text:
– گیریش
۱- تبریز لهجهسی
۲- قاراداغ لهجهسی
۳- یامچی لهجهسی
۴- اویغور لهجهسی
۵- ماراغا لهجهسی
۶- اردبیل لهجهسی
۷- زنجان لهجهلری
۸- همهدان لهجهسی
۹- خلج لهجهسی
:::: خریته
گیریش
ایراندا ایسلام اینقیلابیندان سونرا آزاد هاوا چکمک اوچون داها چوخ آذربایجانا گئت گلی اویغون گؤرموشدوم. اونا گؤره ده و اینقیلابدان سونراکی آب هاوانین تأثیری آلتیندا موسبت بیر ایش گؤرمک اوچون اؤز ویلایتیمیزده ایمکانلار آختاریردیق. خوشبختلیکدن چالیشدیغیم موهندیس موشاویر شیرکتینه بیر پروژه تکلیف ائدیلدی. “تورپاق-سو پروژهلری آختاریب تاپماق و حیاتا کئچیرمک”. یوکسک سوییهده اؤره تیما قاتقیسی دا اولا بیلن و چوخ قازانجلی حساب ائدیلن پروژهلردن نئچهسینین ایجرا اولونوب نئچهسینین اوستونو تؤز باسدی مسئلهسی بو مقالهنین چمبرینه گیرمز.
آنجاق جنوبی آذربایجانداکی تورک لهجهلرینی اؤیرنمک اوچون علیمه کئچن بو فورصتدن ایستیفاده ائدیب، علیمدن گلدیگی قدر اونلاری آییرد ائتمهیه چالیشدیم. اساساً او پرویئکتلرین موتالیهسی اوچون جنوبی آذربایجانین بوتون اراضیلرینده اولان ویلایتلری، داغلاری، اوبالاری، چایلاری گزیب دولانمالی و معلومات توپلامالییدیق. من بیر ماقنیتوفون و بیر ده دفتر آلاراق دیلیمیزین اینجهلیکلرینی و موختلیف بؤلگهلرده دانیشیق شیوهلرینی، و پروژهلر اوچون اؤیرنیلمهسی لازیم اولان باشقا معلوماتلاری بیرلیکده توپلاماغا چالیشدیم.
دیلچی اولمادیغیما گؤره بو آراشدیرمانی علمی آپارماق ایمکانیم یوخ ایدی. اما بیر مسئلهیه اینانیردیم، جنوبی آذربایجاندا بو گونه قدر بیزیم میللی وارلیغیمیزین موختلیف ساحهلرینده هئچ بیر عملی-علمی تدقیقات آپاریلمادیغینا گؤره منیم اورتایا چیخارتدیغیم لهجه فرقلری علمی باخیمدان دوزگون اولماسا بئله، گلهجکده علمی تدقیقات و آراشدیرمالارین آپاریلماسی اوچون بیر ایشیق یولو گؤسترهجکدیر. قوزئی آذربایجاندا اولدوغو کیمی دیلیمیزین، مدنیتیمیزین، ادبیات و باشقا ساحهلرین علمی تدقیقاتینین کؤکلو آپاریلماسینی آرزولایاراق اساس مسئلنی آیدینلاتماغا چالیشاجاغام.
خریته بیرده، جنوبی آذربایجانین موختلیف لهجه و یا شیوهلرینده دانیشان بؤلگهلر گؤستریلمیشدیر. بو بؤلگلندیرمهده اوچ اساس عاملی، یعنی:
آ – بؤلگهلرین اؤزللیکلری ب – فونئتیک اؤزللیکلری ج – دیل قایدالاری: (۱- عومومی دیل قایدالاری. ۲- سئس اویومو.) اؤز چالیشماما اوستا گؤتورمییمه باخمایاراق، آشاغیداکی خوسوسیتلری ده گؤزدن قاچیرمامیشام.
۱ – دیلیمیزین تمیز و دوزگون دانیشیلدیغی لهجهلر
۲ – دیلیمیزده اولان سؤزلرین باش حرفینده ایشلنمهین حرفلر مسئلهسی
۳ – دانیشیلان دیلین قدیم یئرلی تورکجه و یا سونرا اینکیشاف ائدیب آذربایجانا گلن تورکجه اولماسی
۴ – موختلیف تورک بویلاری ایله ایلگیلی اولان لهجهلر
۵ – تاریخی قوندوم – کؤچدوملر
۶ – خالق آراسیندا اولان و سینهدن سینهیه کئچمیش حکایهلرین تأثیر دایرهسی
۷ – فارس بؤلگهلرینه یاخینلیق و یا اوزاقلیق و اونون تأثیرلری
۸ – کند و شهرلرده دانیشیلان دیل فرقلیلیکلری
۹ – قوزئی آذربایجان لهجهلری ایله توتوشدورما
یوخاریداکی یازیلان خوسوسیت و اؤزللیکلره گؤره جنوبی آذربایجاندا دانیشیلان تورکجنین ۹ لهجهسینی گؤسترمک مومکوندور. آنجاق و تأسفله جنوبی آذربایجاندا آنا دیلینده مکتب و مدرهسه اولمادیغینا گؤره ادبی دیل اینکیشافی دا مووجود دئییل. اونا گؤره ده عومومی بیر دیل یاخینلیغی اولماییب، بؤلگولدیگیمیز لهجهلرین اؤز آراسیندا دا موختلیف اوزاقلیقلار گؤرولمکدهدیر. اگر رادیو و تئلئویزیونداکی قصداً پوزوق بیر دیلله حاضیرلانمیش وئریلیشلرین اؤزل لهجهلرین نظره آلارساق بو آراشدیرما اؤز اؤنم و اهمیتینی ایتیرر. اونا گؤره و باخمایاراق کی سؤزو کئچن وئریلیشلرین منفی تأثیری بللی بیر دایره چرچیوهسینده اؤزونو گؤسترمیشدیر، مکتبلرین آچیلماسییلا و دیلیمیزین اؤز گؤزللیکلرینی قورویاراق ادبی فورماسیندا اؤیرنیلمهیه باشلادیقدان سونرا او وئریلیشلرین منفی، پوزوجو، ییخیجی تأثیرلری چوخ تئز آرادان قالخاجاقدیر. بو گون جنوبی آذربایجان و تئهراندا، قوزئی آذربایجانین قازئت و ژورناللاری و یا رادیو و تئلئویزیون وئریلیشلریله اؤز یازی و دانیشیق دیللرینی فورمالاشدیران مینلرجه عالیم، شاعر، یازیچی و آیدین جمعیتلرین دیلیندکی صافلیق، دورولوق و اویغونلوق بونا بیر مثال کیمی گؤستریله بیلر. آنجاق، بیلیندیگی کیمی مدنی و معنوی تأثیر اونسورلریندن سیستئملی و دوزئنلی ایستیفاده ایمکانی اولمادیغینا گؤره تأثیر دایرهسی گئنیشلنممیشدیر. یوخاریدا قئید ائدیلن موندریجات اساسیندا آدی کئچن ۹ لهجنی بیر-بیر آیدینلاتماغا چالیشاجاغام. اومید ائدیرم فایدالی اولسون.
۱ – تبریز لهجهسی
قوزئی آذربایجانین شکی لهجهسینه یاخین اولان بو آغیز، تبریز و اونون اطرافیندا اولان ایری-خیردا شهر و قصبهلرده دانیشیلان دیلدیر. بو لهجه تبریزین جنوبوندا یئرلشن اوسکو، خوسرووشهر، آزرشهر و اونلارین تابئلیگینده اولان کندلرده ایشلندیگی کیمی، سهندین قوزئی اتکلرینده یئرلشن کندلرین، مئهرانرود چایینین قربیندکی منطقهده اولان باسمینج و اطرافی ایله، هئربی، بره، لیقوان، ایسپاراخان، خلتدوکان کیمی یئرلر آز فرقله بو لهجهده دانیشیرلار. بو لهجه ان اسگی تورک دیلینین اؤزللیکلرینی داشیماقلا برابر، بو گونکو دیل قایدالارینا چوخ دا اویمایان، خوسوسیله تبریزده اینجه و قابا سسسیزلرینین اویوشمازلیغینی گؤرمک مومکوندور.
یوخاریدا آدی چکیلن کندلردن هئربی-بره-لیقوان کیمیلرینین آدلاری و گئییملری، اونلارین بارهسینده دئییلن حکایهلر و همچینین تورپاقلارینین اوتلو، الفلی و سویونون بول اولدوغو، اونلارین چوخ قدیمدن اورالاردا یاشادیقلارینی گؤستریر. او بؤلگهدکی کندلرین بؤیوک اکسریتینده آز زامان بوندان اؤنجهیه قدر قویون دریسیندن گئییم و پاپاق هازیرلانیب ایستیفاده ائدیلیردیکی بعضی یاشلیلاریندا بو گونده ائلهدیر. بعضی کندلر حاقیندا یاییلان بیر حکایهیه اساساً کربلا ساواشی زامانی اونلار وارمیشلار، آنجاق محاربهیه قوشولماماق اوچون اؤکوزه مینیب یولا دوشوبلر. ایسپاراخانین بیر هون کندی اولدوغونو او آدین هون سرداری آدیندان گلمسیله باغلاماق اولار. هر حالدا، هله “ر” سسینین دیلیمیزه کئچمدیگی دؤنمه عایید بو لهجهده قارداشا – قیدش، رحیمه – یهیم، گلیرمه – گلییم دئییلدیگی کیمی تبریزلیلرین گلسکئ – گلسوخ ایشلتمهسینه باخمایاراق آدی چکیلن کندلرین بعضیلرینده (هئربی-بره) اونون گلسوخ شکیلینده ایشلندیگی گؤرونمکدهدیر. بو لهجهده سؤزلر اوزادیلیر، آنجاق تهککوم قابالیغی داوام ائدیر. سس اویوشومو، خصوصیله اینجه سسسیزلردن سونراکی یاپیشدیرمالار و اکلر سس قایداسینی پوزار، گلهجهیم یئرینه گلجاغام ایشلنر. بؤیوک فئل گوجونه صاحب اولان تورکجه اونون عومومی قایدالارینین پوزولماسینا ایجازه وئرممیشسه ده، اوخوموش کوتلهنین دیلینه کئچمیش خاریجی سؤزلر آز دئییل، آنجاق تبریزلیلرین آنادیلینده یئنی سؤزلر کشف ائتمهدکی بؤیوک قابیلیتینی نظره آلساق بو بؤلگهنین سؤز داغارجیغینین چوخ دولو اولدوغونون سببینی اؤیرنمک اولار. تبریز لهجهسینین باشقا بیر اؤزللیگی ده ایندیکی زامانین اوچونجو شخصیندکی فئللرین سونونا اونون سون سسلیسینه تابع اولاراق “ی”، “ای”، “او”، “او” آرتیریلماسیدیر (گلیری – قالخیری)
تبریز شهرینده اؤز ایچینده یاخین کئچمیشه قدر اوچ آیری دانیشیق فورماسی مومکون ایدی:
– قوزئی قرب محلهلرینده یعنی شامقازان، هوکماباد، مونججیم، قاراغاج
– دوچی، امرقیز، لیلاوا، ختیب
– شئشگیلان، باغمئشه، خیابان، مارالان و مرکزی بؤلگهلر
آنجاق سون زامانلاردا کندلردن اولان کؤچون موختلیف جهتلردن موسبت تأثیر گؤستردیگینه گؤره آغیزلار بیر بیرینه یاخینلاشدیغی کیمی اومومیلشمیش اولماسی دا گؤرونمکدهدیر.
