلمیشدی. اولایدان سونرا اؤلکهده بؤیوک اعتراض گؤستریلری دوزنلنمیش، ۶ آدام گؤزآلتینا آلینمیشدی. گؤستریلرده پلیس و گؤزآلتینا آلینانلارین اعدام جزاسینا چارپدیریلماسینی ایستهین ائیلمچیلر آراسیندا چاتیشمالار چیخمیش، بیر پلیس اؤلموشدو.
گؤسیریلرله چتین دورومدا قالان هیندیستان حکومتی، قادینلارین توپلو داشیما آراجلاریندا قورونماسی اوچون حرکته گئچدی. باشباخان مانموهان سین، حادثهدن بؤیوک اوزونتو دویدوغونو و قادینلارین قورونماسی اوچون یاسا چیخاراجاقلارینی سؤیلهدی. باشکند یئنی دهلیده هر ۱۸ ساعتدا بیر، بیر قادینین تجاووزا اوغرادیغی، چوخو اولایدا فاعیللرین یاخالاناممادیغی ایفاده ائدیلیر.
ت ر ت تورکی


text:
۳۰ ژولای
اولایلار[دَییشدیر]
۷۶۲ - خلیفه المنصور طرفیندن بغدادین اساسی قویولموشدو.
۱۶۲۹ - ایتالیانین نئاپول شهرینده باش وئرن دئپرمده تخمینن ۱۰ مین انسان دونیاسین دَییشدی.
۱۸۲۵ - کورک آنسون طرفیندن مالدئن آدالاری کشف ائدیلمیشدیر.
۱۹۳۰ - اوروگوئه ائوصاحیبی اولاراق، آرژانتین تیمینی ۴-۲ نتیجه سی ایله مغلوب ائدرک، فوتبال اوزره ایلک دونیا چمپیوناتینی قازانمیشدیر.
۱۹۳۲ - لس آنجلسده اونونجو دور یای المپیا اویونلاری باشلانمیشدی.
۱۹۸۰ - وانواتو موستقیللیک الده ائتمیشدیر.
دوغوملار[دَییشدیر]
۱۸۱۸ - امیلی برونته؛ انگلیسلی یازیچی و شاعیر
۱۸۶۳ - هنری فورد؛ فورد موتور کمپانی سی نین قوروجوسو، صنایع استحصال خطی نین اختراعچیسی
۱۹۴۷ - آرنولد شوارتزنگر؛ اتریشلی-آمریکالی آکتور، سیاستچی، کئچمیشده کالیفرنیا اوستانی نین فرمانداری
۱۹۷۰ - کریستوفر نولان؛ انگلیس-آمریکا فیل یؤنتمنی و یازیچیسی، اسکار اؤدولونو قازانان.
۱۹۷۴ - هیلاری سوانک؛ آمریکالی آکتور، ایکی اسکار اؤدولونو قازانان.
۱۹۹۹ - جوئی کینگ؛ آمریکانین آزیاشلی آکتورو
اؤلوملر[دَییشدیر]
۱۸۱۱ - میگل ایدالگو ی کوستییا؛ کشیش ، مکزیک-ین استقلال ساواشینین اؤندرلریندن
۱۸۹۸ - اتو فون بیسمارک؛ لاونبورگ دوکو، آلمان تاریخینین ایلک صدراعظمی
۱۹۱۲ - امپراتور میجی؛ ژاپن-ون ۱۲۲-نجی امپراطورو
۱۹۹۶ - کلودت کولبرت؛ فرانسه نین ایلک قادین آکتورو، اسکار اؤدولونو قازانان
۲۰۰۷ - اینگمار برگمان؛ سوئدلی یؤنتمن و فیلمنامه یازان
۲۰۰۷ - میکلآنجلو آنتونیونی؛ ایتالیالی فیلنامه یازان و یؤنتمن


text:
پروقراملار
آمریکانین 2003-جی ایلده عراقی هئچ بیر حاقلی اساسا سؤیکنمهیهرک ایشغال ائتمهسیندن بو یانا دولت قوروملاری و اجتماعی نفوذو یئنیدن تسیس ائدیلممیشدیر
ایران-دا یوخسوللوق و ایش سیزلیگیه اعتراض مقصدیله مشهد-ده باشلایان تظاهرات نیشابور، شاهرود، کرمانشاه، قم، رشت، یزد، قزوین، زاهدان، اهواز و دیگر شهرلره یاییلدی .
مدنی اولماق، مادی وارلیغا و یا تکنولوژی واسطهلره صاحب اولماغا باغلی دئییل؛ سؤزون اصل معناسیندا اینسان اولماقلا باغلیدیر
تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان 2017نین سون گونلرینده آفریقادا اوچ اؤلکهیه رسمی سفر ائتدی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا پرزیدنتی اردوغانین آفریقا سفرینی و تورک خاریجی سیاستینه عکس اولونمالارینی تحلیل ائدجگیک
داعشله موباریزهدکی چاتیشما ساحهلرینین بؤیوک حصهسینین تورکمنلرین یاشادیغی بؤلگهلرده اولماسی، تورکمنلری موناقیشهلرین مرکزینه قویدو
2013-جو ایلدن اعتباراً ایران پرزیدنتی حسن روحانی، 19 می سئچیملرینی قازاندی. سئچیملره 56 میلیون سئچیجینین 73 فایزی قاتیلیب
دونیادا، نه اونون مادی وارلیغینی اینکار ائدهرک نه ده اونا تسلیم اولاراق اما دونیانین حاقینی وئرهجک بیر شکیلده یاشاماق
کاوس و نیظامسیزلیغین قلوبال سویهده موجود وضعیتی بیر چوخ سیاسی و ایقتیصادی سببه مالیکدیر
سالدیری 2013-جی ایلین آوقوست آینین 21ینده گلدی؛ شام یاخینلارینداکی گهووتایی هدف آلان سالدیری قادین و اوشاق اولماقلار بیرلیکده ان آز 1.500 آدامی اؤلدوردو
تورکیه جمهوریتی ایله عراق مرکزی رهبرلیگی آراسیندا تخمینن بیر ایلدن بو یانا (موصول یاخینلیغیندا عراقین طلبی ایله ائدیلن تورکیهنین بعشیقه پایگاهی سببی ایله باشلایان) گرگین موناسیبتلر وار ایدی
قیبریسده مذاکیرهلره ان سون مارس 2012 تاریخینده آرا وئریلمیش و 11 فوریه 2014 تاریخینده اورتاق آچیقلاما متنینین قبول ائدیلمهسی ایله، آداداکی پروبلمه حلّ تاپیلماسی هدفی ایله بیرباشا دانیشیقلار باشلادیلمیشدی
تورکیه و روسیا آراسیندا حاضیرلانان شرق حلب آتشکس راضیلاشماسی پامبیق ایپلیغینه باغلی بیر وضعیتدهدیر


text:
قیزیمین دیللری 42
بو گونلر بیر سن سن بیر دیکته شب کلاس اول....حجی الییب اوخوسان....نمنه ده باشارمیسان معنی سین سوروشوسان...مثلن مردم و جالیب بوکی سنه انگلیسی ترجمه الیرم :قیزیم پیپل
انگلیسینیده اوخوماغا باشلامیسان
بو کتابی سنه چوخداندی آلمیشدیم آمما هئشواخ اصراریم یوخودی او خوماخ یازماغیوا....ایندی ئوزون ایستیسن
کتابخانادان سنه برادران رایت کتابی آلمیشام....دونن گئجه بیر صفحه سین اوخودون لغت لری سنه چتین گله گله
مامان سنه ربات اولوم ایشلریوی گوروم؟؟
مدرسه لر تعطیلدی و سن ائوی بزییب دوستوونان جشن توتماخ ایستیسن
زهرا یاخچی چهارم دییروخ اولارین تکلیفی چوخدی؟؟؟؟مدرسه نی گولون ایستیر؟؟؟آمما تکلیفلری اعصاب الیر آدامی!!!
زهرا منیم خالامین فامیلی گیل تهراندا اصلن ایستمیردیلر بیز تبریزه گلاخ او حدده احترامنی!!!
هلنا خسته نشدی اینقدر مدرسه تعطیله؟؟؟
هردم عنطیقه سوزلر دیسن....مامان بولوسن بیزده کره زمینده فیرلانیروخ چوخ ییین...مثلن چینین یئرینه گئدیروخ !!!
بابا شیمیایی مواد نمنه دی؟؟
پنجین برعکسی قلب اولار!!!
I dont forgot your foods tast in my life...really yammy!!!
Tanke you my kind girl


text:
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی: افغانستانده اهالی تلفاتی ایکی فایز کمه یگن
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ ینگی حساباتیده میلادی 2015 ییل نینگ اوچ آی اولیده افغانستانده عادی اهالی تلفاتی ایکی فایز کمه یگنی خبرقیلینگن. حساباتده جنوری آیدن مارچ آی نینگ آخریگه قدر 655 تینچ فقرا هلاک و 1150 کیشی هم یاره لنگنی قیدایتیلگن.
هرچند بو حساباتده عادی اهالی تلفاتی ایکی فایز کمیگنی ایتیلگن، اما پیاده اوروش لرده تلفات لر رقمی اوتگن ییلگه قره گنده سککیز فایز آشگنی تاکیدلنگن.
شونینگ دیک بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی مذکور حساباتده افغانستانده گی اوروشلرده عیاللر و تینچ فقرا تلفاتی اون بیش فایز اشگنیدن خبربیرگن.
حساباتده یازیلیشیچه، جاری ییل نینگ اوچ اولیده یوزبیرگن توقنه شوولرده 55 عیال هلاک بولگن و 117 عیال هم یاره لنگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی عادی اهالی تلفاتی گه اصلی عامل پیاده اوروش ایکن لیگینی ایتیب، ماین پارتلش لر وریجه لشتیریلگن قتللرنی ایکینچی و اوچینچی اورینده تورگنینی قیدایتگن.
بو تشکیلات اهالی تلفاتی نینگ 73 فایزیگه عصیانچی گروه لر 14 فایزیگه دولت کوچلرینی مسوول دیب کورستگن. همده تلفات نینگ یتتی فایزیگه مخالف قورالی لرو دولت گه طرفدار گروه لرنی مسوول ایکن لیگیی ایتلگن ، باشقه التی فایزتلفات ماین پارتلش نتیجه سیده یوزه گه کیلگنی تاکیدلنگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ افغانستانده گی وکیلی نیکولاس هیسم اورش تمانلریدن اهالی تلفاتینی الدینی الیش اوچون جدی اعتبار بیریشلرینی طلب قیلگن.
ترقه تیلگن حساباتده یولگه قوییلیشی کوتیله یاتگن عملیات لرجریانیده عادی اهالی تلفاتی کیله جک آیی لرده آشیشی ممکن لیگیدن تشویش بیلدیریلگن.
میلادی 2015 ییل باشله نیشیده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی 1014 ییلده عادی اهالی تلفات میزانی اوته یوقاری بولگنینی ایتگن ایدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ حساباتیده اوتگن ییل 3699 تینچ فقرا قربان و 6849 کیشی یاره لنگنی معلوم قیلینگن ایدی. میلادی 2013 ییل ده یوزبیرگن تلفاتی بیلن سالشتیرگنده 22 فایز تلفات میزانی آشگنینی کورسه ته دی.


text:
کا گ ب-یه (اس اس ار ای دؤولت تهلوکسیزلیک خیدمتی) داخیل اولماغی همیشه آرزو ائدیردیم.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری روسییا لیدری ولادیمیر پوتین آمریکالی کینورژیسسور و ژورنالیست اولیور ایستوونا مصاحیبهسینده دئییب.
دؤولت باشچیسی ۱۹۷۵-جی ایلده کا گ ب-ده خیدمته باشلادیغینی بیلدیریب:
«حقوقشناسلیق فاکولتهسینه داخیل اولدوم. چونکی کا گ ب-ده چالیشماق ایستییردیم. مکتبده شاگیرد اولدوغوم زامانلاردا لنینگراددا کا گ ب-نین اوفیسینه گئدیب، اونلارلا چالیشماق اوچون نه ائتمک لازیم اولدوغونو سوروشوردوم. اورادا چالیشانلار دا منه داها یوکسک تحصیل سوییهمین اولماسینین واجیبلیینی بیلدیریردیلر. لاکین اونلارلا هئچ بیر علاقم یوخ ایدی. منی تاپیب، ایش تکلیف ائتدیلر».
کرمل رهبری جاسوسلوق و کشفیات فعالیتی ایله باغلی بیر چوخ فیلم ایزلدیینی، خصوصیله اس اس ار ای زامانیندا چکیلن «بهارین ۱۷-جی آنی» فیلمیندن تاثیرلندیینی بیلدیریب.


text:
سورییادا گرگینلیین آزالماسینا اومید ائدیرهم، چونکی مناقیشهلرده بو جور حادثهلر چوخ تهلوکلی نتیجهلر دوغورا بیلر.
آخار. آذ «یئنی شفق»ا ایستینادا خبر وئریر کی، بو سؤزلری بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی باش کاتیبی آنتونیو گوترش روسییا و آمریکا مناسیبتلری ایله باغلی آچیقلاماسیندا دئییب.
«قطر بحرانینین حلی یوللاری تاپیلمالیدیر. عایدیاتی قوروملارین قارشی-قارشییا گلمهسینین گرکسیز اولدوغونو بیلدیرمک ایستییرم. گرگینلیین آرتماسینا احتیاج یوخدور»، - گوترش بیلدیریب.
قید ائدک کی، آمریکا رهبرلییندهکی کوالیسییا قوهلرینین رقه سماسیندا ایشید-ه ضربه ائندیرهن سورییا قیریجیسینی وورماسیندان سونرا روسییا مدافعه ناظرلیگی سرت آچیقلاما یاییب. آچیقلامادا آمریکا ایله سورییادا تروریزمه قارشی مباریزه ساحهسینده امکداشلیقدان ایمتینا ائدیلدیی بیلدیریلیب و فرات چایینین قربینه کئچن کوالیسییایا مخصوص طیاره و اوچان آپاراتلارین روسییا هاوا هجوموندان مدافعه سیستملرینین نظارتینده اولاجاغی وورغولانیب.


text:
یوزلرله آذربایجان میللی حرکات فعالی بابک خرمینین آد گونونو قید ائتمک اوچون کلئیبر شهری یاخینلیغیندا یئرلشن بابک قالاسینا (بزز قالاسی) یوروش ائدیبلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، فعاللار قالادا اوزرینه «سیامک میرزایی آزاد اولونمالیدیر» شعاری یازیلمیش پلاکاتلار قالدیراراق، اونون و دیگر آذربایجانلی فعاللارین آزادلیغا بوراخیلماسینی طلب ائدیبلر.
مراسیم ایشتیراکچیلاریندان بیر نئچهسی قالادان قاییدارکن تهلوکسیزلیک قوهلری طرفیندن ساخلانیلیب، رحیم نوروزی آدلی فعال ایسه دؤیولرک آغیر خسارت آلیب.
شاهیدلر رحیم نوروزینین آمبولانسلا آپاریلدیغی زامان هوشدان گئتدیینی، اوزو و پالتارلارینین قان ایچینده اولدوغونو دئییبلر.
قالایا گئدن فعاللاردان بیر نئچهسیندن هئچ بیر خبر اولمادیغی اوچون اونلارین دا ساخلانیلدیغی احتیمال ائدیلیر. هله کی، توتولان فعاللاردان مرتضی پروین، رحیم نوروزی، حامد روادی و اکبر جهانگیرینین کیملیگی معینلشدیریلیب.
مراسیمدن گؤرونتولری تقدیم ائدیریک:


text:
میقراسییا سوییهسی و دؤولت بورجونون سوییهسی ناراحاتلیق یارادیر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بونو ژورنالیستلره آچیقلاماسیندا ارمنی اقتصادچی واگن خاچاتریان سؤیلهییب. او، ایروانین کئچن ایل عرضینده ۰،۵% اقتصادی آرتیم اولماسینی دئمهسینه باخمایاراق، اهالینین بو آرتیمدان هئچ بیر شئی حیس ائتمدیینی بیلدیریب:
«میقراسییانین سوییهسی و دؤولت بورجونون هجمی ناراحاتلیق یارادیر. ۲۰۱۶-جی ایلده دؤولت بودجهسینه ۸۵ میلیارد درام وئرگی داخیل اولماسی یئرینه یئتیریلمهییب. بو دا بودجهده دفیسیته سبب اولوب. ایخراجاتین ۲۰% آرتماسی ایله باغلی ایستاتیستیکا دا شوبههلیدیر. بو گؤستریجییه رغما، ایستحصالات آرتمیر. بو، او دئمکدیر کی، بوتون بو ایللر عرضینده اولان اقتصادی مدل ایفلاسا معروض قالیب».


text:
الکتریک یوکو
الکتریک یوکو (اِلِکتریک یۆکو یا الکتریکسل یۆک)، مادّهیه الکتریک مئیدانیدا گۆج دۇیدوران، مادّهنین فیزیکی اؤزللیکلریندندیر. الکتریک یوکو مۆثبت (پوْزیتیو) ایله منفی (نگاتیو) اولابیلیر. الکتریک یۆکۆن اولوشتوران الکترونلاردیر. الکترونون یوکو منفی اولاراق، ساییسی آتومون سیغیمیندان چوخ اولورکن آتومون یوکو منفی و سیغیمندان آز اولورکن آتومون یوکو مۆثبت اولور.مۆثبت یۆکلو مادّه منفی یۆکلو مادّهنی و منفی یۆکلو مادّه مۆثبت یۆکلو مادّهنی اؤزونه چکر. مۆثبت یۆکلو مادّه مۆثبت یۆکلو مادّهنی و منفی یۆکلو مادّه منفی یۆکلو مادّهنی اؤزوندن قوْوار. الکتریک یوکونون بیریمی یا واحیدی، میلّتلر آراسی بیریملر سیستمینده کۇلوْن (C) دیر. برق مۆهندیسلیگینده داها آمپر-ساعات (Ah) ایشلنه بیلر.
الکتریک یوکو کؤک مادّه ایچینده قالارلی بیر خاصیت دیر و آزالیب یا چوخالماز .الکتریک یوکو آتوم ایچینده اولان کؤک مادّهلردن اله گلیر. بیر آتوم ایچینده الکترون ایله پروتون ساییسی تعادولونون دییشمهسی ایله آتومون الکتریک یوکو آزالیب چوخالار. الکترومغناطیس گوجو الکتریک و مغناطیس گوجلریندن اله گلیر و الکتریک یوکو الکترو مغناطیس گوجوندن تاثیر آلا بیلیر.
قایناقلار[دَییشدیر]
اینگیلیسجه ویکیپدیاسینین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«Electric_charge»، مقالهسیندن گؤتورولوبدور. (۱۰ سپتامبر ۲۰۱۵ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).


text:
آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبی
آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین دموکرات حزبسی (اینگیلیس دیلی: Democratic Party) ایکی بؤیوک آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین حزبلریندان بیریدی.اونو رقیبی آمریکا بیرلشمیش ایالتلرین جومهوری حزبیدیر.بو حزب جومهوری حزبسیندان سونرا آچیلیب .1792-اینجی ایلده توماس جفرسون کنگره ده بیر توپلوم حزب(Caucus) قوردو .بو توپلومون ایشلری حوقوق دوزلوگوندن (Bill of Rights) حمایت ائتمکدیر.بو حزب جومهوری دموکراتیک آدلاندی و گونئی ایالتلرده بوتون ایشلری اله گتیردی و ایللر گونئی ایالتلری توتدو.1800-اینجی ایلده توماس جفرسون جومهور رئیسی سئچیلدی و دموکراتیک جومهوری حزبسی باشلاندی.بو توپلوم 60 ایللر بوتون ایشلری توتدو و سون ایللر 1850 ده دموکرات حزبسی بو توپلومدان قورولدو.بو ایللرده 12 جومهور رؽیسدن 9ی دموکرات جومهور حزبسیندان اولدو.جیمز مدیسون و جیمز مونرو ایکی دوره جومهور رؽیسی اولدولار و بو حزبلاری بیرلشدیرمک و گوجلندیرمگهحزب چالیشدیلار.


text:
بیرینجی کیلاس؛ بیرینجی سئودا
گؤیلومدن گئچدی بیر نئچه سطیر أسکی آنیلاریمدان یازام smile ifade simgesi
اول(بیرینجی) کیلاسین آنیلاریندان
اول کیلاسینا گئدهجهیدیم، آجانیم(آتام) بیلهمه قیلاسه باشماق و قره کت شالوار آلمیشدی. مندن اؤنجهکیلر یالان اولماسا قوروت بللهسیله بویا باشا چاتمیشدیرلار. آمما دا من آنادان اولاندان بری دئیهسن دوروملار آلا-قولای جورلهنمیشدی و داها اوگئچمیشدهکیلر کیمی دئییل دیر. یئنی دوندوروجو (یاخچال) و بیر 14 اینچ آغ قره "پارس" تیلویزیون دا آلا بیلمیشدیک. البتده بونلارین هامیسی مندن یاش یاریم بؤیوک اولان باجیمین آیاغینین برکتلی و اورزولو (روزیلی) اولدوغونا یازیلمیشدی و بوتون ایقتیصادی گلیشمهلرین ندنی اونا حصر اولموشدو.
بیر گون 1374 ایلینده زومار آیی رحمتلی آنامین آتاسی بیزده قوناغیدی، یئنی آلدیقلاری پالتارلاریمی گتیردیرلر اونادا گؤسترسینلر دئیه بیرداها أینیمه گئیدیردیرلر. نم هاردان سؤز دولاندی و پالتارلارین یاراشماسینی وورغولاما ایستهیهن بابام (آنامین آتاسی) دئدی بهبه لاب تازا داماد اولوب سان با؛ آغا دا او اولدو بو اولدو دئدیم داها بو کت-و گئیمهرم و گئیمهدیم ده.
هرنه؛ مدرسهده قیز اوغلان قاریشیق ایدیق، اؤیرتمنلریمیز ایسه خانیم ایدیرلار. یادیمدا ألیمی جیبیمه قویا بیلمهزیدیم؛ بیر خانیم معلیمیمیز واریدی اومارام هر یئردهدیرلر سالامات قالسینلار، دئیهردی بو ایش ادبسیزلرین ایشیدیر من ده باش اوسته دئییب بیرداها ائتمهرم دئیهردیم.
ائوده مشقلریمی گئجه یاریسی آغلاییب زیریلداماغیمین گوجویله بؤیوک باجیما اؤز خطیمه اوخشاداراق یازدیراردیم صاباحیسی کیلاسدا بولبول اولوب هر نه سورویا کؤنوللو اولاراق تئز جاواب وئرمهیه جان آتاردیم.
بلکه ایلک سئودیییم قیز همین همکیلاسیم ایدی کی کیلاسین لاب تنبل شاییردیدی (شاگردی). خانیم معلیم منی اونا معلیم وئرمیشدی و سیاحت چاغلاریندا من اونون ایشکاللارین دئیهردیم او ایسه آغلاییب بیرنینین لیلیغی آخاراق دئیردی من نَجور ائلیییم باشارمیرام دااااااا. اؤزومدن بؤیوک باجیلاریمدا او مدرسهده درس اوخودوقلارینا گؤره بیلمیشدیرلر کی من او قیزا درس وئریرم بو اوزدن ائوده اونون آدینی اوجا سس ایلن چاغیریب دئیهردیلر اونو آلاجییق سنه و من دلی اولوب دئیهردیم یوووخ !!! اویاندان آنام سانکی اینانمیش کیمی دئیردی یوخ ها اونلار گوراندیرلار بیزلر موسلمانیق ...
بو دئمکلر باعیث اولموشدولار کی اوشاقلیق عالمینده ایستر ایستهمز گورانلار گورانلارا، موسلمانلار ایسه موسلمانلارا وورولالار و گؤزه گؤرونمهین بیر سینیر آرالاریندا جیزیلا.
و . . .
(بیر ایل اؤنجه یازمیشدیم 6/4/93)
-
- ۹۴/۰۴/۰۶


text:
یاشادیغیمیز چاغدا دونیا منی دوشونه بیلمیر. دونیانین دوشونه بیلمهدیـیی مندن آسیلیدیر یوخسا اوندان بیلمیرم. دونیا منی دوشونمهدیـییندن اؤترو من ده دونیانی دوشونمکدن چکیلیرم. من دئییرم دوشونسون، دوشونمور جهنمه-گؤرا. نهقدر بو دونیایا فیکیرلشیرم داها چوخ سینیرلنیرم. هر دن ده سؤز گلیشی بیر سؤز آتیرام، بلکه منی دوشونه بیله، دوشونمور کی هئچ داها چوخ کوسور. من محبتلی سؤزدن باشقا بیر سؤز دانیشمیرام!. دئییبلر "محبتدن مرض اسگیکدیر" دوز دئییبلر. ایکی الیمی بالا بولاییب سوخورام بوغازینا، دئییر سن منی بوغماق ایستیییرسن.
هر گون سووشور دونیا داها چوخ مندن اوزاقلاشیر، مندن اوزاقلاشماقدان سینیرلنیرم. نئچه گون دیر اؤز-اؤزومه دوشونورم، من دونیانی دوشوندویوم اوچون قرار دئییل دونیا دا منی دوشونه. دونیانی راحات بوراخیرام بیر آز دینجلسین. دونیاکی منی دوشونمویهجک من باری دونیانی دوشونوم. ال-قولونا دولاشماییم. اؤزوم اوچون اولمالی اولسا دا دونیانی دونیا کیمی دوشونمک قرارینا گلیرم. دوشونه بیلهجهییمی بیلمیرم! صاباحلاری گؤزلویورم دونیانی دونیا کیمی دوشونمک اوچون.