۲ – قاراداغ لهجهسی
جنوبی آذربایجاندا ان دوزگون دانیشیلان تورکجهدیر. چوخ سرت و تمامن دیل قایدالارینا رعایت ائدیلدیگی بیر لهجه اولماسینا باخمایاراق ایستر قابا، ایستر اینجه سسسیزلر داشییان فئللرین صرفی بوتون حاللاردا یوموشاق سسسیزلرله اما سرت اولاراق داوام ائدر؛ گلمک فئلینین صرفی، گلجییم، گلهجکلر دئییلدیگی کیمی، آلماق فئلینده ده آلاجییم، آلاجئییک، آلاجکلر فورماسیندا ایشلنیر. بوندان باشقا قایدا پوزونتوسو اولمایان بو بؤلگهنین بعضی کندلرینده “x” حرفی یوخدور. خصوصیله عرب سؤزو اولاراق دیلیمیزه کئچمیش اولان سؤزلرده “x” یئرینه “ه” ایشلنیر. مثال اوچون: خورما-یا “هورما”، خانیم-آ “هانیم” دئییلیر. داها اؤنجه آدینی چکدیگیم مئهرانرود چایینین همن شرقینده یئرلشن دیزه کندینده عسگر درزی اوغلو رحیم، کلاسسیک ساوادی اولمایان منیم موساهیبیم تورکجنی ان گؤزل دانیشان بیر نومونه کیمی هله ده یاشاماقدادیر. “ر” ایله باشلایان سؤزلرین باشینا “ی” سسی آرتیراراق، رحیمه – ایرهیم دئییلن بو بؤلگهده دیلیمیزین اؤز قایدا و قانونلارینی ساخلاماقدان باشقا، بو گون چوخ یئرلرده اؤلموش و حتی قوزئیین ادبی دیلیندن چیخمیش بعضی خصوصیتلر هله ده قورونماقدادیر. دیری و جانلی حیوانی بیر طرفه آپارماغا، “آپارماق” دئدیکلری حالدا، الیله و یا چیگین و کورکده داشینا بیلن جانسیز مادهلرین داشیماسیندا “گؤتورمک” فئلیندن ایستیفاده ائدیرلر.
مثال: ماللاری سووارماغا و یا اوتارماغا آپار. بیچینچیلرین ایکیندی چؤریینی غؤتور.
جیک شکیلجسیندن ایستیفاده ائدهرک، بیر سیفتین کمیتینی کیچیتمک اوچون گئنیش ایستیفاده اولونور. مسئلن: بیلدیر (کئچن ایل) “پوتوراق” اولان بیزیم آلما باغیندا بو ایل آغاجلار “آزجاجیق” گتیریب.
بو لهجهنین دانیشیلدغی یئرلری، تبریز لهجهسیندن آییران مئهرانرود چایینین همن شرقیندکی دیزه کندیندن باشلار، سهند داغلارینین شرق اتکلریندکی متنق، ایراناق، سئیساندان کئچر، سرسکند، اورادان ماراغا ایالتینین شرقیندکی سایین قالادان کئچیب، بوستاناباد، میانا، ساراب، قاراداغ و اهردن سونار خیوه و موغانین بیر قیسمتین اؤز اورتویو آلتینا آلار. دار بیر بوغازلا آرازین قیراغییلا جولفانی کئچر و قاراقیشلاق، بئیجان، عربلر، نازیک، مرگنلر، قاراقولوقلار، مرکیت و قایقاج، قره اییندن سونرا یاواش – یاواش اورمو شیوهسینه یاخینلاشار. گؤزه چارپان خوسوس، بو بؤلگهنین چوخوندا دده قورقود هکایهلرینین ایسلام دونو گئیینمیش شکلینین هله ده سینهلرده و دیللرده اولماسیدیر. کلاسسیک ساوادی اولمایان آنجاق بو هکایتلرین چوخونو سیندفتر اولان دیزه کندیندکی منیم ایکینجی موساهیبیم حیدر اوغلو هوسئینقولو بو سؤزلرین دیری شاهیدیدیر.
۳ – یامچی لهجهسی
قوزئی آذربایجانین ناخجیوان و خصوصیله اوردوباد آغزینا یاخین اولان بو لهجهنین مرکزینی مرند شهری سایماق اولار. سوفیان، یامچی، گونئی محلی شبوستر، خامینه، دیزه خلیل، دریان، شانیجان، گمیچیدن سونرا اورمو گؤلونون قوزئیین قاپسار، زونوز، گلینقایا، المدار – گرگهنین جنوب کندلری و مرند دوزونده یامچی، یئکان ماهاللاریندان ائووغلو و اوردان سونرا آغچایدا یاواش – یاواش قاراداغ لهجهسینه یاخینلاشیر. بو لهجهده پوزقونلوغون آز اولماماسینا باخمایاراق، قاراداغ لهجهسینین ترسینه سؤزلر داها یوموشاقدیر. “قابلاما یئرینه قبلمه”، “قاپاق یئرینه قپق” دئدیکلری کیمی، قارداش یئرینه قردش سؤزو ایشلنر. آنجاق سس اویوشومو تام اولاراق رعایت ائدیلیر. فئل آز اوزانیر، تبریز لهجسیله قاراداغ لهجهسی آراسیندا یئر توتار. زونوز و مرندین اؤزو ان قدیم یئرلشیم مرکزلریندن اولماسینا باخمایاراق یام گدیگیندکی یام کندی و اطراف کندلریله مرند اوواسینداکی یامچی و اونا تای کندلرین موغول کؤچلریله گلدیکلری بللیدیر. چونکی هم او کندلرین آدینین موغولجایا یاخین اولماسی، هم ده لهجهلرینین قاریشماسینا باخمایاراق بعضی اؤزللیکرین قورویوب ساخلامیشدیر. آنجاق بوتون بونلارالا برابر او هودودلار داخیلیندکی لهجه چوخ اسگی و اورتا دیللرین بیر-بیر ایله قاریشیب، ترکیبلشمهسیندن خبر وئریر. بو بؤلگهده نئچه مسئلهیه دقت یئتیرمک لازیمدیر.
سوفیان و اطرافیندا بوتون فئللرین ایکینجی شخصینین کئچمیشدکی حالینی گؤسترمک اوچون فئلین سسسیزلرینه غؤره، “ددی”، “ددی” و س. ایشلهدیرلر. مثال اوچون: گلیبدی یئرینه گلیددی، ووروبدو یئرینه ووروددو و س. دئییلیر. ماراقلی اولان بودور کی اویغور-آوشار آدی وئردیگیمیز اورمو لهجهسینه تابه اولان سالماس شهرینده، اؤزللیکله موغانجیقدا دا عینی بادیسه گؤرونمکدهدیر. بو لهجهنین اراضیسینه داخیل اولان و اورمو گؤلونون قوزئییندا یئرلشن، بورچالی، اؤزللیکله قیپچاق کندینین خالقی بام باشقا بیر لهجهیه ییلنمیشلر، حتی بو مقالهده قئید ائدیلن لهجهلردن هئچ بیرینه تابه دئییللر. بورا دا بیر خصوصیتی ده درج ائتمک گرکدیر، او دا بو کند اهالیسینین گؤزلرینین رنگی و قیییقلیغینداکی فرقین گؤزه چارپماسیدیر.
۴ – اویغور لهجهسی (اورمو)
جنوبی آذربایجان تورکجهسینین ان دوزگون دانیشیلان لهجهلریندن بیریدیر. سوووقبولاق یاخینلیغیندان سولدوز قاراپاپاقلارینا، اوردان دا اورمو-سالماس-خوی و تورکیه هودودلارینا قدر اوزانان بؤلگهنین چوخ گؤزل دیل خصوصیتلری و اویوملاری وار. مقالهنین سونوندا بیر جدول وئریلجیینه باخمایاراق، بورادا قیسمن موباهیسهیه قویولماسینی اویغون گؤرورم. موختلیف لهجهلرین موختلیف زامانلاریندا، بیرینجی، ایکینجی، اوچونجو شخصلره عایید فئل تطبیقینده ایشلهدیلن منسوبیتین چئشیتلیگینه گؤره آشاغیداکی ایزاهاتی وئرمک مومکوندور. آنجاق اونون ان دوغروسونو خوسوسن ایکینجی شخصین تک و جمع شکلیله بو لهجهده گؤرمک مومکوندور. آتا سؤزوندن اوچ لهجهده میسسال وئریلیرسه:
۱-جی شخص ۲-جی شخص ۳-او شخص ۱-جی جمع ۲-جی جمع ۳-جو جمع
ادبی دیلده آتامی آتانی آتاسینی آتامیزی آتانیزی آتالارینی
تبریز آتامی آتاوی آتاسینی آتامیزی آتازو آتالارینی
قاراداغ آتامی آتووو آتاسینی آتامیزی آتوووزو آتالارینی
اویغور آتامی آتایین آتاسینی آتامیزی آتاییزی آتالارینی
بو بارهده دقتی چکن مسئله بودور کی ایستر تورکیهدکی، ایسترسهده شومالی آذربایجانداکی رسمی دیلده ییهلیک منسوبیتینین بوتون هالاریندا “نی” ویا ”نی” ایشلدیلیر. مثال اوچون: “سن آتانی سئومهلیسن” ویا ”آتانی سئورلر”. هالبوکی اورمو لهجهسینده ” سن آتایین سئومهلیسن ” ویا ” آتانی سئورلر”. بو لهجهنین دانیشیلدیغی بؤلگهده آشاغیداکی خوسوسیتلره دقت یئتیریلمهلیدیر. اورمییه ایله سالماس آراسینداکی قوشچو گدیگینین قوزئیینداکی قاراباغ بؤلگهسیندکی دانیشیق دیلی اساس لهجه ایله فرقلی اولاراق قوزئی آذربایجانین قرب دیالئکتینه یاخیندیر.
اورمونون 10-12 کم. قربیندکی ییئن چونقارالیسی کندلرینده دانیشیلان دیلده کندلرین آدیندا اولدوغو کیمی اسکی “نگ” سسی ده ساخلانیلمیشدیر. مثال اوچون بو و بعضی بونلارا یاخین کندلرده گلیرسن یئرینه “گلیرنگ”، قالیرسان یئرینه “قالیرانگ” و س. دئییلمکدهدیر. بو بارهده آچیقلانماسی واجیب اولان بیر خوسوس دا اوندان عبارتدیر کی دوغو تورکوستاندا (اویغوروستان) چینلرین بو گون “یانگچینگ” یعنی یئنی چین دئدیکلری بؤلگهده اورومچو شهرینین قربیندکی چونقارالی آدیندا بیر قصبه مووجوددور. اورموداکی چونقارالیلارلا اورومچوداکی چونقارالی آراسینداکی باغ و ایلیشگیلری آنلاماق اوچون اونلارین دیللریندکی یاخینلیغی اؤیرنمک کافیدیر.
اویغور-آوشار آدی وئردیگیمیز بو شیوه اصلینده قئید ائدیلن اویغور تورکجسیله خوراساندان و سونرالاری تورکیهدن گلمیش آوشار ائللرینین دیل قاریشیمیندان میدانا گلمیش بیر لهجه اولاراق قبول ائدیله بیلر. دیل قایدالارینین تام اولاراق رعایت ائدیلدیگی بو بؤلگهدکی دانیشیقلاردا سس اویوشومو بوتون منطقهده هیسس ائدیلیر. آنجاق بوتون شخصلرده گئدن اولوم اکلرینده فئلین کؤکو ایستر قابا، ایستر یوموشاق سسسیزلرله دوزلمیش اولسون، جه ایله باغلانیر. قاراداغ و تبریز لهجسیله موقاییسه ائدیلیرسه آشاغیداکی جدوهلی حاضیرلاماق اولار:
سؤزون اساسی : ییهجهیم – قالاجاغام
قاراداغ لهجهسی : ییجییم – قالاجییم
اویغور-آوشار لهجهسی : یئیهجهیم – قالاجهیم
تبریز لهجهسی : ییجاغام – قالاجاغام
بو لهجهنین ان گؤزل اؤرنیی اورمونون ۶ کم. قربیندکی قاراههسنلی کندی اولماقلا برابر، او اطرافداکی کندلر یعنی، زئیناللی، یورقانلی، بالوو، گئجین، وئلینده، قالا، تورپاق قالا، قاراغاج دا گؤستریله بیلر. ماراقلی اولان حال ایسه اورموداکی سوننی کندلری و سالماسداکی موغول کیمی سوننی کندلرینده داها دوزگون تورکجهنین دانیشیلماسیدیر. گئرچی سالماسین موغانجیق، خویون پره، سولدوزون مممدیار کیمی کندلرینین اؤزونخاس شیوهلرین اونوتماماق لازیمدیر. بو لهجهده دانیشانلارین دا قاراباغ لهجهسینده اولدوغو کیمی “ر” سسیندن سؤزلرین باشلانیجیغیندا ایستیفاده ائتمدیکلری گؤرونمهدهدیر. ائله سؤزلرین باشینا “ی” و یا “ای” سسی آرتیراراق ایشلدیلیر. آنجاق تبریز و ماراغا لهجهسینین ترسینه “ر” سئسی سؤزلرین اورتاسیندا ایستیفاده ائدیلمکدهدیر.
۵ – ماراغا لهجهسی
بو لهجه سهند داغلارینین جنوب اتکلریندکی کند و شهرلرینده یایقیندیر. ماراغادان شرقه طرف سرسکند هودودلارینا قدر، یئنی قارتووول و شللوند درهسینه، داشاتاندان جنوب دوغرولتوسونا سایین قالا، میاندواب (قوشاچای) آرالیغیندان سوووقبولاق یاخینلارینا و جیغاتی، تیغاتی چایلارینین دوزلوک و اووالاریندان ملیکان، بیناب، اجبشیر ایله آزرشهر آرالیغینا قدر داوام ائدیر. بورادا دا “ر” سسینین ایشلنممهسینی مونقوللارلا گلن شرقی گؤک تورکلرین و اونون یانیندا ماراغانین اوزون مدت ائلخانلی پایتاختی اولماسیندان ایرهلی گلسه گرکدیر. خالق آراسیندا یاستی دانیشیق شیوسی تانینان بو آغیزدا بیر نئچه خصوصیت گؤزه چارپیر.
دانیشیق شیوهسی نه تبرز لهجهسی کیمی چوخ اوزانار، نه ده قاراداغ لهجهسی کیمی چوخ سرت و کسگیندیر، او ایکیسینین آراسیندا بیر یئر توتار. “ر” سسی یوخ دئییلهجک قدر آز ایشلنیر، ایستر سؤزون اولینده ایستر اورتاسیندا “ی” سسیله عوض اولونار. بئله کی “رحیم” یئرینه یهیم، “گلیرم” یئرینه گلییم، “آرا” یئرینه آیا ایشلنیر.
تورک دیلینین گوجلو فئل قوهسینه صاحب اولدوغونا گؤره اساساً بوتون لهجهلرده نیسبی اولاراق دیل قایدالاری قورونوب ساخلانیلمیشدیر (خلج آدی وئردیگیمیز لهجه خاریج). آنجاق سس اویوشومو سسسیزلرله بیتن اولایلاردا یوموشاق سسسیزلرده اویوشوم قایداسی رعایت ائدیلیر. قالاجاغام یئرینه قالاجم، گلهجهیم یئرینه گلهجم، گئچدیگی کیمی بعضی آد، سیفت و اکلرده ده سؤیلنیش فرقی گؤرسنیر. میسسال اوچون “قارایا” قیه، “قایایا” قیه، “سارییا” سایی دئییلن بو لهجهنین بو باریز نومونهسین قوشاچای دوزونده گؤرمک اولار. ماراقلیدیرکی قوشاچایا چوخ یاخین اولان و اونون شرقینده یئرلشن صائین قالا لهجهسی قوشاچایداکیندان تمامن فرقلیدیر. اونا گؤرهده او بؤلگهنین لهجهسی قاراداغا داخیل ائدیلیبکی، بیر قورشاق کیمی جنوبی آذربایجانین اورتاسیندان گئچر ماکییا قدر دوام ائدر.
۶ – اردبیل لهجهسی
اردبیل، خالخال، نمین، آستارا، انزهلیدن اوزاناراق شیرین سو منطقهسیندن منجیل تورکلرینین، اورادان دا قیزیل اوزئن چایینین منجیل ایستیقامتینه دؤنن، ینی، خالخال بئیلیگی ایله تاریم بئیلیگی آراسینداکی قیسمتینین قوزئیینی ائهاته ائدن و بو آرادا هسرت داغلارینداکی ۷ مئشه کندیندن باشقا بوتون او بؤلگهده آز چوخ فرقله دانیشیلان لهجهدیر.
قوزئی آذربایجانین جنوب بئیلیکلرینده خوسوسیله یاردیملییا چوخ یاخین بیر لهجهدیر. قوزئیی آذربایجانین باکی لهجهسینده اردبیل لهجهسینین ایزلرینی گؤرمک اولار. بو یاخینلیغی چوخ طبیعی گؤرمک لازیمدیر چونکی، شاه ایسماییل ختاینین اردبیل-ائلسئون لرله قوزئیه دوغرو یوروشلرینده یئرلی تورکجه ایله قاریشان بو لهجه سون ایکی یوز ایلده باکینین بیر نفت شهری کیمی اینکیشافیندان سونرا قوزئیا، خوسوسیله باکی-یا اوز چئویرن جنوب ایشچیلری ده بؤلگهده اؤز تأثیرینی موختلیف ساحهلرده گؤستردیگی کیمی دیل ساحهسینده ده گؤسترمیشدیر. بو موددتده باکی-یا گلن جنوبلولارین بؤیوک اکثریتی اردبیل بؤلگهسیندندیر. قوزئی آذربایجانین بیر چوخ بؤلگهسینده و باکیدا گؤروش سوروشدورولماسی آپاریلارسا اونلارین 50%-ایندن یوخاریسینین بیرینجی و یا ایکینجی و یا دؤردونجو باباسینین جنوبدان و اونوندا چوخونون اردبیل-ساراب بؤلگهسیندن اولدوغو آشیکار اولاجاقدیر. لنکران تورکلرینین بؤیوک بؤلومو اؤزللیکله گئچمیش خان عائلهلری اؤز منسوبیتلرینی ختای ایله باغلاماقلاری دقت چکیجیدیر. اردبیل لهجهسیندکی خصوصیتلری آشاغیداکی شکیلده گؤسترمک مومکوندور.
بو لهجهنین ان بؤیوک خصوصیتی ایستانبول تورکجهسینده اولان “یو” اورتالیغینا بنزهین جهتین وار اولوشودور. گلیرم یئرینه ایستانبولدا “گلیوروم” دئدیکلری کیمی اردبیل لهجسینده گلئییرم شکیلی ایشلنیر. چوخ حاللاردا “ر” سسی آتیلسا دا خوسوسیله کند آغزیندا سؤیلنیش قئید ائتدیگیم فورمادادیر. بو لهجهنین بیر باشقا اؤزللیگی، داها دوغروسو تبریز لهجهسی ایله فرقی، بیرینجی شخص جمع منسوبیت فئلین دوزلتمه شکیلچیلرینده، سون سسین اینجه و قالینلیغیندان آسیلی اولمایاراق تبریزلی-یوخ لا دوزلدیگی حالدا اردبیل لهجهسینده سس اویوشومو قایداسینا تابیی اولاراق یوک و یا ییک له دوزلیر.
۷ – زنجان لهجهلری
قیزیل اوزن چایینین تاریم و منجیل ایستیقامتینده یئنیدن شرقه بورولدوغو مجراسینین جنوب حیسهسیندن باشلار، زنجان، هیدج یاخینلیقلاریندا سلطانییه و خودابندهدن کئچیب بیجارین جنوبوندان کوردوستانا دایانان بؤلگهلری ائهاته ائدهرک شرقه دوغرو سونقور و قوروه لهجهسین ایچینه آلار. ماهنیشاندان کوزکونانا و اورادان قیزیل اوزن چایینین قیز کؤرپوسوندن قاف داغلاری و قیز قالاسینین اتکلرینه قدر اوزانان گئنیش بؤلگنی ایچینه آلان بو لهجنی دانیشانلار شرقه طرف گئتدیکجه داها قلیز و قدیم تورک لهجهسی اولان همهدان لهجهسینه یاخینلاشیر. همهدان، بیجار و زنجان آراسینداکی اووالاردا یاشایان آوشارلار، بئیدیللیلرین یانیندا، ائلخانلیلارین و خوسوسن سلطان اولجایتونون یایلاغی و یای پایتاختی ساییلان سولتانیهنین اطرافیندا طبیعی اولاراق آلتای و داها دوغو تورک لهجهلری ایشلندیگینه گؤره، بو لهجهنین بوتؤولوکده یئنی و اسکی تورکجهنین قاریشماسیندان میدانا گلدیگینی سؤیلمک مومکوندور.
تورکجهنین گؤزل و قایدا پوزونتوسونا چوخ یول وئرمهدن دانیشیلان بو بؤلگهلرده سؤزلر تام دقتله ایشلنیر. آنجاق قاراداغ لهجهسی قدر ده سرت اولمایان بو لهجهده بوتون حرفلر خوسوسن “ر” حرفی یئرینده ایشلنیر. الاوئ ائتمک لازیمدیر کی شرق ایستیقامتینده همهدان و قزوینه یاخینلاشدیقجا اوراداکی دیل اؤزللیکلری تأثیری آلتینا گیرر و یاواش-یاواش “گلیرسن” یئرینه گلیرن دئمهیه باشلانار. بو لهجهنین بیر اؤزللیگی ده “ج” سسینین “ج” و “ک” آراسیندا بیر سسله ایفادهسیدیر.