text:
توپلومون اولوشماغی، زامان سورَلی بیر اولوشوم دیر. بو اولوشومدا هر بیر توپلوم، اؤز ایچینده اؤزونه اؤزل توپلومسال دَیَرلری یارادیب، بئجردیر. توپلوملارین بیر-بیریله توققوشماسیندان، توپلوم آراسی آلیش-وئریشلر اولوب، بیر بؤلگه ده یاشایان توپلوملارین آراسیندا اورتاق دبلر، یارانیر. بو آلیش-وئریش آشاماسی چوخ گئچمیشلره قاییداندا، ایلک اؤنجه هانسی توپلومدا یارانماغی، چتین اولور.
ایندیکی رسمی آدلانمیش ائییتیم قوروملاری یارانمادان، توپلوملارین ایچینده قورولان، ائییتیم قوروملاری، اؤز ایچینده دوغاناق بیچیمده، توپلومسال دَیَرلری، نسیلدن نسیله داشی_ییردی. یئنی آدلانان آشامادا، نسیلدن-نسیله داشیما طرزی دَییشیلیب، توپلومون اؤز ایچینده یارانان قوروملارین یئرینه، دوولت الیله یارانان قوروملار، دَیَرلرین داشیماغینی اوسته لندیلر. بو اوسته لنمک، دوولت الیله اولدوغو اوچون، دوولتلرین باشیندا دوران آداملارین اؤلچولری دَیَرلر دَیَرلندیریلیب، داشینیب، داشینمادیغینا قرار وئریلدی. بئله بیر یاناشمادا، مین ایللر سورَسینده یارانان توپلومون ائتگیسی نئچه اون ایلین ایچینده ائتگیسیزلندی. توپلومون توپلومسال ائتگیسیزلیگینین یئرینه، یئنی یارانمیش، دئنه نیلمه میش، ائییتیم قوروملاری دولدورا بیلمه ییب، باشقا توپلوملارین دئندیکلرینی، تَمل توتاراق، چئشیتلی توپلوملاردا، توپلوملارین فرقلیکلرینه باخمایاراق یئرلشدیرمه یه چالیشدیلار.
یئرلشدیرمه لر، یاخشی سونوج وئرمه دیگینده، اویغونلاشدیرماغا چالیشدیلار. اویغونلاشدیرمالار، یئرلشدیرمه لرین، سونوجونون دوغرولتوسوندا ایرَلیله دی. گونلر، ایللر گئچدیکجه، توپلومون اؤز دَیرلرینین ایزلری سیلینمه یه باشلادی. یئریندن قوپموش توپلوم سیستئمی، بیر داها یئرینده اوتورا بیلمَدی. هر کس، هانسی گؤروش آچیسیندان باخدیغینا باخمایاراق، توپلومدا اولان ایلگیلرین، دَیَرلرین یئرینده اولمادیغیندان اینجیلیکلرینی بیلدیردیلر. بو اینجیکلیگه نَدن آختاردیقدا، باشقا گؤروش آچیلاری ندن گؤروب، سوچلاماغا باشلادیلار. یئریندن اوینامیش، توپلوم قورومو، یئرینده اوتورمادیغی سورَجده، بیز-بیز اولموش بیر یئرده اوتورماغا بنَزَییر، اوتورمادان، اوتورماق اوچون سونا چاتمایان یئنی بیر یئر آختاریر.


text:
س: سایین محمد رحمانیفر جنابلاری! بوگون بیر سیرا انسانلار دیلی سادهجه بیر باغلانتی آراجی اولاراق تانیتدیرماغا چالیشماقلا دیللرین آراسیندا اولان فرقلری دانماق ایستهییرلر. آچیقجا دئسم اونلارین فیکریجه دیل یالنیز بیر-بیریمیزله ایلگی قورماق اوچون یارانیب، بونا گؤره ده هانسی دیلده دانیشدیغیمیز چوخ دا اؤنم داشیمیر. سیزجه دیل آراجمی دیر، یوخسا آماجمی؟
– منجه دیل هم آراجدیر، هم آماج. اصلینده بو باخیشی اورتایا قویانلار یانلیش بیر باخیش اورتایا قویماییرلار. بلکه ناقیص بیر باخیش اورتایا قویورلار. بو باخیش دیلچیلرین باخیشیدیر. دیلچیلیک باخیمیندان دیل ایلگیلنمک آراجیدیر. توپلومداکی باغلانتیلار دیله دایاناراق قورولور. دئمک اولار دیل اولمازسا توپلومسال یاشام اولاناقسیز اولار. ان آزی بوگونکو توپلوملاری دیلسیز بیر دورمدا آنلاماق اولماز.
آنجاق، دیل سادهجه دیلچیلرین تانیتدیقلاری فئنومن(پدیده) دئییل. تاریخ بویوجا بؤیوک دوشونرلر، آدلی –سانلی فیلسوفلار دا بو قونودا دوشونوبلر. بونلارین باخیشی ایله دیل سادهجه باغلانتی آراجی دئییل، بلکه اینسانین کیملییینی حتی وارلیغینی اولوشدوران بیر فئنومندیر.
س: یاخشی نوقطهیه توخوندوز. سانیرام، ائله بو فلسفی باخیشلاری بیرآز آرتیق وورغولاسانیز داها یاخشی اولار.
– ییرمینجی یوزایللیکده داها گئنیشلندییینه باخمایاراق بو باخیش، یئنی یارانمیش بیر باخیش دئییل. اصلینده دیلین “نه اولدوغو”-نو هابئله “نئجهلیک”-ینی دوشونمک چوخ اسکی زامانلارا قاییدیر. بلکه هله فلسفه یارانمایان دؤورهلره. دئمک میفیک(اساطیری) چاغلارا. اسکی دؤنم (Old Testment)یاخود تورات-دا دئییلیر: ایلک باشلانغیجدا سؤزجوکدن باشقا هئچ نه یوخ ایدی، سؤزجوک ایسه تانرینین اؤزو ایدی. سونرالار یئنی دؤنم-ده (New Testment) یاخود انجیلده عیسی تانرینین بیر سؤزجویو اولاراق بیزه تانیتدیریلیر. قرآن ایسه “کلمه منّی” دئیهرک عیسی-نی تانرینین سؤزجویو آدلاندیریر. بو باخیشلار بوتون وارلیقلارین دیلدن آسیلی اولدوغونو وورغولاییرلار. دئمک وارلیق دیلدن یارانیر. ان آزی دیلسیز بیر چئورهده وارلیغی دوشونمک اولماز. بونون آردیجا کیملیک قونوسو اورتایا چیخیر. بونلارین هر ایکیسی ده دیلده یارانیرلار، دیلده ایسه قاورانیرلار.
بونلار گؤستریرلر کی اینسانلار ان اسکی چاغلاردان بری دیل-ین فلسفی تمللری اوزره دوشونمهیه چالیشمیشلار. آنجاق، سون زامانلار بوتون قونولارلا یاناشی بو قونودا چالیشمالار دا گئنیشلهنیبدیر. هایدگئر، ویتگئنشتاین، قادامئر، ژاک دریدا، پول ریکور، قاستون باشلار کیمی بؤیوک دوشونرلر بو قونویا قاتیلاراق، دیلین “نهاولدوغو”-نو هابئله “نئجهلیک”-ینی دوشونوب، آچیقلاماغا چالیشیبلار. گؤروندویو کیمی دیل داها یالنیز ایلگی قورماق آراجی اولاراق دوشونولمور. بونلارین باخیشیندا دیل “وارلیق” یارادیر، “دوشونجه”-نین تملی ساییلیر، “کیملیک” سورونونو چؤزور (حل ائدیر).
س: دیلین دوشونجه ایله ایلگیسینی داها آرتیق آچیقلایا بیلرسینیز می؟
– باخین دوشونجه انتزاعی (abstract) بیر اولایدیر، دیل ایسه دویولان (concrete) بیر اولای. بیز ایچیمیزدهکی دویغولارلا دانیشا بیلمیریک. بیز دویغولاریمیزی، دوشوندوکلریمیزی دیل واسیطه سی ایله پایلاشماق زورونداییق. باشقا یؤندن بیزیم دوشونجهلریمیز ده دیل چئورهسینده اولوشورلار. بونا گؤره هایدگئر “دوشونجه دیلده اوز وئریر” سؤزونو ایشلهدیر. قاستون باشلار دئییر هئچ کیم دیلدن اؤنجهکی بیر چئورهده دوشونه بیلمز. دئمک بیز دوشونمک اوچون دیل چئورهسینده یاشامالیییق، یوخسا دوشونه بیلمهیهجهییک. بیزیم دوشونجهلریمیز دیل سینیرلارینی پوزا بیلمزلر. بونا گؤره من “شهریارلا بیرلیکده اؤزگهلشمکدن اؤزلشمهیه دوغرو” آدلی کیتابیمدا “بلکه ده دونیا بیزیم دوشدوندویوموزدن داها گئنیشدیر. آنجاق، دوشونجهمیزین دیلدن آسیلی اولدوغونا گؤره بیز او گئنیشلیکلره چاتا بیلمهمیشیک” دئمیشم. دئمک بیز اؤزموزو، دونیامیزی هابئله وارلیغیمیزی اولدوغو کیمی دئییل، بلکه دیلین امکان وئردییی قدر قاورایا بیلمیشیک. داها دیل یالنیز بیر دانیشیق آراجی دئییل، بلکه بیز دیلده دوشونوب، دیلده یاشاییریق.
س: بو آرادا دوشونجهلریمیزی هانسی دیلده دیله گتیرمک اؤنملی ساییلا بیلرمی؟
– حتمن اؤنملی ساییلا بیلر. بونو آچیقلاماق اوچون قاوراییش سورهجینی (فرآیند درک) آچیقلامالیییام. بیز اوخودوغوموز یاخود ائشتدیییمیز سؤزلری چئویرمه واسیطهسی ایله آنلاییریق. سؤزلر دویولان (concrete) فئنومنلردیرلر. بیز اونلارا قاوراماق اوچون اؤز ذهنیمیزده اونلاری انتزاعی(abstract) فئنومنلره چئویرمهلیییک. قاوراییش سورهجی انتزاعی بیر سورهج دیر. بیز آلدیغیمیز سؤزجوکلری قاورادیقدان (فهم ائتدیکدن) سونرا ذهنیمیزدهکی انتزاعی قاوراملاری قارشی طرفه جواب اولاراق چاتدیرماق ایستهییریک. بو قاوراملاری قارشی طرفه چاتدیرماق اوچون اونلاری یئنیدن دویولا بیلن (concrete) فئنومنلره چئویرمهلیییک. دئمک اونلاری سؤزجوکلره یوکلهمهلیییک. گؤرونور بوردا چئویرمه سورهجی ایله اوزلشمهلی اولوروق. چئویرمه قوراللارینا اساسن بو سورهجده قاوراملار تؤکولورلر. قاوراملارین بئله تؤکولوب، آریقلاماسی بوتون دیللرده اوز وئریر. آنجاق، سیز اثرلرینیزی آنا دیلینیزده دئییل، باشقا بیر دیلده یازدیقدا وورغولادیغیم بو سورهجی داها اوزونلاشدیریرسینیز. بئلهلیکله ایسه قاوراملاری داها آریقلادیرسینیز. بو اؤزو آنا دیلده یازماغین تمل اؤنملریندن بیری ساییلا بیلر. (بو قونو داها گئنیش اولدوغو اوچون تام آیرینتیلاری ایله بو دانیشیقدا آچیقلانا بیلمز، بونا گؤره بو قونونون آیرینتیلاری ایله تانیشماق ایسترسینیزسه یوخاریدا وورغولادیغیم کیتابا باخا بیلرسینیز).
س: سیزجه باشقا دیلده دانیشاندا ایستهدیییمیز قاوراملاری یوزده-یوز قارشی طرفه چاتدیرا بیلمیریک؟
– بیز هئچ آنا دیلیمیزده ده ایستهدیییمیز قاوراملاری یوزده-یوز قارشی طرفه چاتدیرا بیلمیریک. قوللاندیغیمیز سؤزجوکلر چاتدیرماق ایستهدیییمیز قاوراملاری آریقلادیرلار. سؤزجوکلر یئترسیزدیرلر. آنجاق، دوشوندویوموز قاوراملاری باشقا بیر دیلده چاتدیرماق ایستهینده بو یئترسیزلیک داها آرتیر. دئمک بیر دیلده دوشونوب، باشقا بیر دیلده دانیشیب-یازماق ایستهینده دوشوندوکلریمیزله دانیشدیقلاریمیزین آراسیندا یارانان آرا داها چوخالیر. بونا گؤره سایکالینقویستلرین دئدییی کیمی بیز باشقا بیر دیلده دانیشاندا صمیمیتدن هابئله صداقتدن اوزاقلاشیریق.
س: دانیشیقلارینیزدا “کیملیک” مسالهسینه توخوندونوز. کیملیک دیلدن آسیلیدیر می؟
– باخین “کیملیک” مسالهسی آیری-آیری باخیملاردان آچیقلانا بیلر. اؤرنهیین سیاسال-توپلومسال باخیمدان دیل، میللی کیملییین تملی ساییلا بیلر. آنجاق، منیم اساس چالیشمالاریم دیل فلسفهسی اوزهرینده اولدوغو کیمی بو مسالهیه ده فلسفه باخیمیندان باخماق ایستیرم. منیم ” دیلسیزلییین سونوجو وطنسیزلیکدیر،” دئیه بیر سؤزوم واردیر. بو سؤز سون زامانلاردا چوخلارینی ماراقللاندیرا بیلیبدیر. اصلینده بو سؤزون فلسفهیه آرخالانان تملی واردیر. هایدگئرین باخیشیندا اؤزگهلشمیش بیر وارلیق، وطنسیزلیک آجیسی ایله اوغراشاجاقدیر. آنجاق، وطنسیزلیک نسنهللیکدن (عینیتدن) داها آرتیق، اؤزنهل (ذهنی) بیر آجیدیر. یاشادیغیمیز توپراقلا اؤزنهل بیر باغلانتیمیز اولمالیدیر. بو باغلانتی پوزولسا وطنسیزلهیهجهییک، حتتا وطنده یاشاساق دا! سون ایللرده قارشیلاشدیغیمیز شعارلاردان بیری “آذربایجان توپراق دئییل، آرزیلار مئشهسی دیر،” دئیه گئرچکدن شعار اولسا دا تام فلسفی بیر آنلام داشیییر. وطن قاورامینین نسنهل بؤلومو توپراقدیر. آنجاق، بو قاورامین اؤزنهل بؤلومو ده واردیر، او دا همن بو باغلانتی دیر. دئمک توپراغی توپراقلیقدان چیخاردیب، وطن آنلامینا چاتدیران، بو اؤزنهل باغلانتیدیر. بو قونو چوخ گئنیشدیر. قیسا دئمک ایستهسم بو باغلانتی-نین تمل مؤلفهسی “دیل” دیر. بئلهلیکله دیل “کیملیک گرگینلییینی” چؤزمکده تمل رول اویناییر.
س: سون سورغو اولاراق آنا دیله باغلی ایستکلری آذربایجان آیدینلارینا باغلایانلار واردیرلار. بونلارین دئدییینه گؤره عادی اینسانلار دیل سورونونو اؤنمسهمیرلر، بلکه آیدینلار بو سورونو قابارتماقدادیرلار. سیز نئجه دوشونورسونوز؟
– بو سؤزون اؤنیارغیسی (پیش فرضی) دوز اولسایدی دا بو مسالهنی رد ائتمک اوچون دایاناقلی ندن ساییلا بیلمزدی. قرار دئییل عادی اینسانلار دیلین تمل اؤنملرینی بیلهلر. دونیانین هئچ بیر یانیندا بئله دئییل. آنجاق، دوروم بونلارین آچیقلادیغی کیمی دئییل. آرتیق، آذربایجانین عادی اینسانلارینین چوخو دا آنا دیلین اؤنملی اولدوغونو بیلیرلر. بو گون آنا دیلی اؤنمسهینلرین ساییسی گونو-گوندن آرتماقدادیر. آرتیق، اینسانلار گونو-گوندن آرتیق بیلگیلهنیرلر. بیلگیلندیکجه ده آنا دیلی داها آرتیق اؤنمسهییرلر. بو سورونو آیدینلار قابارتسایدیلار دا بو گون بیر گئنل (عمومی) ایستهیه چئوریلمکدهدیر.
س: دانیشغا واقت آییردیغینیز اوچون سیزدن تشکر ائدیرم. سون سوزونوز وارسا بویورون.
– چوخ ساغ اولون. من ده سیزدن تشکر ائدیرم. آنا دیلیمیزین گونو-گوندن داها آرتیق گلیشمهسینی، داها آرتیق چیچکلنمهسینی آرزیلاییرام.
گوناز تی وی (674)
مصاحبه امین حاجیلو با محمد رحمانی فر در رابطه با زبان وهویت
س: سایین محمد رحمانیفر جنابلاری! بوگون بیر سیرا انسانلار دیلی سادهجه بیر باغلانتی آراجی اولاراق تانیتدیرماغا چالیشماقلا دیللرین آراسیندا اولان فرقلری دانماق ایستهییرلر. آچیقجا دئسم اونلارین فیکریجه دیل یالنیز بیر-بیریمیزله ایلگی قورماق اوچون یارانیب، بونا گؤره ده هانسی دیلده دانیشدیغیمیز چوخ دا اؤنم داشیمیر. سیزجه دیل آراجمی دیر، یوخسا آماجمی؟


text:
روسییانین آنکاراداکی سفیرلیگی تورکییهده ایتن روس عائلهسی ایله باغلی صلاحیتلی اورقانلاردان معلومات طلب ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، سفیرلیین نمایندهسی آلکساندر لشوکوو آچیقلاماسیندا روسییانین ساراتوو ویلایتینین ساکینلری سویتلانا اوهانووا، یولداشی یوگئنی کوچااری و قیزلارینین ایتکین دوشدویونو قوهوملاری طرفیندن اؤیرندیکلرینی بیلدیریب.
"سفیرلیک تورکییهنین صلاحیتلی قوروملارینا مراجعت ائدرک، آدی کئچن شخصلرین اؤلکه اراضیسینده اولوب-اولمادیغی بارهده اینفورماسییانین وئریلمهسینی ایستهییب. دپورتاسییا ائدیلیبلرسه ده، معلومات ایستمیشیک. سفیرلیک مسئله نی نظارتده ساخلاماغا داوام ائدیر"، - دئیه لشوکوو بیلدیریب.


text:
تینچلیک عالی کینگشی: پاکستانلیک طالبلرقیلمیشی افغانستانلیک طالب لر گه تاثیر قویه دی
افغانستان تینچلیک عالی کینگشی پاکستانلیک طالبلراوز خط حرکتلریگه اوزگریش کیلتیریشی، افغانستانلیک طالب لرگه هم تاثیر قوییشی نی بیلدیرگن.
افغانستان تینچلیک عالی کینگشی سوزچی لریدن شهزاده شاهد افغانستانلیک طالبلرپاکستانلیک طالب لربیلن یقین علاقه ده بولگنی نی ایتیب وبیریسی بیریگه تاثیر قویه دی.
پاکستانلیک طالبان نینگ ینگی تعیین لنگن رهبری تینچ جریانی اوچون مذاکره یولگه قوییلیشی نی پاکستان حکومتی بیلن رد قیلیب وجنگ نی شدت لشتیریشگه تاکیدقیلگن.
شاهد جنابلری ملافضل الله نینگ پاکستانلیک طالب لر رهبری حکیم محسود اورنیده سیلنگنی آرتیدن شونده ی مناسبت نی بیلدیرماقده.
افغانستان تینچلیک عالی کینگشی مسووللری پاکستانلیک طالب لرهلی هم تینچلیک که نسبتن اوروش نی معقول یول بیلمسلیککه امید بیلدیرماقده لر.
پاکستان لیک طالبان رهبری ملا فضل الله تنیشتیریلیشی دن بیر کون اوتیشی بیلن بو مناسبت بیلدیریلماقده. پاکستانلیک طالب لراوتگن کونی بوکیشی نی رهبرلری صفتیده تعیین له دیلر.
بو شخص ایسه منطقه ده "ملا رادیو" و ملا "اف ام" آت لری بیلن تنیلگن، پاکستانلیک طالب لرنینگ آره سیده گی مهم اعضالریدن اشدی سی بولگن.
ملا فضل الله پاکستان حکومتی بیلن تینچ لیک باره سیده صحبت قیلیش نی رد ایتیب سابق رهبراولیمی گه مسوول بولگن لر دن اوچ آلیشی دن سوز بیرگن.
ملا فضل الله طالب لر رهبرلری والقاعده ترماقی بیلن یقین علاقه بولگن واوتمیشده منطقه ده شریعت حکمی نی جاری ایتیش بوجمله دن شلاق اوریش عملی اجرا ایتیلیشی اوچون سعی وحرکت قیلگن.
بیرینچی نوامبر آیی ده بوندن بیرهفته آلدین او پاکستان نینگ شمالی وزیرستان منطقه سیده امریکا اوچووچی سیز اوچاقی تاماندن هجومگه توتییلب هلاک ایتیلدی.


text:
یئنی گاموح ون، اورمو گؤلو قییاملاری ایله باغلی بیاناتی
- آخرین به روز رسانی 13 آبان 1391
- بازدید: 1079
شرفلی آذربایجان تورک میللتی،
کئچن هفتهدن پلانلاندیغی کیمی، بو گون آوقوست آیینین 27، شهریورین 5-ی، آزربایجانین شرفلی اوغلان-قیزلاری بیر داها تاریخه درس وئردیلر.
تاریخ بویو ظلم قارشیسیندا سوسمایان میللتیمیز بیر داها اؤز شعورونو دونیایا نوماییش ائتدی. چاغداش دونیانین باشلیجا دیرلریندن اولان، چئوره ساغلاملیغی اوچون تبریز و اورمیادا 10 مینلر اینسانیمیز، بیر اورک-بیر سس اولاراق شووینیزمین چیرکین سیاستلرینی مهکوم ائدهرک، خیابانلارا تؤکولدولر. فارس دؤولتینین پلیسی تظاهوراتچیلاری داغیتماق اوچون اونلارا هوجوم ائدهرک، گؤزیاشاردیجی گاز و هابئله پلاستیکی گوللهلرله، میللتیمیزی هدف آلدی. شووینیزمین گوللهسی قارشیسیندا سینه گرن میللتیمیز،آذربایجانیمیزینخیابانلاریندان اورمو گؤلونه بیر مئساژ وئردی: “ سنی، سو ایله قویماسالار دا، قانیمیزلا دولدوراجاییق.” ایران ایرقچی رئژیمی، میللتیمیز قارشیسیندا بیر داها زوراکیلیق، توفنگ و قددارلیغا ال آتاراق، بونو ثبوت ائتدی کی، آذربایجان میللی-سیاسی حاقلارینی الده ائتمک اوچون یالنیز اؤز میللی ایرادهسینه دایانمالیدیر. یئنی گونئی آذربایجان میللی حرکاتی (یئنی گاموح) آدینا، ایران رئژیمینین میللتیمیزه قارشی زوراکیلیق و قددارلیغینی قینایاراق، بیلدیریریک کی اورمو گؤلونون نجاتینا قدر، آذربایجان میللتی اؤز اعتراضلارینا دوام ائدهجکدیر. میللتیمیزه بوگونکو تاریخی حماسه نی تبریک ائدهرک، باشقا شهرلریمیزی ده بو اعتراضلارا قاتیلماغا چاغیریریق. اعتراضلارین پلانی (نئجهلیگی، یئری و زامانی) میللی فعاللار طرفیندن چئشیتلی یوللارلا میللتیمیزه چاتدیریلاجاقدیر.
(یئنی گونئی آذربایجان میللی اویانیش حرکاتی (یئنی گاموح
تبریز- 5 شهریور- 27 آوقوست