۸ – همهدان لهجهسی
ابهر، تاکیستان، قزوین، الموت قالاسینین جنوب حیسهسیندن توتموش البورز داغلارینین اتکلریندن کئچهرک قزوین دوزونون بوتونلوگونو ایچینه آلان بو لهجه ایشتیهارتدان بوین زهرایا، اورادان آووج قصبهسینه گئچهرک همهدان دوزونون بوتونلوگونو ایچینه آلاراق باهار شهریندن اوزاناراق اسداباد گدیگینی آشیب همین آدی داشییان قصبهنین کنگاوره طرف اوزانتیسیندان قوزئی-شیمالیقرب و قوزئی-شرقیندن ملاییر-تویسیرقان آراسینی ایشتیهارد اوواسینا باغلایان بوتون بو بؤلگهلری ائهاته ائدر. بونا، آیری دوشموش سونقور لهجهسیده داخیل ائتمک اولار، باخمیاراقکی او، زنجان لهجهسینده گؤستریلمیشدیر. بو بؤلگهده بوتون کندلرین دیلی تورکجه اولماسینا باخمایاراق همهدان و قزوین کیمی شهرلر ایکی دیللی ملاییر و تویسیرقان کیمی شهرلرین بؤیوک اکسریتی فارسلاشمیشدیر. آدی گئچن بو بؤیوک شهرلرده (همهدان-قزوین) 30 ایل بوندان اؤنجهسینه قدر هامینین تورکجه بیلدیگی بیر حقیقتدیر.
آنجاق بو گون یاواش-یاواش اوشاق و گنجلردن باشلایاراق شهر اهالیسی بو دیلی اونودور. بونونلا بئله کندلردن آخین، هلهلیک دیلیمیزیم اؤلمهسینه بو بؤیوک شهرلرده مانع اولماقدادیر. بو لهجهنین چوخ اسکی و کؤکلو لهجه اولماسینا باخمایاراق فارس سؤزلری اونا داخیل اولموشدور. آنجاق تورکجه دیل قایدالاری، خوسوسن فووقولاده گوجلو اولان فئل سیستئمی پوزولمامیشدیر. توکندی (قورتولدو)، تؤرهندی (اورتایا چیخدی – ایستیهسال اولدو) کیمی قدیم تورک سؤزلرینین چوخ ایشلندیگی بو لهجهده ایندیکی زامان فئلینین ایکینجی و اوچونجو شخصلردکی اولوم اکیندن “س” سسی دوشر و ایشلنمز حاله گلر. مثال اوچون “گلیرسن” سؤزونه گلیرن، “آلیرسان” سؤزونه آلیران، “گلیرسیز” سؤزونه گلیریز و “آلیرسیز” سؤزونه آلیریز دئییلمکدهدیر. گؤردوگونو کیمی سؤزون سون سسسیزلرینه تابع اولاراق سس اویوشومونا اویولماقدادیر.
بو لهجهنین باشقا بیر اؤزللیگی ده سؤزلرین اوزادیلماسیدیر. یوخاریدا قئید ائتدیگیم “گلیرن” سؤزونو اوزالداراق گلیرهن شکلینده سؤیلرلر. سؤیلنمهسی لازیم اولان باشقا بیر خوسوسدا بو بؤلگهدکی ایکی دیللی شهرلرده کؤکو فارس و یا عرب سؤزلریندن گلن سؤزجوکللرین فورماسینا گؤره سؤزدکی سس اویوشومونون پوزولماسیدیر. مثال اوچون “باهار” سؤزونه بهار، “ناهار” سؤزونه نهار دئییلدیگی حالدا، کؤکو تورکجه اولان سؤزلرده سس اویغونلوغو دقیق اولاراق رعایت ائدیلیر. مثال اوچون “آتایا” آتا، “قارپیزا” قارپیز و یا قارپوز دئییلیر. بو لهجهنین ان موهوم اؤزللیگی بعضی کندلرده جنوبی آذربایجانین باشقا بؤلگهلرینین ترسینه، “می” سؤزوندن سوال علامتی کیمی ایستیفاده ائدیلمهسیدیر. بیلیندیگی کیمی جنوبی آذربایجان تورکجهسینده سوروشما مفهومو فئلین اوزادیلماسی و دئییشین سایاقیندان مومکون اولار.
آرتیریلمالیدیرکی، بو بؤلگه و خلج لهجهسی آدی وئردیگیمیز بؤلگهده چوخلو ائلسئون (شاهسئون) کندلری مووجوددور.
۹ – خلج لهجهسی
بو لهجه تئهرانین یئرلی تورکلری، یعنی شهریار، کرج و تئهرانین جنوب اووالاریندا یاشایان تورکلرله، صائین قالا، ساوا، قومون قربی و سلفجقاندان اراکا، خومئیینه چاتمامیشدان، آزنا آلیگودرزین یاخینلارینا قدر اولان کند و قصبهلر، مهللاتدان تفریشین اطرافینا، اورادان لوروستانلا خلجئستانی بیر-بیریندن آییران داغلارا قدر اوزانان بؤلگهلری ائهاته ائدیر.
بو بارهده بیر نئچه مسئلهیه دقت یئتیرمک لازیمدیر.
– بو بؤلگهده اولان شهرلرین هامیسی ایکی دیللیدیر.
– تئهران، قوم، کرج شهرلرینده دانیشیلان دیل آذربایجانین عومومی لهجهسینی ایفاده ائدر، چونکی بو شهرلرده آذربایجانین موختلیف بؤلگهلریندن گلن آذربایجانلیلار یاشاییرلار. آنجاق اونلارین خاریجیندکی شهرلرده و یوخاریدا آدین چکدیگیم کند و قصبهلرده خلج لهجهسی ایشلنیر.
– تفریش شهری دؤرد بیر یاندان تورک دیللی اهالی ایله ائهاته اولونماسینا باخمایاراق اورادا تورکجه دانیشان یوخ دنهجک قدر آزدیر.
– قریبدیرکی، اراک-خومئیین اورتالاریندا تورک کندلری بیستدهده خومئیین شهرینده تورکجه دانیشان حدیندن آرتیقدیر.
– اوتوز ایل بوندان اؤنجه منیم شخصاً گزیب گؤردوگوم ساوا و اراک کیمی شهرلرده هامی تورک دیلینده دانیشیردی، دئمک مومکوندور. آنجاق اونلار بو گون ایکی دیللی شهر اولاراق یاواش-یاواش فارسلاشماقدادیرلار.
– تئهرانین جنوبونداکی 600،000 نفرلیک ایسلامشهر و قربیندکی 100،000 نفرلیک هسنخان قالاسی شهرجیکلری تقریباً تمامن کؤچمه اولدوغونا گؤره بوراداکیلارین دیلی عومومی آذربایجان تورکجهسی کاراکتئری داشیییر. چونکی بو اهالی یئرلی اولمایان، آنجاق آذربایجانین بوتون بؤلگهلریندن یوخسوللوق و ایشسیزلیکدن قاچان تورکلردیر. هالبوکی بعضی یئرلرده یئرلی تورکجه ایله قاریشاراق اؤزونه مخصوص بیر شیوهیه دؤنوشموشدور.
خلج تورکجهسینده ده همهدان تورکجهسینین اؤزللیگی واردیر. آنجاق او خصوصیتله بیرلیکده بو لهجهده هم دیل قایدالاری پوزولور و پوزولماقدا داوام ائدیر، هم ده سس اویومو حتی کؤکو تورکجه اولان سؤزلرده روایت ائدیلمیر. بو بارهده تورکجه اولان سؤزلره دقت ائدین. “آتلارا” آتلر، “قازانجا” قزنج دئدیکلری کیمی “ائرییه” زردالی، “جویزه” (یئنی قوز) گئردو دئمکدهدیرلر. بو بارهده بو لهجهنین خوراسان (قوچان-بوجنورد-درره قز) لهجهسینه نه قدر یاخین اولدوغو معلومدور. بیر باشقا مسئلهیه ده توخونمادان کئچمک اولماز، او دا بو لهجهنین دانیشیلدیغی بعضی بؤلگهلرده خوسوسن اراک اطرافیندا سایلارین اؤزللیگیدیر. بئله کی، او بؤلگهده یوز یئرینه ایکی اللی، یوز اللی یئرینه اوچ اللی،… و مینه اونیوز دئییلمکدهدیر.
بؤیوک رسولوغلو – یاز 1995


c: text/html

text:
نوروز بایرامی تاریخیمیزده - ادبیاتیمیزدا و فولکولوروموزدا
بایرام حاقدا ملاحظه لر:
رضا همراز
بایرام یا خود نوروز بایرامی حاقدا بو گونه کیمی ایستر فارسجا اولسون ایستر سه ده تورکجه ادب سئورلر ؛ آراشدیریجی لار و عالیم لر وریندن اونلار یازی ؛ تحقیق , شعر و مقاله یازیلیب یا خود نشر ائدیلمیشدیر . بو یازی لارین بیر سیراسی نه ایسه یئنی لیک داشییا بیلمه دن دئمک باشقالارینین یازیلارینا بنزه میشدیر . آما بونلارین بیر سیراسیندا دقیق و گوزل آراشدیرمالار دا گئتمیشدیر .آنجاق بیر هوسکار کیمی نوروز بایرامینین عنعنه لرین و ساییر لرده کیمی موضوع لارا گوره تحقیق آپارماغی سایین عالیم لریمیزه تاپیشیریب نئچه ایلدن بری حاضیرلادیغیمیز کیچیک یازی نی تقدیم ائتمک ایستردیک . بلکه ده اورک لرینیزجه اولدو .