text:
آیساف : استراتیژیک پیمان امضاله نیشی اوزون مدت همکارلیک اوچون زمینه یره تدی
آیساف کوچلری افغانستان وامریکا آره سیده امضالنگن استراتیژیک پیمان2014 میلادی ییلدن کیین افغانستاننی یککه قویمس لیگیگه طالبان وباشقه عصیانچی گروه لراوچون اچیق پیام بولگنینی اورغوله دی.
ایککی دولت جمهور رییس لری اره سیده امضالنگن استراتیژیک پیمان یقینده بولیب اوتیشی کوتیله یاتگن شیکاگو یغینده تکلیف ایتیلیشی کوتیله دی.
ناتو نینگ افغانستانده کی ملکی وکیلی سوزچیسنی ایتیشچه شیکا گو یغینده افغانستان ده یاردم بیریب کیله یاتگن چیت اولکه لر 2014 میلادی ییلدن کیین بیره دیگن وعده لرینی اعلان قیلماقچی.
افغانستان و امریکا قوشمه ایالت لری آره سیده امضالنگن استراتیژیک پیمانی منطقه ودنیا بویلب تورلی خیل مناسبت لر گه سبب بولدی.
ایساف کوچلری بوکونگی اوتکزگن مطبوعات انجمنیده بو پیمان امضاله نیشی 2014 میلادی ییلدن کیین افغانستانده هرتمانله مه یاردم لر دوام تارتیشی اوچون طالبان قوراللی لریگه اچیق بیر پیام دیه بهاله دی. ایساف کوچلری نینگ کابلده گی سوزچیسی کارستن جاکوپ سن پیمان نینگ قندی اهمیت وقنچه لیک افغانستان منعفتی گه ایکنی باره سیده شوندی دیدی:"بو طالبان و باشقه عصیانچی گروه لر اوچون اچیق پیام دیرکه افغانستان ده یاردم بیریب کیله یاتگن مملکت لر 2014 میلادی ییلدن کیین افغانستاننی یککه قویمیدی.همده بو پیمان اوزون مدت قوشمه فعالیت لر اوچون زمینه یره تگن، افغانستان نینگ ملی حاکمیتی نی مستحکم لیدی، باشقه تماندن القاعده ، طالبان وباشقه صفداشلرینی شکست بیریش گه اساسی رولی بار."
شونینگ دیک جا کوپسن جنابلری طالبان عصیانچیلری اوز فعالیت لرینی رهبرلیک قیلیش اوچون ییریک بحران گه دوچ کیلگنینی تیلگه آلیب، افغان امنیتی کوچلر بیلن یوزمه یوز مقابله قیلیش گه قادر ایمس لیک لرینی ایتدی.
اونی ایتیشچه طالبان باشلیغ لری چیگره نی اوتمانی یعنی پاکستان توپراغی آرقه لی اوز آدم لرینی رهبرلیک قیلیب کیلماقده
استراتیژیک پیمان اوتگن هفته امریکا وافغانستان جمهوررییس لری آره سیده کابلده امضالندی. اوشبو پیمان جاری میلادی ییل می آیی نینگ ایگرمه. سیده یولگه قوییلیشی کوتیله یاتگن شیکاگو یغینده تکلیف ایتیلیشی کوتیله دی.
ناتو کوچلری نینگ ملکی وکیلی سوزچیسی دامینیک میدلی شیکاگو یغینیده افغانستان ده یاردم بیریب کیله یاتگن مملکت لر 2014 میلادی ییلدن کیین بیره دیگن وعده لرینی اعلان قیلیشی ممکن لیگینی اورغوله دی.
کابل و واشنگتن آره سیده امضالنگن استراتیژیک پیمان اساسیده ایککی اولکه اره سیده گی حربی وناحربی فعالیت لری اینگ آز اون ییل دوام تارتیشی ممکن.


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
منیم سئودییم موغننیلردن بیریسی آقا داداش آقایئو دن گوزل موزیک لر دانلود ائدین
Ağadadaş Ağayev gözəl müziklər sizin üçün danlod edin
1- آلا گؤزلوم Ala gözlüm
2- آی قیز سن اوینا ay qız sən oyna
3- گلدین gəldin
4- حلال ائله həlal elə
5- آیریلیق ayrılıq
6- بو گئجه bu gecə
۷- گؤرموشم سئومیشم görmüşəm sevmişəm
8- گولوم سنسن gülüm səsən
9- ساری گلین sarı gəlin
10- سنه ده قالماز sənədə qalmaz
۱۱- سئویرم ده sevirəm de
۱۲- یاندیردی قلبیمی yandırdı qəlbimi
13- سئویرم ده ۲۰۰۸ sevirəm de 2008
14 – آی یالانچی ay yalançı
۱۵- آذربایانیم AZƏRBAYCANIM
16- بیردنم birdənəm
۱۷- دیلبریم dilbərim
18- دوداغینا گولوش قؤنوب dodağına gülüş qonub
19- گئجدیر داحا gecdir daha
20 – گل قاییداق او گونلره gəl qayıdaq o günlərə
21- گلرم gələrəm
22- گلین گلنده gəlin gələndə
۲۳ – گؤزلر یالان دئمز gözlər yalan deməz
24 – هالیمی سؤرما halımı sorma
25 – لیلا mp3 leyla
26 – من عاشیق اویانینجا mən aşıq oyanınca
27- او منیم سئوگیلیم o mənim sevgilim
28- اولماز بئله قامت olmaz belə qamət
29- اولمزلیک نغمه سی ölməzlik nəğməsi
30- اوخو بولبول oxu bülbül
41- یاری سنده yarı səndə
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri | Tagged: agayef,aghadadash aghayefğ,Ala gözlüm,ala gözlüm mp3,aqa dadaş aqayev,aqadadaş aqayev,ay yalançı mp3,ayrilix mp3,ayrılıq mp3,Azerbaycan ahəngləri,Azerbaycan mp3,Azerbaycan mp3 indir,Azerbaycanim mp3,azeri mp3,Azərbaycan mahnıları,Azərbaycan müzikləri,Azərbaycanim mp3,Ağadadaş Ağayev,Ağadadaş Ağayev ayrılıq mp3 yüklə,birdənəm mp3,bu gece mp3,bu gecə mp3,dilbər,dilbərim mp3,download mp3 Azeri,görmüşəm sevmişəm mp3,gözəl,gözlər yalan deməz mp3,gülüm sənsən,gecdir daha mp3,gəl deyir mp3,gəl qayıdaq o günlərə mp3,gəldin mp3,gələrəm mp3,gəlin gələndə mp3,halımı sorma,həlal elə mpə,leyla mp3,mahnılar,mən aşiq oyanınca mp3,mp3 Azəri,o mənim sevgilim mp3,olmaz belə qamət mp3,oxu bulbul mp3,oyna gözəl oyna mp3,qoluma gir əzizim,qoymaram gedəsən mp3,sari gelin,sari gelin mp3,sarigelin,sarigelin mp3,sarigəlin mp3,sarı gəlin,sarı gəlin danlod,seni seni mp3,sevənlərin qoru dunya,sevgilim ay sevgilim mp3,sevgilim mp3,sevirəm de mp3,sənədə qalmaz mp3,sənsiz,sənsiz keçən ömür mp3,son görüş mp3,قولوما گیر عزیزیم,قویمارام گئده سن,قیز,لیلا,لیلا قوربانین اولوم,من عاشیق اویانینجا,موزیک کلاسیک آذربایجانی,موزیک گلین گلنده,موزیک آذربایجانی ساری گلین,موزیک ایریلیق,موزیک اذربایجانی,موزیک اصیل آذری,موسیقی کلاسیک آذری,موسیقی آذربایجانی لیلا,موسیقی ساری گلین,ماهنیلار,چهارشنبه سوری,نغمه های اذربایجان,هالیمی سورما,وورولدوم,یالان,یالانچی,یالانجی,یاندیردی قلبیمی,یاری سنده,یاشاسین آذربایجانیم,یاشاسین اذربایجان,گل قاییداق او گونلره,گل دییر,گل دئیر,گلین,گلین گلنده,گلدین,گلرم,گورموشم سئومیشم,گوروش,گوزل,گوزلر یالان دئمز,گؤزلر یالان دمز,گئجه,گرزلر,vuruldum mp3,yalan,yandırdı qəlbimi mp3,yarı səndə mp3,آقا داداش آقایف آهنگ,آقا داداش آقایئو,آقایف,آقاداداش آقایف,آقاداداش آقایئو,آلا گؤزلوم,آهنگ قدیمی ساری گلین,آهنگ لیلا,آهنگ های آذری,آهنگ های ترکی اذربایجانی,آهنگ یالانچی,آهنگ گلرم,آهنگ گولوم سنسن,آهنگ آیریلیق,آهنگ ترکی اذری لیلا,آهنگ دیلبریم,آهنگ سئوگیلیم,آهنگ سئوگیلیم آی سئوگیلیم,آهنگ شاد آذری,آهنگهای سنتی آذربایجان,آی یالانچی,آیرلیق ماهنی,آیریلیق,آیریلیق موسیقی,آیریلیک,آذری موسیقی لر,آذربایجان,آذربایجان موزیک لری,آذربایجان ماهنیلاری,آذربایجان نغمه لری,آذربایجان آهنگلری,آذربایجانیم,آزربایجانیم,آغا داداش آغایئو,اقایف,او منیم سئوگیلیم,اولماز بئله قامت,اوینا گوزل اوینا,اوینا گؤزل اوینا,اوخو بولبول,ای قیز سن اوینا,ایریلیق ماهنیسی,بهترین آهنگ های اذربایجانی,بو گئجه,بو گجه,بیردنم,ترانه های آذری,ترانه آیریلیق,ترانه آذری ساری گلین,دوداغینا گولوش قونوب,دانلود موزیک آی قیز سن اوینا,دانلود موزیک آذربایجانیم,دانلود موزیک بو گئجه,دانلود موزیک ترکی لیلا,دانلود موزیک ساری گلین,دانلود موسیقی آیریلیق,دانلود موسیقی ساری گلین,دانلود ماهنی اذری,دانلود آهنگ لیلا,دانلود آهنگ های اصیل آذری,دانلود آهنگ های شاد,دانلود آهنگ گلین گلنده,دانلود آهنگ آیریلیق,دانلود آهنگ آذری,دانلود آهنگ آذربایجانیم,دانلود آهنگ الا گؤزلوم,دانلود آهنگ اولماز بئله قامت,دانلود آهنگ اوخو بولبول,دانلود آهنگ بو گئجه,دانلود آهنگ حلال ائله,دانلود آهنگ ساری گلین,دانلود آهنگ شاد آذری,دانلود آیریلیق,دانلود اهنگ های اذربایجانی,دانلود اهنگ سنه ده قالماز,دانلود ترانه آذری لیلا,دانلود ترانه آذری دیلبریم,داونلود ترانه های آذری,سنه وورولدوم,سنه ده قالماز,سنده قالماز,سنسیز کئچن عومور,سون گؤروش,سوگیلیم,سئویرم ده,سئوگیلیم,سئوگیلیم ای سئوگیلیم,ساری گلین,ساری گلین آقا داداش اقایئف,ساری گلین آهنگی,ساری گلین دانلود,عاشیق,عزیزیم |


text:
تبریزلی داغچی عظیم قیچی ساز دونیانین ان تهلوکلی داغی حساب ائدیلن لوتسه نین سونونجو دوشرگهسینه چاتیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، اونو بو دوشرگدن زیروه ایله جمعی ۷۵۰ مترلیک مسافه آییریر.
دونیانین مختلیف اؤلکهلریندن اولان ۲۰ نفر داغچی هامیسی هاوا شرایطینین غیری-ثابت و فیرتینالی اولماسینا باخمایاراق، ۵۰ کم مسافهنی قطع ائتمیی و لوتسه زیروهسینین بو دوشرگهیه ساغ-سالامت چاتماغی باجاریبلار. قیچی سازین سؤزلرینه گؤره، حاضردا همین یوکسکلیکده کولیین سرعتی ساعتدا ۵۰ کم-ا قدردیر.
بو گون گونورتا ساعتلاریندا داغچیلار لوتسه داغینین زیروهسینه چاتاجاق.