بیر سیرا یازیچی و عالیم لرین دوشونجه لری و فیکیرلری جه بایرام ایکی ترکیب دن اورتایا گلیب . بای + رام = بای همان به ی و بیگ دئمک دیر و رام رام ائتمک ؛ اوزونه تابع ائتمک و باش ایمک آنلامین داشییر . بو فیکری قبول ائتسک رحمتلی میرزه علی اکبر دهخدانین دا سوزو ایله راضی لاشمالی ییق نییه کی او یازیر : " بایرام تورکجه آدلاردان دیر و بلکه ده بهرام ین بیر اوزو دور " ص 3744 حالبوکی بیز دهخدانین بو یازی سینین بیرینجی حیصصه سی ایله راضی لاشساق ایکینجی حیصصه سی ایله راضی لاشا بیلمه ییریک نییه کی ؛ بو گون تورکمن لر ایچره دهخدانین فیکرینین عکسی ایشه آپاریلیر و بهرام سوزو ائله بایرام کیمی دئییلیر . دهخدا سونرا بهرام سوزونون آلتیندا بئله ایضاح ائدیر : اشکانلی شاه لاریندان و سوی آدی بویوک اردوان ایدی . بورادا بیر یئنی حقیقت ده آنلانیلیر اودا بو کی قبول ائتسک کی اشکانلی لر سوی تورک ایدی لر عالیم لریمیزین فیکیرلری و آراشدیرمالاری دا بو نو تصدیق ائدیر ؛ اوندا چوخ احتمال کی بهرام سوزو ده ائله تورکجه اولا بیلسین . بیز بیلیریک کی ؛ اردوان همان ار + دوون دی و اونون فارسجایا چئوریلمیشی مرد افکن اولموشدور . بو آرا فردوسی نین بئله بیر فیکری ده اولموشدور:
چو زو بگذری نامدار اردوان
خردمند و با رای روشن روان
چو بنشست بهرام از اشکانیان
ببخشید گنجی به ایرانیان
بئله لیک له قبول ائتسک بایرام خان آدلاریندان دا اولموشدور بو گون کندلریمیزده " بایرام قولو " آدی دا ایشله نمک ده دیر . داها سونرا تورکیه ده ایشیق اوزو گورن دیوان لغات دیزینی کیتابیندا دا بایرام حاقدا بئله بیر ایضاحا راست گلیریک و ختن و کنجک سوزونده ه اضافه ایشله نیب . اورنک اولاراق : هاما – ما ؛ هاتا- آتا ؛ ب ؛ ه ؛ ر؛ ا ؛ م = بایرام ؛ سئوینج و ایلنجه گونو . بو کلمه اوغوز جا دیر . بئیرام ؛ بئیرم گلیب کی ؛ سئوینج و ایلنجه گونو دئمک اولار . بزرم کلمه سیندن آلیندیغی دا دوشونولور . چونکو اسلامدان اول بایرام بیلمزدیلر کی آدی دا اولسون . اولموش اولسایدی دا بونو یالنیز تورک لر بیلردی لر . بونو آنجاق دیللرینده ذ حرفینی ی یاپانلار بیلی یور . بیر چوخ کلمه نین بو ایکی کلمه بایرام ؛ بدچرام شکلینده آلینمیشدیر . بوگونکو کوللانیش دا بوجور دوشونولور . بو یازی دان دا آیدین لاشیرکی بایرام اسلامدان سونرا تورکلر ایچره تاپیلیب سا ؛ اما طبیعی دیرکی , بایرام با خود موبارک گون ؛ یئنی گونون کوکو تورک لرده ان قدیم دوورلره گئدیب چاتیریعنی سومر و ایلام زامانلارینا و ائله بایرام سوزو ایله شنلیک گلیر ؛ خوشلوق گلیر ؛ یاشیل لیق گلیر . بایرام یا خود نوروز گونو گلنده قارا قیشدا چول – پالازین ییغیشدیریب گئدر . نوروزون گلمه سی ایله آجیلیقلار ؛ سویوقلوقلار ؛ قارا – قوره سیچان ده لیگینین ساتین آختارارلار گئتسین لر . بایرام هامی لارین دوداقلاریندا گولوش قونچه سین اوتوردار . بو گونده بیر چوخ کوسولولر باریشار ؛ بو گونده کیدورتلر سیلینر و دئمک طبیعته ده شاعیر یالقیز دئمیشکن اعتدال حوکم سوره ر:
ائتدین گئجه – گوندوزو برابر
احسن بو اعتداله بایرام
بیر گوزده گوروبدو قویمادین فرق
لیل ایله بو گون نهاره بایرام ...
بایرام سوزو شعرلریمیزده :
دونیانین بیر چوخ ادبیاتیندا اولدوغو کیمی ؛ ائله جه ده آذربایجان ادبیاتیندا دا بایرام سوزونه اوزل بیر یئر آچیلمیش و شاعیرلریمیزین بیر چوخو بایرام حاقدا شعرلر قوشموش و یا شعرلرینده یئری گلدیکده بایراما ایشاره لری اولموشدور . آشاغیدا تقدیم ائده جه یمیز بیت لر اونلارین بلکه ده مین دن بیری حسابلانا بیلر :
1- شیروانلی عماد الدین سید علی نسیمی:
باهار اولدو گل ای بولبول تماشا قیل بو گولزاره
بوراخدی غنچه لر پرده بشارت وئردی بو زاره
شقایق پرده دن چیخدی بویاندی باغ ایله بوستان
ایریشدی گولشنین حوسنو بویاندی رنگ ازهاره
2- قاسیم بیگ ذاکر:
بایرام گونودور ذوق و صفاخانه لر ایچره
جانانیم اوتورموش نئچه جانانه لر ایچره
3- شبسترلی میرزه علی معجز:
بایرام گونو دوشابی توکنده پیاله یه
قورخوم بودور کی شیربینینجی اوشاقلار یارالی یه
4- میر مهدی سید زاده:
بیر قوش اوچدو بیزیم باغا
سحر – سحر اوخوماغا
قوندو یاشیل بیر بوداغا
دئدی گوزل بایرام گلیر
5- ؟
وصل یار ایله یئتیشدی هامی بایرامه کونول
یئتمه دین دولت دیدار ایله سن کامه کونول
6- اوستاد سید محمد حسین شهریار :
بایرام ایدی گئجه قوشو اوخوردو
آداخلی قیز به ی جورابین توخوردو
هر کس شالین بیر باجادان سوخوردو
آی نه گوزل قایدا دی شال ساللاما
به ی شالینا بایراملیغین باغلاماق
7- آذربایجاندا اوخونان بیر ماهنی دان :
گل عیش ائده ک بیر سورمه چک گوزه بایرام گونلری
آغ اوزونو گول یاناغی به زیر بایرام گونلری
شهلا گوزون ؛ گونش اوزون ؛ شرمنده قیلیر ماهی
گل قدح له بیر نوش ائدک تزه بایرام گونلری
8- کوندورولو عاشیق قشم جعفری :
سیاه تئللر چولقانیبدیر شالا بایرام گونلری
عاشیق اولان مجنون کیمی ایسته دیگین آختارار
قیزلار توکر هوروکلرین دالا بایرام گونلری
باخ گوزل لر گئیینیب لر آلا بایرام گونلری
9- تبریزلی مجید یالقیز :
... چون یاخشیلیغا آدین چیخیب دیر
چک پیسدن اوزون کناره بایرام
طبعین بو طبیعتین دیشدین
قیش دوندو گوزل باهاره بایرام
ائتدین گئجه گوندوزو برابر
احسنت بو اقتداره بایرام
بیر گوزده گوروبدو قویمادین فرق
لیل ایله بو گون نهاره بایرام
10- سردریلی محمد افتخاری:
ایسته سن شاد ائده سن میللتی بایرام گئجه سی
یوخسولون قویما گئده حورمتی بایرام گئجه سی
ایسته سن ثروتیوی خرج ائده سن یاخشی یئره
یول یاخین دیر اوزاغا گئتمه نه داغ وار نه دره
یوخسولون خرجینی چکمک له قیزین سن وئر اره
چوخ اوزاتما آرادا صحبتی بایرام گئجه سی
11- تبریزلی حمید سخا مهر:
... بایرامین صحبتی اولدوقجا اوشاقلار سئوینیر
سانکی عاشیق ائوینه سئوگیلی جانان گلیری
ایندی دن منده سیزه بایرامی تبریک ائدیره م
گورورم پنجره دن شاد و خورامان گلیری
12- اهرلی عباس بارز:
یوزلر ایل دیشیله یوز بایرام گله
احساسیم بوغماسا اولمه ره م حله
سالیر مین فیرتانا قورور مین تله
بیزی آللاتماغا نوروز بایرامی
13- اوستاد حاج موسی هریسی نژاد :
بایران دی اصل آدی سوران اولسا کنهونی
قازلام شاه عصری صادر اولوب بو آدا جاواز
14- حاج علی عطائیه ( نجار اوغلو ) :
یوخسول اوز حقینه چاتسا اونا بایرام اولاجاق
زحمت ایله قازانان پوللاری جیبده قالاجاق
توتاجاق بایرامی چرشنبه ده چیلتیک چالاجاق
نجار اوغلو گوره جک اولکه ده بایرام اولورو
دئییری شنلیک ایله یوخسولا بایرام گلیری
15- بایاتلی محمد فضولی :
انتظار مئی گلرنک ایله بایرام آیینا
باخا – باخا ائنه جک دیر گوزوموزه قاره سو
بایرام سوزوندن ترکیب لر :
آشار – داشار و توکنمز شفاهی ادبیاتیمیزدا دونه – دونه بایرام ترکیب لرینه راستلاشیریق . بیز اونلارین بیر سیراسین مقاله میزین بو بولومونده تقدیم ائدیریک .
1- بایرام آخشامی 2- بایرام گئجه سی 3- بایرام گونو 4- بایرام آیی 5- ایل بایرامی 6- بایراما یاخین 7- بایرامدان سونرا 8- بایرام قاباغی 9- بایراما کیمی 10- بایراما قدر 11- بایراما جان 12- بایراملیق 13- بایرام یئمیشی 14- قارا بایرام 15- بایرام سایاغی 16- بایراملاشما 17- بایرام قوردو 18- بایرام آغزی 19- بایراملی 20- بایرامدان سونرا 21- بایرام صاباحیسی 22- بایرام سوفره سی 23- بایرام پایی 24- و ...
بایراملاردان :
ایل بویو بعضی گونلریمیز بایرام اولور . او گونلردن بونلاری گوسترمک اولار:
1 - ایل بایرامی ( نوروز بایرامی ) 2- اوشاق بایرامی 3- یاز بایرامی 4- بیر مای بایرامی 5- اوکتبر بایرامی 6- ایدمان بایرامی 7- قارا بایرام 8- قوربان بایرامی 9- قدیر بایرامی 10- اوروج بایرامی 11- فیطیر بایرامی 12- حاجی لار بایرامی 13- اسلام پیغمبری نین آنا دان اولان گونونه ده بایرام دئییرلر ( مولود بایرامی ) 14- اولولر بایرامی 15 ( رغییب ) – و ...
بایرام سوزو آدلاریمیزدا :
بایرام سوزو حله ده آذربایجانین بیر چوخ یئرلرینده خصوصی ایله کندلرده بیر آد کیمی قبول اولونماقدادیر . بو آدی معمول اولاراق او اوغلان اوشاغینا کی بایرام گونلرینده آنادان اولار قویارلار . اورنک اولسون دئیه بونلاری گوسترمک اولار :
1- بایرام 2- بایرامعلی 3- بایرام قولو 4- بایرام اوغلو 5- بایرام حوسین 6- بایرام پاشا 7- بایرام خان 8- ائنپلی یو خان ( ایلام شاهلارینین بیریسی نین آدی ) 9- و ...
آتالار سوزونده بایرام :
تورک خالقلارینین آتالار سوزو دونیانین ان زنگین و سای باخیمیندان ان چوخ لاریندان حسابلانا بیلر . بایرام سوزو آتالار سوزونده ده ؛ شن لیک رولو داشییر باخین :
1- دلی یه هر گون بایرامدی 2- باشماقلاریندا توی- بایرامدی 3-بو بایرام حامام , او بایرام حامام ( چوخ آز بویونان آداما و یا حاماما آز گئدن و سودان قورخان آداما اشاره دیر ) 4-سنین اوزونو گورمک بایرام دی 5- توی دان سونرا ناغارا / خوش گلدین بایرام آغا 6- و ...