text:
هیپرپروتئکسییا - اوشاقلارا آشیری قایغی و دقت دئمکدیر. بیزده هیجانلی، اینتروورت آنالار اوشاغینی هامیدان، حتی دوغما آتاسیندان دا جد-جهدله قورویور. اونلار ائله تصوور ائدیرلر کی، گویا اوشاغا چوخ دقت گؤستریرلر.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری مشهور پئدیاتر (اوشاق حکیمی) واقیف قارایئو قید ائدیب. او بیلدیریب کی، اوشاقلاری معین یاشا قدر قوروماق لازیمدیر:
«آنالار اؤولادلارینی اونلار مختلیف تهلوکهلری آنلاییب درک ائدنه قدر قورومالیدیرلار. اما بو «قوروما»، دقت، قایغی نورمانی آشمامالیدیر. اوشاغین موستقیل دوشونمه قابیلیتینی الیندن آلماق اولماز. بوتون گونو اوشاغی اطراف عالمدن، هم یاشیدلاریندان تجرید ائتمک اولماز. همین اوشاقلار یا قاپالی بؤیویهجک، یا دا اگویست اولاجاق. «سن هئچ کیمله اوینامامالیسان»، «سن آنجاق کیتاب اوخومالیسان، شعیر اؤیرهنمهلیسن، رویالدا ایفا ائلملیسن»، «سن موطلق حکیم (پروکورور، وئرگی موفتتیشی، گؤمروک ایشچیسی) اولمالیسان»، «سن آنجاق بو اونیوئرسیتئته داخیل اولمالیسان» و دیگر بو کیمی سؤزلر دئییلرسه، اوشاق شخصیت کیمی فورمالاشمیر. همین اوشاقلار دایم آنانین کوماندالارینی یئرینه یئتیرمهیه محکوم اولور».
پئدیاتر واقیف قارایئو بیلدیریب کی، بئله اوشاقلار معین یاشا چاتدیقدان سونرا «سن آنجاق فیلان کسله عائله قورمالیسان» امری ایله قارشیلاشیرلار. بو دا معین پروبلئملره یول آچیر.


text:
ال یازما
الیازما ـ تاریخی و ادبی دَیری اولان ال ایله یازیلمیش کیتاب، سند، نامه و باشقا یازی شکللری.
اورتاآسیا تورکلری الیازما اصطلاحی یئرینه، گئنللیکله قوْلیازما عنوانینی قوللانیرلار.
ایچیندهکیلر
تۆرکجه ال یازمالار[دَییشدیر]
تۆرکلرین اۆچ قارهده حاکمیتلری اۆچون تۆرکجه ال یازمالار آسیا، آفریقا و اوروپا کیتابخانالاریندا و ال یازما مجموعهلرینده ساخلانیر. بو ال یازمالارین بیر قیسمی ایران کیتابخانالاریندا (ملّی کیتابخانا، مجلیس کیتابخاناسی، آستان قدس رضوی کیتابخاناسی و ...) موجود دور. ایراندا تۆرکجه الیازمالارین تانیماغیندا بؤیوک مۆشکوللرین بیری، بو یازمالارا کاتالوق یازانلارین تۆرکجه باشارمایانلارا تاپشیریلماسی ساییلیر.[۱]
ایران کیتابخانالاریندا تورکجه الیازمالارین سایی[دَییشدیر]
ایران کیتابخانالاریندا ساخلانیلان تورکجه الیازمالارین سایی ۵۰۰۰ الیازمادان آرتیق تخمین ائدیلیر.[قایناق گؤسترین] بو الیازمالارین بیر بؤلومو شادی آیدینین یازدیغی[۲] ایران کیتابخانالاری تورکجه یازمالار کاتالوغوندا[۳] تانیتدیریلمیش. بیر بؤلومونون ده دئتایلاری یوسف بیگباباپورون یازدیغی، دونیا کیتابخانالاریندا تورکجه یازمالار کاتالوغوندا[۴] وئریلمیش[۵].
ایراندا ساخلانان تۆرکجه ال یازمالارین موضوعلاری[دَییشدیر]
ایراندا ساخلانان تۆرکجه ال یازمالار موضوع اساسیندا بو بؤلوملرده دیرلر:
ائشیگه باغلانتی[دَییشدیر]
- تۆرکیه بؤیوک ملّت مجلیسی، کیتابخانا و آرشیو باخانلیغی
- ایران مجلیس کیتابخاناسینین دیجیتال ال یازمالار آرشیوی
- آستان قدس رضوی کیتابخاناسینین دیجیتال ال یازمالار آرشیوی
- ایران ملّی کیتابخاناسینین دیجیتال ال یازمالار آرشیوی
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ مهدی کریمیان سیچانی، زهرا عبداللهی طارمسری (ه.ش ۱۳۸۸-جی ایلین یایی). «معرفی مجموعه نسخ خطی به زبان ترکی کتابخانه شورای اسلامی (فارسجا) (پیدیاف). پیام بهارستان. یوْخلانیلیبه.ش ۱۳۹۵-جی ایلین آذر آیینین ۴-و.
- ↑ ایران کیتابخانالاریندا تورکجه یازمالار کاتالوغو
- ↑ Aydın, Şadi (2008), İran Kütüphaneleri Türkçe Yazmalar Kataloğu, İstanbul: Timaş Yayınları. Çınarcı, Mehmet Nurî (2009)
- ↑ یوسف بیگباباپور، جلال جلالشکوهی؛ فهرست دستنویسهای ترکی در کتابخانههای جهان (۶جلد): تهران: منشور سمیر، 1394
- ↑ فهرست دستنویسهای ترکی در کتابخانههای جهان


text:
پیچیلتی ایلهام اولام کاش گلم کؤنول باغیوا
و ناگهان اوتورام خولیالار بوداقلاریوا
شیرین بی شعره دؤنم بال کیمین سوزم، سوزولم
قوناق گلم بی گئجه بال سوزن دوداقلاریوا
گولومسهییب دوداغین لحظه- لحظه شعر اولاسان
شیدیرغیلی یاغاسان گؤزلهین واراقلاریوا
نه خلوت ائیلهیهریک سنله من، قلم، دفتر
و قیزمالی باخیشین خوش گلر قوناقلاریوا
یارالی قوش سایاغی چیرپینار سئون اورهیین
او قدری شان- شان اولار، اوخشایار داراقلاریوا
یازار، پوزار منی هئی اینجه بارماغین، قلمین
چتیندی کلمه دولاشسین چتین سیناقلاریوا
بینسهنیز منی هر واخت اولوم گؤزل کپنک
قونوم بی لحظه اوچون قوی گؤزل یاناقلاریوا
خوشام کی شاعیر همیشه سئور تزه شعرین
ایجازه وئر سپیلیم گول کیمین ایاقلاریوا
پیچیلتی / سحر خیاو
پیچیلتی ایلهام اولام کاش گلم کؤنول باغیوا


text:
چیلله گئجهسی
چیلله گئجهسی — یئر کورهسینین قوزئی یاریمکورهسینده، ایلین 365 گونونون ان اوزون گئجهسیدیر. بۇ گئجه، شمسی ایلینین، دئی آیین باشلانقیج گئجهسی، آذر آیینین سونونجو گئجهسی و 3 آی نووروز بایرامینا قالمیش بیر گئجهدیر.
میلاد تاریخی ایله دئکابرین 21-دن 22-ا کئچن گئجهدیر. بۇ گئجه اساساً جمهوری آذربایجاندا ، تورکییهده و ایراندا قئید ائدیلیر.
بو گئجهده قار یاغماسی چوخلو سئوینجه سبب اولور. همین گئجه عائله عضولری، قوهوم، دوست، تانیش صمیمییتله بیر یئره ییغیشیر و ایلین ان اوزون گئجهسینی مئیوه و چوخلو شیرنیات یئمکله قئید ائدیرلر.
بو گئجهنین ان اهمیتلی آتریبوتلاریندان بیری قارپیزدیر. اهالی قارپیز یئییر کی، سویوغا یوخ دئسین. بئله کی، هر عاییله همین گئجه موتلق بیر قارپیز آلمالیدیر. اگر یئنی ائولننلر وارسا اونلارا دا والیدئینلری طرفیندن قارپیز هدیه وئریلیر.
بو گئجه آذربایجانین ان دوغما، قدیمی و یئگانه گئجه بایرامیدیر. جویز (قوز) هالواسی، هویج (کؤک) هالواسی، پاخلاوا (باقلوا)، توخوم (سئمیچکا)(توم) و مئیوهلر و دیگر شیرنیاتلار دا بۇ گئجهده سوفرهده اولمالیدیر.
ایچیندهکیلر
چیلله گئجهسینین عادت عنعنهلری[دَییشدیر]
آذربایجان كندلرینده و شهرلرینده بۇ گئجهاوچون چئشیدلی عادت – عنعنهلر موجوددور. كورسو دوورونو ییغیلیماق، فامیلین بویوگلرینین ائولری گئتمك، گئجهلر "تاپماجالار" و "بایاتیلا" سویلهمك بۇ گئجهنین عادت-عنعنهلریندندیرلر. هر حالدا "چیلله قارپیزی" یئمك بۇ گئجهنین تمل عادتیدیر.[۱][۲][۳]
چیلله قارپیزی[دَییشدیر]
قیش فصلینین ان اوزون سورن بؤیوک چیللهسی اؤز قار توفانینا، سویوق و دوندوروجو شاختاسینا گؤره ائل آراسیندا قاراقیش دا آدلانیر. بؤیوک چیللهنین باشلاندیغی گونو، یعنی 22 دئکابری بزن چیلله بایرامی دا آدلاندیرمیشلار. همین گونون گئجهسی ایلین ان اوزون گئجهسی اولدوغوندان بونا چیلله گئجهسی ده دئییلمیشدیر. چیلله گئجهسینین آخشامی آداملار قیشدان قورخمادیقلارینی نوماییش ائتدیرمک اوچون تونقاللار یاندیریر، اودون اوستوندن هوپپانیر، تونقالین اطرافیندا رقص ائدیر، اهیلنجهلی اویونلار، تاماشالار گؤستریرلر. بؤیوک چیللهنین شرفینه هر ائوده آچیلمیش سوفرهیه جانا ایستیلیک گتیرن دادلی-لذتلی یئمکلر قویولور. بؤیوک چیلله سوفرهسینین ان ساییلیب-سئچیلن، یایدان محض بۇ گون اوچون ساخلانیلان چیلله قارپیزیدیر. خالق بۇ قارپیزین شانینه سؤز ده قوشوب:
قارپیز ائله، قارپیزی،
قالیب ایله قارپیزی.
بؤیوک چیلله آدییلا
دوشوب دیله قارپیزی.
عزیزیم، چیلله قارپیز،
دوشوبدو دیله قارپیز.
ییغیلیب خورجونلارا،
گئدیر یازگیله قارپیز.
چیلله قارپیزینی عادتن ائوین بؤیوگو کسیر. او اولجه قارپیزین زوغو اوْلان طرفینی دایروی کسیب قابیغی دؤرد حیسهیه بؤلور. اؤزو و دیگر عاییله عضولری اورکلرینده نیت توتورلار. او همین قابیقلاری یئره آتیر. قابیقلارین نئجه دوشمهسینی هر کس اوریینده توتدوغو نیتی ایله یوزور. قارپیزی کسن اونو دیلیملهییر. عائلهنین هر بیر عضوو بۇ قارپیزدان یئییر. قونشولارا دا پای گؤندریلیر. چیلله قارپیزینین توملاری ییغیلیب ساخلانیلیر. ایناما گؤره، چیلله قارپیزینین توملاری آتیلارسا، اوندا قارشیداکی ایلده محصول بوللوغو اولماز. بؤیوک چیللهنین ان مشهور آیینی، سؤزسوز کی، سمنی گؤیرتمک و اوندان حالوا بیشیرمکدیر. بو، بیر واخت دوغرودان-دوغرویا سمنی بایرامی آدلانان بایرامین چوخسایلی مراسیم آیینلریندن بیریدیر. باهاری چاغیرماق، بونونلا دا طبیعتی یاشیل گؤرمک، اؤز اکدیگی تاخیلین گؤیرمهسی آرزوسونون صونعی رمزینی یاراتماق تشببوسوندن ایرهلی گلن سمنی گؤیرتمهیین تاریخی اجدادلاریمیزین ایلکین امک، تصرروفات حیاتی ایله باغلیدیر. یاشاییشینی، دولاناجاغینی تصرروفات ایلینین – باهارین، یازین باشلانماسیندا گؤرن اولو اجدادلاریمیز تاخیلی صونعی شکیلده، یعنی ائو شرایطینده گؤیرتمکله تئز گلمهسینی، بونونلا تورپاغین اویانماسینی، محصولون جوجریب بؤیومهسی آرزوسونو ایفاده ائتمیشلر. سؤزسوز کی، بورادا تقلیدی سئحر آکتی آپاریجیلیق تشکیل ائدیر. بۇ تقلیدی سئحرین باشا دوشولن معناسی بئلهدیر: "محصولوم، سنی ائوده گؤیرتدیگیم کیمی، اکین ساحمده، تورپاغیمدا دا بئلهجه گؤیر، بؤیو" [۳]
سویودوجو اولمایان زامانلار بوستانلاری اولانلار، بیر-ایكی یاخچی قارپیزی طاغینین اوستونده ساخلاییب، اوزونه هالاخ و جیویر توكردیلر تا سویوق و حئیوانلاردان اماندا قالسین. بونلاری چیللهگئجهسی اوچون گوتورردیلر. بوگونكو گونده آذربایجان خالقی، قارپیزلارین میناب، دزفول و اهواز شهرلریندن الده ائدیرلر.[۲]
خونچا[دَییشدیر]
خونچانی بهی (داماد)ین عاییلهسی پای اولاراق گلینین ائوینه آپاریر. خونچانین ایچینده قارپیزدان علاوه حریر و باهالی پارچالار، میوهلر، آجیل و شیرینیلر گورمك آپاریلیر. عادت اولاراق خونچانین قارپیزی گوزل صورتده بزهنمهلیدیر.[۲]
چیلله گئجهسی اوچون بایاتی[دَییشدیر]
چیله چیخار بایراما بیر آی قالار
پینتی آرواد قوورمانی قـــورتارار
گئدر باخار گودول ده یارماسینا
باخ فلكین گردش و غوغاسینا [۲]
داش ماكيدا چيلله گئجه سي بۇ نغمه ني اوخويارلار:
آي چيلله ، چيلله قارداش
آتين قامچيلا قارداش.
بير گلدين دانيشماديق،
قلبيم آچيلا قارداش قوشا چايدا مياندابدا چيلله آخشامي گون باتاركن اود يانديريب، اوٍستوندن آتيلارلار . سوْنرادا
اوْدو قاريشديريب ، داغيديب، بئله اوْخويالار :
چيلله قوْودو ،چيلله قوْودو
سحر مينجيق ، سحر مينجيق. 40
سحر مينجيق دئديكده ساباهيسي گون مينجيق – مينجيق ياغيش ياغماسيني آرزيلارلار .[۴]
بيرده باخ[دَییشدیر]
آيريجا باخ[دَییشدیر]
قایناقلار[دَییشدیر]
- ↑ 'چیلله گئجه سی' یاد آور صمیمیت های قدیمی خانوادگی
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ چیلله گئجه سی
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ "AZƏRBAYCAN ETNOQRAFİYASI" AZƏRBAYCAN MĠLLĠ ELMLƏR AKADEMĠYASI ARXEOLOGİYA VƏ ETNOQRAFİYA İNSTİTUTU، ŞƏRQ-QƏRB, BAKI 2007 s 14
- ↑ تورک خلق ادبياتي (يازان: عليرضا صرّافی