قایناقلار:
1- دهخدا سوزلوکو – قزوینلی میرزه علی اکبر خان دهخدا
2- بو سطیر لری یازانین شخصی یادداشت لاری
3- آدلاری متن لرده گلن شاعیرلرین شعر دیوانلاری

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
آنکارادا ایمضالانمیش "تورکیه جمهوریتی ایله قطر دولتی آراسیندا یوکسک ایستراتژی کومیته یارادیلماسینا دایر بیرگه راضیلاشما" چرچیوهسینده یارادیلان یوکسک ایستراتژی کومیتهنین بیرینجی توپلانتیسی کئچیریلهجک
اسد رژیمی باییربوجاق تورکمن بؤلگهسینه سالدیری اوچون فرقلی بؤلگهلردن یئنی جبههلر آچماغا چالیشیر
تسنیم خبر آژانسینا گؤره ده، ژنرال موجیری، ایرانین خمینی شهر شهرینده تورپاغا وئریلدی
مونستر پولیسی، لوترینگستراس اوزرینده اولان باشکونسولوسلوغو ایکی عدد آلیشقان مادده آتیلدیغی و بیرینین بینا دیوارینا ایصابت ائتدیگینی آچیقلادی
آمریکا ناسداق (Nasdaq) بورساسینین دا تکنولوژی دستک تامین ائتدیگی یئنی سیستمله، بورسا ایستانبولون عملیات سرعتی 10 قات آرتاجاق
ایران قادین فوتسال تاخیمی، ایکینجی اویونوندا برزیل قارشیسیندا مغلوب اولدو
دوستلوق مئساژی وئرمک اوچون بیر آرایا گلن روسلار، آنکارا-موسکوا آراسیندا یاشانانلاردان راحاتسیز
100 اونیورسیتهنین یئر آلدیغی لیستهیه تورکیهدن اوچ اونیورسیته گیردی
کورهسل ایستیلشمهیه باغلی اولاراق ایستیلیک رکوردونون سون ایللرده اوست اوسته قیریلماسی دیقت چئکیر


text:
سلام اوش یاشیندا شیرین دیللی ایستملی قیزیما..سون باهار گلیب چاتدی و سن بیر یاشدا بویودون..دولوسان احساسینا فصلیوه تای...
گاهی عشق مادرانه ام در مقابل مهر کودکانه ات زانو میزند
بو بیر ایلده باشلادین نمنه ذهنینده وار دیله گتیره سن...آخر سیاست سن...سوزلریوی آیری نقشیده مطرح الیسن ...مثلن من سنین قیزین اولورام : گل بوردا ایلش سوز دیرم سنه...ساباخ سحر گئداخ ایشلی کوکه آلاخ یاخچی قیزیم...قولچاغین کورپه ببه نینده باجیسی اولموشام:باجیسی گل قوجاغیوا آل سنی ایستیر
دوسلاریوادا قشح سوزلریوی دیسن...بویون کوثر گلیب اممیزه ..اتاقیندا اوینوسوز ...بیلسیننن سوروشوسان کوثر سنده اوده قالاندا داریخاسان؟؟
گئئجه یاتمامیشدان قاباخ نار ایستیسن...منن ایستیسن مامان یاریسیندا باباما ساخلا سحر گلر
سورا الیمنن یاپیشیسان باشیوی باشیما داییسان ناز گوزلریوی یوموب یاواش سسینن یوخلوسان...قلبیم باشلیر دولور سنن گلن محبتینن ...اصلن محبتین منبعی سن سن
بوگونلر چوخ شولوخسان...هردم حوصلم قاچیر ساواشیرام بیلوه آمما تز پشمان اولورام...
هردم چتین سوز قبول الیسن...هردم اوز بولدوغون ایشی ایستیسن گورسن..هردم بتر مثبت اوشاخ اولوسان...هردم ائله آغلیسان کی اورییم یانسین...هردم گولماخلارین ائوی گوتورور...هر حالیندا سویملیسن منه
اصلن ایللرین سوشماغی منه نه فرقی وار مگر بو کی سنن چوخ یاشامیشام سنی چوخ سویموشم..یا سسلی بیر گوننوخ کورپه اولاسان یا اوش یاشیندا دولما بیر قیز ...
دوستت دارم مادرانه عاشقانه جاودانه
[موضوع : ]


text:
شعری از داریوش عبدالهی فرد
آمان آی حکیم
یاشاماق ایستر ،انسان آی حکیم
سنین الینده ،درمان آی حکیم
الّلرین پاک دی،دوز ایش گورور سن
ایشه گییرسن ،آغ گان آی حکیم
گور نه لر چکدیم،قوجا دونیا دا
سن توشونورسن ،حرمان آی حکیم
سن قایتریرسن ،عومور حیاتی
صنعتا اولدوم ، حیران آی حکیم
عهدی باغلادین ،شرافتیله
سنه اولارام ،قوربان آی حکیم
آندا وفا ائت، چوخ شرفلی سن
سیزده وار بویوک، آرمان آی حکیم
سن ایله میسن عهدی وه وفا
دونیانین عشقین ،آتان آی حکیم
سن وفا ائتدین، آندووا آمّا
منده یوخ درده ،توان آی حکیم
باشیم آغری سا ،سنی ایسترم
سن وئر محوینه ،فرمان آی حکیم
قئشلارئم سئنسا ،وای وای دییرم
توکه رم باشا، سامان آی حکیم
الیمدن وئررم ،اختیاریمی
مرهمی درده ، ووران آی حکیم
ادامه مطلب


text:
سنسیز گئجه لر یعنی بیماری و بیداری_گریه های پنهانی_بر نوشین لبی یاری_شبهاست که کم داری
سلام بوگون ایستیرم شعر لریمین بیریسینی کی دونیانین ان مقدس کلمه سینه راجیع یعنی اولولاریمیزین دئدیگینه گوره جنت اونلارین آیاقلارینین آلتیندادی پس یاددان چیخارتمییاق کی آنالارین آیاقلارینا دوشمک و اونلاری زیارت ائتمک جنتین قاپیسیدیر...! آنالاریمیزین بویوک حاق بیزیم بوینوموزدا وارلاریدی کی گرگ چالیشاق اونلارین بیر قیسمینی قایتاراق... بو شعری گوزل و مهریبان آناما تقدیم ائلیرم... داود عزیزی دونیادا مقدس کلمه تک آنا ساچینین تئلینه قوربانام آنا... بی قوللوغوندای ائولاده کیمدیر کی آنا تک یانا؟! ایستی باخیشلارا قوربانام آنا بی باغی بالانی او گوزل لایلایان قوربانام آنا ساچی کی سجده سی نامازدا سجده یه ن قوربانام آنا گئجه لر صبحه تک آیی ائولادی بئلنجی حق دیی بالای جانی دیی من دیله ک آرزویان قوربانام آنا آناجان حاقینی حلال ائت منه حیاتیم, وارلیغیم قورباندیر سنه اللرون زیارتی حجر دیر منه منده اوز قبله مه قوربانام آنا... داود عزیزی
سلام
بوگون ایستیرم شعر لریمین بیریسینی کی دونیانین ان مقدس کلمه سینه راجیع یعنیآنا آدلی خلقته دئمیشم آنالارین شرفینه وبلاگیمدا گتیرم...
اولولاریمیزین دئدیگینه گوره جنت اونلارین آیاقلارینین آلتیندادی پس یاددان چیخارتمییاق
کی آنالارین آیاقلارینا دوشمک و اونلاری زیارت ائتمک جنتین قاپیسیدیر...!
آنالاریمیزین بویوک حاق بیزیم بوینوموزدا وارلاریدی کی گرگ چالیشاق اونلارین بیر قیسمینی
قایتاراق...
بو شعری گوزل و مهریبان آناما تقدیم ائلیرم...
داود عزیزی
دونیادا مقدس کلمه تک آنا ساچینین تئلینه قوربانام آنا...
بیرملک دیر کی بیز دییریک آنا
قوللوغوندایام من,سولطاندیر بانا
ائولاده کیمدیر کی آنا تک یانا؟!
ایستی باخیشلارا قوربانام آنا
بیر اومور چکر او بالا نازینه
باغیشلار اومرونه گوزل یازینه
بالانین یولوندا کوکلر سازینه
او گوزل لایلایان قوربانام آنا
ساچینه آغاردار ائولاد یولوندا
کیشیلر معراجا چاتار دونوندا
سجده سیواجیب دی والله اونوندا
نامازدا سجده یه ن قوربانام آنا
گئجه لر صبحه تک آییخ قالیبدی
ائولادین یولوندا موم تک یانیبدی
بئلنجیقدرتی حقدن آلیبدی
حق دیین دیللره قوربانام آنا
بالایا جان دییر جان اوسته اولسا
جانیقوربان ائیلر بالاسی سولسا
دییر بو بالام دا بیر یاشا دولسا
من دیله ک آرزویان قوربانام آنا
آناجان حاقینی حلال ائت منه
حیاتیم, وارلیغیم قورباندیر سنه
اللرون زیارتی حجر دیر منه
منده اوز قبله مه قوربانام آنا...