text:
بدخشانده قارکوچکیسی نتیجه سیده 5 کیشی قربان بولگن
محلی رسمیلرگه کوره، شمالشرقی بدخشان ولایتیده یوزبیرگن قارکوچکیسی عاقبتیده بیش کیشی هلاک بولیب، شونینگ دیک، ییگیرمه تورر اوی هم ویران ایتیلگن.
بدخشان افغانستان نینگ تاغلی ولایتلریدن بیری بولیب هر ییلی یوزبیرگن قار کوچیسی و کوپ یاغینگرچیلیک اهالیگه مالی وجانی تلفات ییتکیزه دی.
بیرینچی قارکوچکیسی بدخشان ولایتی نینگ یمگان تومنی خاش قیشلاغیده روی بیرگن. رسمیلرنینگ ایتیشلریچه، بو حادثه ده باشقه بیش کیشی درک سیز بولگن. یمگان تومنی حاکمی نوروز حیدری بوحادثه اوتگن آقشام یوزبیرگنینی ایتیب، قار ته گیده قالگن جسدلرنی چیقه ریش اوچون سعی وحرکتلر باشلگنینی تاکیدله دی:"کلف زار دره سیده قار کوچکیسی یوزبیرگن. بیش کیشی قار آستیده قالگن، حاضر گه قدرهم اولر جسدینی تاپیشگه قادر بولمه گن میز. بو منطقه قیشلاق دن یوز متر اوزاق لیکده جایلشگن. جسدلرنی چیقه رییش اوچون سعی وحرکت لر دوام ایتماقده."
عین حالده، یمگان تومنی نینگ غرمی قیشلاغیده هم قارکوچکیسی یوز بیرگنی نتیجه سیده 20 تورر اوی ویران ایتیلگن. تومن حاکمی نینگ ایتیشچه، اوی جایلرنی قولدن بیرگنلر یقینلری اویلریگه باریب جایلشگنلر. شونینگ دیک، تومن حاکمی اولرگه بیرینچی یاردملر ییتکیزیلیشی اوچون سعی وحرکت لرباشلگنینی اورغوله گن.
همده رسمیلر قه لین قار یاغنی باعث یمگان تومنی قتناو یولی باغلنگنینی ایتیب، ضرر کورگن لرگه یاردم یتکیزیش اوچون تیک اوچر طلب قیلینگنینی تیلگله آلگن.
بدخشان ولایتی نینگ باشقه اون اوچ اولسواللیگی یولی هم قه لین قار یاغنی سببلی باغلنیب قالگنی ایتیلگن. منطقه یشاوچیلری قطار معمالرگه روپه ره ایکنلیکلرینی معلوم قیلیشگن.
هر ییلی قیش فصلی کیریب کیلیشی بیلن بو ولایت نینگ ایریم تومنلری یولی نیچه آیگچه باغله نیب قاله دی. شونینگ دیک یوزبیرگن قارکوچکی و آغیر یاغینگرچیلیکلر اهالیگه جانی ومالی تلفات ییتکیزه دی.


text:
بوگون اندخوی شهریده موتر سایکللرنی هیده ش منع ایتیلدی
فاریاب رسمی لری گه کوره بوندن مقصد ترافیکی واقعه لروموترسایکلدن فایده له نیلیب ترورووپارتلش اقعه لری نینگ آلدی نی آلیش بولگن. بوندن بیرکون آلدین اندخوی شهریده یوزبیرگن پارتلش ده اندخوی پولیس قوماندانی دن باشقه 9کیشی هم موتر سایکلده اورنه تیلگن پارتلاوچی ماده اوزاقدن پارتله تیلگنی سبب جراحت آلگن ایدی. جراحت آلگن پولیس کوچلریدن بیری بوگون عالمدن اوتگن. بوگون ایرته لب اندخوی تومنی نینگ امنیتی قومیته سی تمانیدن اندخوی شهری ده موترسایکللرنی هیده لمسلیک قراری آلینیب تطبیق ایتیلدی. محلی رسمی لرگه کوره اندخوی تومنی نینگ امنیتی نی تامین لش اوچون اوزاق محللردن کیله دیگن موتر سایکللربو شهرنینگ تورت چیککه سیده گی امنیتی کمربندلر اطرافی ده قوییلیب، شهر ایچکرسی گه اوتمسلیگی وشهریشاوچی لری هم شهر ده موترسایکللرینی هیده مسلیک لریدن عبارت بولگن. هرچند بوندن آلدین اهالی گه بو تومن رسمی لری تمانیدن موترسایکللرنی توخته تیش بویروغی تکلیف قیلینگنی ایتیله دی. اما معلومات لرگه کوره کوپلب اهالی تمانیدن بونگه راضیلیک کورستیلمه گن ایکن. شنبه کونی اندخوی تومنی نینگ پولیس قوماندانی بوتومن نینگ بازاریده موتر سایکلده اورنه تیلگن ماین پارتلیشی عاقبتیده تن جراحتی آلیشی ایسه اهالی نی موترسایکللرتوخته تیلیشی گه راضی بولیش لریگه زمینه یره تگن. بوندن نیچه آی آلدین هم میمنه شهریده عصیانچی لر، بیرقنچه قوم آقسقاللری ونفوذلی کیشی لر نی موتر سایکللردن فایده له نیب نشانگه آلیب ترورایتیش لری سبب فاریاب مسووللری موترسایکللرنی بوشهرده هیده لیشینی توختتگن ایدی.
فاریاب ولایتی مرکزیده موترسایکللرنی توخته تیلیشی بیلن خوف سیزلیک وضعیتی یخشی له نیب ترورحاللری آلدی آلینگنی اوچون بومساله ایسه بوتون میمنه لیک لرتمانیدن خوش قرشله نیب کیلماقده.