داود عزیزی


text:
حؤرمتلی یولداشلار سیزین اوچون گؤزل بیر یازیلیم حاضیرلامیشیق
بو یازیلیملا بیلگی سایاردا حیوانلاری رنگله لیب آدیندا اؤیرنه بیلرسیز
یازیلیمی حاضیرلایان : رضا بَی
ائندیر-دانلود
یاردیم لینک
!سینیق قول! ها! سینیق قول
.بیر گون نهاردان سونرا، سئودا یولداشلارییلا باشلادیلار داریخماغا… آخی باشاردیقلاری اویونلارین هامیسینی اوینامیشدیلار
“!نئیلیک؟ نئیلمیک؟ ! بیردن اوز به اوز قونشونون قیزی نازلی دئدی : “گلین گئدک اشرف خالا گیله! اشرف خالا هرزادی بیلر
“.آراز دئدی : ” هن ! منه ده آناملا گئدنده گؤزل ناغیللار دئیر
محله ده هرکس اشرف خالانی تانییارلار و اونو چوخ سئورلر. اشرف خالا محله نین قدیمکی آداملارینداندی. کوچه نین باشیندا او یئکه حیطلی ائو .اشرف خالانیندیر
. اوشاقلار سئوینرک هامیسی قاشدیلار زنگلرین طرفینه
!دوووووود
آنا اجازه وئریرسیز من اوشاقلارینان گئدم اشرف خالا گیله؟ ”
آنا بیز سئودا گیلینن گئدک اشرف خالا گیله؟
“آنا اولار اوشاقلارینیان گئدم اشرف خالا گیله؟
.بو سسلر زنگین بوطرفیندن گلدی
.گئت اوغلوم. گئت قیزیم. گوز اولون. یورما یین ها..” سسلری ده او طرفدن گلدی”
اوشاقلار بیرلیکده گئدیب خالا نین قاپیسینی دؤیدولر. ائله شانسدان دا خالا حیطده ایدی. سوپورگه الینده قاپینی آچدی. اوشاقلاری گورجک اوزونون :قیریشلاری آچیلدی
“….به به !منیم بالالاریم…. خوش گلمیسییییز”
گلین سیزه نوخود کیشمیش وئرییم. خالا سوپورگهنی یئره قویوب کیسهسین گتیردی، سکّی ده اوتوروب هره نین اوووجونو نوخود-کیشمشله دولدوردو. اوشاقلار ییغیشدیلار باشینا. آراز باشلادی کی : “خالا بیز داریخمیشیق
.هر نه اویون واریدی اوینامیشیق.” سئودا او طرفدن دئدی. نازلی دا “هن داریخمیشیق. نئیلَیَک؟”دئیرک اوز-گوزونو بوزدو”
“!خالا گولوب دئدی:” سینیق قول اوینامایسیز کی
“!اوشاقلار بیربیرلرینه باخیب دئدیلر :” یوووووووووخ
:خالا اوخوماغا باشلادی
،سینیق قول ها سینیق قول
،سویا گئدر سینیق قول
،سودان گلر سینیق قول
،ائوده ایش چوخ اولاندا
. ساللانیب قالار سینیق قول
،ایپ آتماغا گئدنده
،سو چکمه یه گئدنده
،اوت درمه یه گئدنده
.ساللانیب قالار سینیق قول
،یاغلی چورک گؤرنده
،ایشلی فتیر گؤرنده
،اوزلو قاتیق گورنده
،دوم- دوز دورار سینیق قول
.دوم- دوز دورار سینیق قول
سونرا دئدی : “هامی سول الی ایله ساغ بیلییندن یاپیشسین و ساغ الین ساللاسین. من یئملی بیر زاد دئسم الینیزی دوم- دوز ائلیین. یئملی اولماسا سینیق قالسین. ”
:تئز-تئز باشلادی سوروشماغا
!سینیق قول !ها !سینیق قول –
.ایشلی فتیر یئیَر دوم-دوز دور؟ هامینین الی دوم-دوز اولدو
!سینیق قول !ها !سینیق قول –
.اوزلو قاتیق یئیَر دوم-دوز دور؟ هامینین الی دوم-دوز اولدو
!سینیق قول !ها !سینیق قول –
.بایات چؤرک یئیَر دوم-دوز دور؟ هامینین الی سینیق اولوب ساللاندی
!سینیق قول !ها !سینیق قول –
.میوه یئیَر دوم-دوز دور؟ هامینین الی دوم-دوز اولدو
!سینیق قول !ها !سینیق قول –
میوه چییرده یی یئیَر دوم-دوز دور؟
.خالا بو جمله نی ائله تئز دئدی کی اوشاقلار کیریخیب اللرین دؤم-دؤز ائلدیلر. بیرلیکده اؤزلرینه گولوب ” یئنه ده خالا! یئنه ده!” دئدیلر
چوخلو اویناییب گولندن سونرا خالانین تیلفونو زنگ ووردو. نازلینین آناسی ایدی. خالایلا کئف احوال ائله ییب تشکر ائلهدی. سونرا نازلی ایله دانیشیب “خالانی یورمایین تئز گلین” دئدی
نازلی تلفونو قویدو گلدی حیطه. گؤزلری حیط ده دولانیب سوپورگه دن سکّی دن گئچیب خالانین اؤزونده دوردو. دئدی :” آنام دئدی سیزی یورمایاق. “تئز قاییداق
“بیردن ذهنینه بیر شی گلدی. تئز قاچیب اوشاقلارینان پیچیلداشدی. سورا او جادان دئدی : “حیط سؤپورَر دؤم-دؤز دور؟
“!!!!!اوشاقلار هامیسی اللرینی قالدیریب دئدیلر: “من
آیی خورولداییر کتابی عزیز اوشاقلارا هر ایکی الیفبادا تقدیم اولونور. ل
کتابی ائندیرمک اوچون بورانی تیکلایین. ل
بو کتابی پرینت چکمک ایستییرسیزسه ، حاضیر فایل قوللانماق اوچون ایمیلینیزی بیزه گؤندرین. ل


text:
شعرلر کریم قربانزاده (۱) منی ساچلارینا هؤر گؤزلرینه دولدور کؤینهیینه دویمهله من سنده یاشاماق سنده اؤلمک ایستهییرم. (۲) پاییز قلینجینی اوینادیر مئشهده اورهییم قیریلیر، دوشور یارپاق بهانهدیر اوچوشدا کؤچور ماهنیدا بوردان. (۳) گؤز دئییل دنیزدیر باخار دوداقلاریندان بال آخار و اللریندن گؤیلره گؤیرچین قالخار یاشیل گئیسن اگر. (۴) دونیادا قوی جنت ده سنین اولسون تکی منه اسیمده سوورولان ساچلارینی یاغیشدا ... بیشتر بخوانید »
بایگانی/آرشیو برچسب ها : کریم قربانزادهاشتراک به خبردهی
قوناق / بؤیوکآغا افندی
قوناق بؤیوکآغا افندی بيزم عائیله قوناغي چوخ سئوهر. مخصوصاً بيزيم آقاجان. اصلن قوناقدان اؤتور اؤلر. اونا گؤره ده هرگون يوز دفعه دئيير: قوناق دئديگين ائو صاحيبينين دوهسيدي؛ هاردا خيخلاسان اوردا ياتار. گونلرين بير گونونده بيزه بير قوناق گلدي. قوناق منيم بي بي اوغلومون، بيبي اوغلوسونون خالا اوغلوسو ايدي. قاپيدان گيرمهميش مني قوجاقلاييب، هر اوزومه اون بئش بانكا سالدي. بير آنبار ... بیشتر بخوانید »
تبریزین مهربان اوغلو “سؤنمز” / کریم قربانزاده
تبریزین مهربان اوغلو “سؤنمز” کریم قربانزاده گؤزل، مهربان، اصلانلار يوردو، قهرمانلار دياري محتشم آنا تبریز؛ شانلي، شرفلي، اعتبارلي، وقارلي، سخاوتلي، پاك وجدانلي، درين دوشونجلي آنا تبریز؛ اؤلمز قهرمانلارين، اولو بابالارين، آغ بيرچك آنالارين آناسي تبريز؛ هر زمان اؤزونه لايق سهنده، ساوالانا اوخشايان، ایگید ائولادلار بئجرهن آنا تبريز؛ بابكلرين، نسيميلرين، ستارخانلارين، خيابانيلرين، پيشهوريلرين، ارانيلرين، صمدلرين فخري، جاني، قاني آنا تبريز؛ زمانين ... بیشتر بخوانید »
شعرلر / کریم قربانزاده
شعرلر کریم قربانزاده (1) اودلو گوللهلرین آجی دیللرین یامان گونلرین یاراسینندان اؤلمهدیم؛ سنسیز اپریدیم، چوروم , چوروم , چورودوم، تؤکولدوم، اؤلدوم سونسوز و توکنمز انتظاردا. (2) ایچیمده بیر اسکیکلیک: “سولطان”ین اتکلری، بیر دولو بارداق چوبان چایی، “عنصرود”ون پار – پار پاریلدایان قلمهلری، بیر چیمدیک یاز هاواسی و گونشین یاماجلارداکی یاشیل ساچلی بوغدالیقلارد آغناماسی . (3) کیمسهنین اینامی مینارهلرین, ناقوسلارین زنگولهسینده ... بیشتر بخوانید »
آلا قارقالارین نخلی یئره گلسین/ بؤیوکآغا افندی
آلا قارقالارین نخلی یئره گلسین بؤیوکآغا افندی ائهی… اوشاقلیق هاردا قالدین؟ ایتدین باتدین، خاطیرهلر دفترینده یاتدین. هله ایشدن چیخمامیشدیق؛ دزگاهلاردان اوشاقلارین یورقون سسی گلیردی: بیریدی، بیردی، بیردی … سودان گلن سورمهلی قیز، کوزهنی وئر من گوتوروم … تاپ، تاپ، تاپ … دفهنین سسی باشقا سسلری کسیردی. هردم ده بیر آغاجاندان گیزلین جیبیمدهکی آشیقلاریمی یوخلویوردوم. دزگاهین اوستونده اویان بویانا کئچنده ددهمین ... بیشتر بخوانید »
شعرلر / کریم قربانزاده
شعرلر کریم قربانزاده (1) سئودالیم دایان تکجه آیرلیغی گتیرمیرسن، دنیزدن دالغانی حیاتدان گونشی دونیادان وارلیغی آپاریرسان. (2) دنیز یارالانیر، دالغالار قانا دونور- بالیقلار اوولاناندا. (3) هرهنین اؤز دادی وار یاغموردا اورمان، زیروهده دومان… باشقادیر سورگونه وطن، محبوسا گونش، سئوگییه گؤروش دادی. (4) ییر دؤنه گؤیدن آلما دوشدو تاپدی نیوتون جاذیبهنی مین دؤنه توپراغا دوشدوم بیر دؤنه تاپمادین ... بیشتر بخوانید »
اسنهین شههر/ کریم قربانزاده
اسنهین شههر کریم قربانزاده قاپالی قاپیلار دویونلو یوللار دوغماز بولودلار… زهرمارین آدین چؤرک قویوبلار دوستاقین آدینی وطن؛ حسرته یاشام دئییلیر, یالانا سئوگی. گئجه-گوندوز اسنهین شههرده دموکراسینین اوغلان چاغیندا منه بیر اودوم هاوا یاساق, سئوگیلیمین ساچلاری یاساق, گولوشو یاساق؛ بوشهرده سئرچهیه ده حسرتم بوش بیر اتوبوسادا…. چورک داشدان چیخیر آزادلیق دمیردنده چیخمیر اسنهین شههرده, ناخوش وطنده. بیشتر بخوانید »
مریم/ کریم قربانزاده
مریم کریم قربانزاده بوگون ائوه گئتمهیه یامان تلسیردیم؛ آخی، دوز اوتوز ایل بوندان اوول بیر پاییز آخشامیندا, شاهگؤلونون پیللهلرینی ائنه- ائنه مریمله بیر- بیریمیزه جان دئییب, جان ائشیتمهیه سؤز وئرمیشدیک. یئلین, یارپاقلاری اویناتماغینا باخمادان، قارقالارین تر- تلسیک گل- گئتلرینی گؤرمهدن، لپهلهنن گؤلون کناریندا عهد و پیمان باغلامیشدیق. یوواسینا سیخیلان بیر قوش کیمی قلبینین دؤیونتوسونون سسینی ائشیدیردیم. شیمشکلی, دلی بولودلار های-کویایله ... بیشتر بخوانید »
سون سؤز/ کریم قربانزاده
سون سؤز کریم قربانزاده (1) حسرتی حسرته قالادیم دردی درده جالادیم، اورهییم قابار روحوم جادار- جادار نه ائل دویدو نه اوبا گؤردو، سئوگیمی قاچاق مال کیمی گیزلتدیم و خاطیرهلر دوستاغی اولدو آزادلیغیم…! (2) من اؤلندن سونرا منی دار دودوک مزاردا باسدیرمایین، آچیق دوزنلره تاپشیرین! سینم اوستوندن- کولکلر اسسین دلی شیمشکلر شاخسین ، باشیم اوستوندن- اولدوزلار آخسین قاتار- قاتار دورنالار کؤچسون. ... بیشتر بخوانید »
گل باشینا دولاندیغیم!/ بؤیوکآغا افندی
گل باشینا دولاندیغیم! بؤیوکآغا افندی توپ میدانی دئییل بورا گلیب گئدن بیر شوت وورا داور اولا تاماشاچی تاماشاچی قورغو قورا بوشالا جیبیم، صاندیغیم گل باشینا دولاندیغیم! ××× آت مینیب, آلما آتانلار عشقیده موفته ساتانلار بیر کلله قند، بیرده موللا اوخویوب سسی باتانلار قیراقدان باخیب یاندیغیم گل باشینا دولاندیغیم! ××× مین سیککهیه سؤز وئریرم ایشیق کی یوخ، گؤز وئریرم دؤرد یوز ... بیشتر بخوانید »


text:
دونیانی آختاردیم آمما سنه لاییق اولان بیر زاد تاپا بیلمه دیم … آمما بیر سبد مهر و محبت واریم دی کی اونو سنه تقدیم ائدیرم
تویوغا دییللر نییه نییه یومورتامیرسان؟
دییر آخی اَریم دییب 80 تومنه خاطیر اندامیوی کورلاما !!!
باخیشلارین قارتال باخیشینا بنزییر ، گؤزلرین جیران گؤزو دور ، قلبین دریا دیر ، قددین ده کی سرو دی ، سسین بولبول سسی دیر …. خلاصه کی هئچ زادین آداما بنزه میر !!!