text:
آنادیلدن درلمهلر-17
بو یازی، ایلک
یازیلاردان بیرایدی. آنجاق کاغیذلارین آراسیندا گؤزومدن ایتمیشایدی. سانیرام
بعضی یازیلاریمدا سانکی بو یازی یایینلانمیشایمیش کیمی دوشونوب یازمیشام.
1.
کوت(küt): "تندیره یاپیلیرکن دوواردا دورماییب، ایچری دوشن چؤرک،
تندیر کولونده پیشَن خمیر". بیلدیییمه گؤره آشاغی-یوخاری بوتون آذربایجاندا
یایقین دیر. آنادولو آغیزلاریندا دا چوخ فرقلی بیچیملرده گؤرونور؛ ارزینجان
آغیزلاریندا غود(ğud) یانمیش چؤرک اولور؛ بیتلیسده گود(güd)، قارص، وان،
سیواس و کرکوکده کوت(küt)؛ موش ایله ارزینجان´ین بعضی بؤلگهلرینده کود(küd) اولاراق
گؤرونور. کلمهنین ارمنیجهدن گلدییینی دانکوف گؤسترمیشدیر(87.ص).
2.
کوفله(küfle): اوستدهکی کلمه کیمی بو سؤزجوک ده اسکی چؤرکچیلیک ایشی ایله
باغلانتیلی ساییلیر. بیر چوخ بؤلگهده کوفله وارسادا، کولفه(külfe) ده یایقین
ساییلیر. سایین اسماعیل هادی، دیلدنیزده بو بیچیمی اساس آلاراق،
کلمهنی یانلیشلیقلا کول(kül) سؤزجویونه باغلار. آنادولودا، چوخ فرقلی بیچیملر وار. ارزینجاندا
گولوَه(gülve)، وان، بیتلیسده کولوَه(külve)، قارص، سیواس، یوزغات دا کوفله و
ایچ آنادولودا، کولبه(külbe)، کویله(küyle) و..بیچیملری وار. کلمهنین بو قدر فرقلی اولوشو، آلینتی اولما
احتمالینی گؤستریر. حسن ارن´ین ده یازدیغی کیمی، فارسجادان گلیر. گُلوَه، معین
و دهخدا سؤزلوکلرینده "سوراخ تنور نانپزی"
اولاراق آچیقلانیر. بو ایسه کلمهنین آنادولو و آذربایجانداکی آنلامی ایله
اؤرتوشور. کوفلهنین بیر ده تَپَهجهیی اولوردو.
فارسجادا، "گُل" کلمهسی "اود، قور" کیمی معنالاری
اولدوغو دوشونولور. مثلا "گلدسته"(میناره) باشیندا اود یاندیریلدیغی
اوچون(اوزاق دان گلن مسافرلر گؤرسون دییه) بو آدی آلدیغی سؤیلهنیر؛ گُلخن (گُل+خن/خان=خانه):حامام
اوجاغی و..گلوَه´نین بئله بیر آچیقلاماسی اولمالیدیر.
3.
شاماخی(şamaxı):"چارقات/چارقد".
بعضی بؤلگهلریمیزده بو آدییلا تانینیر چارقاد. رحمتلیک غلامحسین ساعدینین
یازدیغینا گؤره، خییوو/مشکینده بو کلمه یایقین دیر. هر حال دا مشهور، شاماخی
شهریندن گلن اؤزل چارقادلارا وئریلن آدیمیش. سونرالاری یایقینلاشاراق چارقادین هر
جورونه بو آد وئریلیر. اؤزل آدلارین، عمومی آد حالینا گلمهسی، چوخ گؤرولور.
تورکیهده شیله(Şile) قارادنیز ساحیلینده ایستانبولا باغلی بیر ایلچهدیر. اورانین
رنگارنگ بئزی مشهوردور. زامانلا "شیله" هر جنسدن آلا-بولا رنگی اولان
قماشا وئریلن آد اولوبدور. "استانبولی" فارسجادا، شهر آدیندان گلرهک
ایکی آنلام قازانیبدیر: بیری کیچیک، درین تشت، او بیریسی دویو ایله پیشیریلن و
"خوروش"سوز یئییلن یئمکدیر(بلکه "استانبولی پلو" کیمی بیر
دئییمدن قیسالتمادیر)؛ مشهد قووونو مشهور اولدوغو اوچون، تورکجهمیزده، "قووونو"،
دوشوب، مَشَد تک باشینا بو قووون جنسینی بیلدیریر. مثلا: دونن ایکی مَشَد آلدیم!
دئییلر. اینگیلیزجهده هئشترخانـا turkey آدی وئریلیر. بیزدهکی "هئشترخان" یئر آدیندان گلدییی
کیمی، بو آمریکانین یئرلی حیوانینین آدی دا تورکیه آدیندان گلمکدهدیر.
قیساجاسی ایلک اولاراق ماداگاسکاردان، عثمانلی/تورکیه یولویلا آورپایا گئدن
بوگونکو هئشترخانلارا بنزر(بلکه چوللوق(çulluk) اولاراق بیلینن تویوقسو قوش) بیر
قوشا "تورکیه قوشو" دئییلیر. سونرالاری آمریکادان گلن گرچک "هئشترخان"لارا
دا بو آد وئریلیر. تورکیهده هشترخان یئرینه "هیندی" وار. آذربایجان
جمهوریتینده روسجادان گلن هیندوشقا. ایکیسینده ده هیندیستان قصد اولونمور.
آوروپالیلار، یئرلی/قیزیلدریلی آمریکالیلارا "هیندلی"(The Indians) آدی وئریرلر و
بو یانلیش کریستوف کولومب زامانیندان بوگونه دوام ائدیر(کریستوف کولوموب عؤمرونون
سونوناجان هیندیستانا واردیغینی سانیرمیش). اوزون سؤزون قیساسی، شاماخیدا دا
بئله بیر حادثه یاشانیبدیر هر حال دا. اؤزللیکله اون دوققوزنجو یوز ایلده ایکی
بؤلگه آراسیندا جدّی گئدیش-گلیش و آلیش-وئریش وارایمیش.
4.
یوروماق(yorumaq): رحمتلیک
ساعدینین یازدیغینا گؤره مشکینده (اونون یازیمی ایله: یوروماخ) "حرکت
دادن" دئمکدیر. آذربایجان دا آزاراق گؤرولن سؤزجوکلردن دیر. اسکی تورکجهدن
بری دیلیمیزده یوروماق، یورومک(yürümek) فعلی ایله بیرلیکده، ایشلهنیر. سانیرام ایکی فعل آیری
توتولمالیدیر. اوزونجا آراشدیرماق نیتیم یوخ. قیساجاسی اسکی تورکجهده یؤریمک(yörimek) فعلی وار.
بیزده یئریمک اولان فعل. اما یوروماق´ین، باشقا بیر فعلدن، بیر یورماق فعلیندن
گلهبیلهجهیینی دوشونمک اولار. چونکو یورتماق(yortmaq) :"دؤرت نالا آت چاپدیرماق" بئله بیر فعلدن
قایناقلانمالی (>فارسجا یُرتمه=یورتما). منجه یازی دیلینه قازاندیریلمالی. بو
فعلی یوگورمک(yügürmek) /یویورمک(yüyürmek)/یووورمک(yüvürmek) فعلی ایله ده قاریشدیرماق یانلیش اولور.
5.
موجورو(mücürü): بعضی بؤلگهلرده گؤرولن کلمهنی رحمتلیک ساعدی موجری(müjri) اولاراق مشکینده
ائشیتمیش. آذربایجان جمهوریتینین یازی دیلینده ده یایقین اولان کلمه "صاندیق،
قوتو" دئمکدیر. قدیم بؤیوک آنالاریمیزین پال-پالتار، دَیَرلی شئیلر قویوب
ساخلادیقلاری صاندیقلار یانی. کلمه فارسجادیر
و یئرلی فارسجالاردا دا گؤرونور. دهخدانین یازدیغینا گؤره ایلک فرهنگستان
اونو پیکسید(pyxide)/کپسول(میوهلرده، بیتگیلرده مثلا بات-باتدا) قارشیلیغی اولاراق
اؤنرمیش. دئمک کلمهنی کؤکلو فارسجا بیلیرمیشلر. منجه نهایی قایناغی بللی
اولمادی.
6.
ارمنی کیفیری(Ermeni kifiri): اینترنت
گؤردویوم قدری ایله و رحمتلیک ساعدینین یازدیغینا گؤره، مشکین ده "خاچشوران/خاجشویان"
قارشیلیغی اولاراق بیلینیر. آنجاق "خاچ یودو" قیشدا و اوجاق (ژانویه) آیینین آلتیسیندا اولور. حال بوکی ارمنی کیفیری،
آغلار-گولر/فروردین آیینین ییرمی بئشیندن باشلایاراق بیر هفته/یئددیجه زامان
دیلیمینده اولور. آتامین سؤیلهدیینه گؤره، ایلین بو زامانلاریندا، یاغین آز
اولونجا، ارمنیلر یامان-یوووز دییرمیشلر. کیفیر، آذربایجان ساحهسینده داها چوخ
"چیرکلی، کیرلی" دئمک اولسادا، آنادولودا کوفور(küfür) "یامان،
سؤیوش، سؤوگو" دئمک اولور. بو سؤزجوک چاغداش ارمنیجه ده kufur اولاراق گؤرولور.
ارمنیلر بو زامانلار خاچ(=صلیب)لاری سویا آتارمیشلار و یاغین اولورموش(بلکه اسکی
تورکلرده اولان "یَده" داشی مراسیمی کیمی بیر اسکی قایناغی وار بو
اینانجین). آنجاق کیفیردن بوردا قصد ائدیلن "چیرک" اولابیلمز و
"یامان/سؤیوش" داها اویغون گؤرونور.
7.
قورس(qurs):"پاییزین سون آیی،
آذرآیی". آذربایجان تقویمی ایله ایلگیلی یازیلاجاق چوخ شئی وار. بیر گون
بیری بو ایشی اله آلمالی. ایندیلیک او ایش اوچون ملزمه/ماتریال اولسون دییه بیر
زادلار یازابیلیرم(ارمنی کیفیری اؤرنهیی ده بونا داخیل). قورس منجه اسکی تقویم ده
"قوس"(=یای، کمان) آیینین آدیندان گلیر. رضاشاه دؤنمینده بو یئنی و
زردوشتچولویه دایانان تقویمه گئچمهدن، آی آدلاری بورج آدلاریلا بیلینیردی(بوگون افغانیستاندا
بو تقویم ایشلکدیر). او تقویمده "قوس" آذر آییایدی. نه ایسه بوردا بیر کلمهایچی
سسسیز تؤرهمهسی/ایچ تؤرهمه(epenthesis) یاشانیبدیر. بنزر اؤرنکلر آز ساییلماز؛ توفک>توفنگ،
فیشک>فیشنگ، محک>محَنگ، مملکت>مملکند..بوردا ن/n سسسیزی تؤرهمیش..ر/r سسسیز تؤرهمه
سی آز راستلانیر. سانیرام پاتلاماق>پارتلاماق بیر اؤرنک ساییلابیلر. قوسدا
دیشلی-دوداقلی و/v سسینین ییغیلماسی، بوردا ر/r سسسیزینین
تؤرهمهسینه یاردیمچی اولوبدور.
8.
خاناخاه/خوناخاه(xonaxah/xanaxah):"قوناق ساخلایان، ائو یییهسی، دوشرگه یییهسی". بیر
آتا سؤزو ایچینده ائشیتمیشم میانادا؛ کوردو دؤمهیینجه خاناخاه اولمور(Kürde dövmeyince xanaxah olmur). زور/گوج اولمایینجا حقی قبول ائتمهینلره سؤیلهنیر. سانیرام
بورداکی کورد´دن، خالخال بؤلگهسینین کوردلری قصد اولونور. میانادا بیر-ایکی کورد کندی
واریمیش خالخال قونشولوغوندا. آنجاق آفشارلار/آوشالار دؤنمیندن بری خالخالدا قیرخا
یاخین کندده کورد یئرلشیر. ایلک اولاراق خانلارا و حوکومته سیلاحلی گوج اولاراق
گلن کوردلر، زامانلا یئرلی حایاتا گئچیرلر، شیعهلشیب، تورکلره قاریشیرلار. بوگون
اون بئش-اون آلتی کندده کورد قالیر. او بیری کندلرین نفوسونون چوخو تهرانا و باشقا
شهرلره(اؤزللیکله گیلان تورپاغینا) کؤچوبلر. تورکلره قاریشانلار دا وار. نه
ایسه میانالیلارین گیلانلا آلیش-وئریشلری چوخ اسکیلره دایانیر. سؤز ائتدیییمیز
کوردلر بو گل-گئت یولو اوستوندهایدیلر. سانیرام میانایا گلیب قوناق اولان
کوردلردن بعضیلری، میانالی تانیشینی گؤرونجه، تانیشلیغی دانیرمیشلار و گئریسینی
بو آتاسؤزو آنلادیر. ایلک اولاق خاناخاه´ی فارسجا خانه خدا(=ائو یییهسی) کلمهسیندن
گلیشدییینی دوشوندوم. دهخدا سؤزلویونده، غیاث
اللغات و آنندراج کیمی سؤزلوکلردن "خانهخواه"
سؤزجویونو "بیر شهره گلن یولچو/مسافر تانیش/تانیدیقلارینا قوناق گئدیب
ائولرینه یئرلشیر، بو ائو یییهسینه خانهخواه دئییلیر" آچیقلاماسییلا گتیریر.
آیریجا یئرلی فارسجالاردا بنزر سؤزجوک واردیر. خوناخاه بیچیمی بیر آز سیرادیشی/غیرعادی
ساییلیر. دانیشیق فارسجاسینین تأثیرینده می، یوخسا کوردجه، تالیشجا کیمی دیللرین
تأثیرینده می؟ کسدیرهبیلمهدیم.


text:
روسییا مدافعه ناظرلیگی قارا دنیز اوزرینده باش وئرهن تو-۱۵۴ فاجعهسی ایله باغلی ایستینتاقین نتیجهلرینی آچیقلاییب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، ایستینتاق زامانی طیارنین کاپیتانین سهوی اوزوندن قزایا اوغرادیغی معلوم اولوب.
متخصصلر حادثه عرفهسینده یاشانان بوتون شرطلری، ائلجه ده تو-۱۵۴ طیارهسینین هاوایا قالخدیقدان سونراکی تکنیکی پارامترلرینی تدقیق ائدیبلر. بئله قناعته گلینیب کی، طیارهنین کاپیتانی لاینری دوزگون ایداره ائتمهییب و نتیجهده ده تو-۱۵۴ قزادان یایینا بیلمهییب.
قید ائدک کی، اؤتن ایلین دکابر آییندا قارا دنیز اوزرینده قزایا اوغرایان تو-۱۵۴-دکی ۹۲ نفرین هامیسی اؤلموشدو.


text:
تورکییهنین آکساز حربی-دنیز بازاسیندا کئچیریلن تعلیمده آذربایجان رسپوبلیکاسی حربی دنیز قوهلرینین ۱۱ قوللوقچوسو ایشتیراک ائدیب.
آخار. آذ خبر وئریر کی، بو بارهده تورکییه دنیز قوهلری کماندانلیغی طرفیندن اینفورماسییا یاییلیب.
تعلیم حربی بیرلشمهلره پلانلاما و کووردیناسییا اوچون لازیمی معلوماتی الده ائتمیی اؤیرتمک اوچون نظرده توتولوب. بورادا دنیزچیلریمیزه بین الخالق تجروبه، مقصدلر، گمی آختاریش اصوللاری، گمییه چیخیش، هئیت و سرنیشین یوخلانیشی، ثبوت توپلاما، وضعیتدن تعجیلی چیخیش یوللاری، تهلوکسیزلیکله باغلی گؤرولملی تدبیرلردن بحث ائدیلیب.