گؤزلرینده یاشا دؤنسم
آیریلیق دان داشا دؤنسم
اینان سنی اونودمارام
بسیجینین قیز یولداشی بسیجییه بیر بوس یوللار … بسیجی جا خالی وئرر دییر یا زهرا !!!
باشیمین بوتون توکلری جا سنی سئویرم
.
.
.
.
( سنی سئون – چچل حسن )
دونیانین تامام دودومه لری جا سنی سئویرم
.
.
.
.
( سنی سئون -یالانچی چوبان )
سنی بوتون بدنیمین سللوللاری قدر سئویرم
.
.
.
.
( سنین عاشیقین – تک سللولی )
بیر گون یالانچی چوبان گئدر جهنمه … سوروشاللار سن کیمسن ؟
دییر من دهقان فداکارام
آللاهین آدیلا باشلاییرام … هدف موزاحیمتییدی کی الحمدالله یئرینه یئتیشدی . هله لیک
…….*……
بولورسن بو اولدوز ندی ؟
بو اولدوز سن سن کی منیم قارانلیق گئجه می ایشیق لاندیرمیسان
آشاغی گئتمه
.
سن آللاه گئتمه
.
.
….*…*…*…*.****..**
واللاه منیم بو اولدوزلاردان خبریم یوخدی
بیر قانماز کیشی بیر آروادا دییر ساکت اول ولی بیر دوشونن کیشی آروادا دییر وقتی سن ساکیت سن چوخ گوزل گورسنیرسن
قیزلار ان گوزل ، ان نازلی ، ان دوزلو ، ان شیرین ، ان مارال و ان یاخچی موجودات دیلار
کی اونلاری تحمل ائله ماق اولماز
.: Weblog Themes By Pichak :.


text:
فرهاد و آیرێلێق ماهنێسێ
(این ماهنی را با صدای چند خواننده مشهور دانلود کنید)
Ququş گوگوش
آیریلیقAyrılıq
ظوروفچو-گوگوش
آیریلیقAyrılıqYouTube
دانلود ترانه ایریلیق سامی یوسف
رجب ابراهیمی (ر.الف.فرهاد) آذربایجانین تانێنمێش شاعیریدیر. اوْ 1314-نجی ایلین آبان آیێنێن 15-نده اردبیلین یۆرتچی ماحالێنین «کوْرابازلێ» کندیدنده آنادان اوْلۇب، 10 یاشێندا ایکهن عایلهسی ایله بیرلیکده تئهرانا کؤچمۆشلهر.
فرهاد تئهراندا یاشارکن، اوْ دؤورۆن قێزغێن ایجتیماعی مۆباریزهسینین جانلێ شاهێدێ اوْلاراق عئینی حالدا ریضاشاه رئژیمینین قالێقلارێنێن آذربایجانلێلارێن میللی وارلێغێنێ لاغا قوْیانلارێن چیرکین عمللری اوْندا وطن و ائل محبّتینی داها گۆجلندیریر و بو جۆر یاراماز آداملارێن سیماسینی، پیس نییتلی، بد عمللی آداملارێ یازدێغێ طنز شئعرلری ایله گۆلۆش آتشینه تۇتۇر.
فرهادین اوْ دؤور مۆهۆم فعالییتلریندن بیری ده مرحوم بستهکاریمیز اوستاد علی سلیمی ایله ایران رادیوسوندا لیشبیرلییی آپارماسێدێر. اوْ ساده دیلده ماهنێلار یازێر و اوستاد سلیمی ایسه اوْنلارا آهنگ بستهلهییر و رادیوْدان یایێلێر. فرهادێن اۆرهییندهن قوْپان سئوگی نغمهلی «آیرێلێق» ماهنێسێ دیللر ازبریدیر. اوْ ماهنێنێن، ماراقلێ یارانما و یایێلما تاریخی وار. فرهاد سئوگی نغمهسی قوْشۇر، اوستاد علی سلیمی بستهسینی یازێر وارتوش خانێم اوْنۇ اوْخۇیۇر، ایرانا سفر ائدهن آذربایجانێن دونیا شؤهرتلی مۆغنّیسی رشید بئهبودوْو ماهنێنێ بیهنیر و اوْنۇ اؤزۆ ایله اوْتایا آپارێر. ایکینجی دؤنه قایێدارکن آیرێلێق ماهنێسێ رشید بئهبودوْوون ایفاسێندا اؤلمهز بیر خالق نغمهسی کیمی سسلهنیر. و ایللر بوْیۇدۇر کی، بۇ ماهنێ دیللردن دۆشمۆر. اوْنۇ بیر چوْخ مۆغنّیلر ده دؤنه-دؤنه ایفا ائدیر.
فرهاد، اینقیلابدان قاباق اؤز دوْغما یۇردونا سوْنسۇز محبتّی سایهسینده، آتا-بابا کندلرینده (کوْزابالێ) مۆعاصیر اۆسلوبدا بینا تیکدیریر . ائلهجه ده کند آبادانلێق ایشلرینده یاخێندان ایشتیراک ائدیر. اوْنۇن رهبرلییی ایله کنده آسفالت یوْلۇ، ائلئکتیریک ایشێق، مۆعاصیر اۆصولو ایله لۆلهکئشلیک، مدرسهلر و ... ایشلر باش تۇتور. ...
فرهاد اینقیلابدان سوْنرا یارانان آذربایجان شاعیرلر و یازێچێلار جمعییتینین ایداره هئییتینین عۆضوۆ کیمی دیلیمیزین، ادبییاتێمێزێن اوْغرۇندا یوْرۇلمادان چالێشێر. «گۆنش» مجلهسینین یایێلماسێندا چوْخلۇ امک صرف ائدیر. آرزو ائدیریک کی فرهادێن یارتدێغێ اثرلرده اوْنۇن ایجرایی ایشلری کیمی ایشیق اۆزۆ گؤرسۆن. اوْنا اۇزۇن عؤمۆر و یارادێجێلێق حیات آرزولایێرێق.
آیرێلێق ماهنێسێ
گئجهلر فیکریندن یاتا بیلمــیرهم
بۇ فیکری باشێمدان آتا بیلمیرهم
نئینهییم کی سنه چاتا بیلمیرهم
آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق
هر بیر دردن اوْلار یامـان آیرێلێق
اۇزۇندور هیجریندن قارا گئجهلر
بیلمیرهم من گئدیم هارا گئجهلر
وۇروبــــدور قلبیمه یارا گئجهلـر
آیرێلێق - آیرێلێق آمـــان آیرێلێق
هر بیر دردن اولار یامـــان آیرێلێق
منبع: آذری فصلنامهسی، شماره 6- صص 122-123
بو دا شئعرین آردی:
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خسته سی اولمز
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن
بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن
جور ایله آییریب شیرین دلیم دن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اوولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایسته رم
آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم
حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگی سی هاردادیر ،هانی فرهادین
دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق


text:
ویردون ای چرخ ندن فرصتی اشرار الینه
رشتهی کار گچوب مرد تبهکار الینه
نه روا بلبل او ذوقیله قفسده یاشیا
گل او اندازه لطافتله دوشه خار الینه
حکم زندان ویریله یوسفه تقوایه گوره
مصر قبضه اولا بیر حاکم جبّار الینه
سن مگر ساحریدون رمز طلسماتیله
قورخیدان تاپشوراسان گنجی سیه مار الینه
نه صلاحیله امیر ایتدون عبیداللهی
ویرر عاقل نجه قدّارهنی غدّار الینه
وریلا سکّهی اسلام یزیدون آدینا
ویریله سنگر دین شارب و خمّار الینه
اختیارات آلنا صاحب تقوادن اگر
تاپشوراللار سر یحیانی زناکار الینه
بیعت ایتمز ابیعبدالله عبیداللهه
ساربان ظلمینی هر چند ایده تکرار الینه
یتشوب جاه و مقامه هامی قدّارهکشان
بندهلر بند چکوب زبدهی احرار الینه
حکمتیلن بیر ایشون اولدی پسندیده فقط
ذوالفقار ارث یتشدی شه ابرار الینه
گرچه دورد اوغلی ئولوب آلتی جوان قارداشی
آز قالور عترتی مقهور اولا اغیار الینه
ئوزی تک دورهسی دشمن اورهگی داغلی سوسوز
بیر نفر یوخ ویره ال حقّه طرفدار الینه
باشینون اوسته حرارت ایاقی آلتدا غبار
دورت طرف دشمن آلوب نیزهی خونخوار الینه
سوونوللر اوقدر عرصهده یالقزلقنا
سانکه درّنده سالوب طعمهی پروار الینه
بله فکر ایلدیلر ضعف دوتوب اندامین
زنده تسلیم اولاجاق لشگر جرّار الینه
ذوالجناح اوسته دوزلتدی بوکولن قدّین امام
صفلره باخدی گله نقشهی پیکار الینه
دیدی لشگر سیزی اوچ امره مخیّر ایدورم
بو اوچوندن بیرینی تاپشرون اقرا الینه
یا قویون باش گوتوروم قورخلی قزلاریملن
یوز قویوم چوللره باش ویرمیوم اشرار الینه
یا بیر آز سو ویرون اوّل منه یاندی جگریم
آنادان ارثدی سو عترت اطهار الینه
یا اگر یوخدی سیزون جنگدن آیری هدفوز
کمگیم یوخدی منیم گوزتیکم انصار الینه
من تکم جنگیمه تک تک گلون ای قوم شریر
تا ویریم هر نفرون باطله طومار الینه
تن به تن جنگی قبول ایتدی فقط سعد اوغلی
ئوزیده قیلدی تماشا گله معیار الینه
بیر یزید آدلی کیشی ابطحی شهرت ملعون
چخدی صفدن آلوب ئوز جانینی مردار الینه
آچدی آغزین دیهسن که آچلوب قبر یزید
سبقت ایتدی نجس آغزیندا کی گفتار الینه
ناسزا باشلادی مردان سزاوار حقه
ناقهی عسگر شیطان ویروب افسار الینه
مرکب کفره ایدوب عایشهی نفسی سوار
تاپشروب عهد رسولاللهی انکار الینه
ساق رکابندن ایاقین چخادوب بیکس امام
صول رکاب اوسته سالوب لنگر بسیار الینه
ئوزی بیر فنّدی بو، کیم صولا لنگر سالسا
ساق طرفدن یغشار قدرت سرشار الینه
بیر قلج وردی او نامرده بو کیفیتلن
اولدی جبریل امین صدقیله زوّار الینه
دیدی ظالم منی سن اولما آدامسیز گوردون
ویرمرم لحظه امان یوز بِله کفّار الینه
زور بازوی ولایت هله سربسته قالوب
ذوالفقار آلمامشام خالق قهار الینه
آستینمدن اگر دست ولایت چخادام
یتمز ئوز پیکریمون زحمت و آزار الینه
بیر نفر زنده قوتارماز آپارا شهره خبر
کوفهدن ابن زیادون ویره آمار الینه
الغرض بیر بِله اخطار و نصیحتله گنه
اولدی بیر آیری مبارزده گرفتار الینه
اونادا وردی صولوندان افقی بیر شمشیر
باشی لعنت اوخودی گویده طمعکار الینه
گلدی بیر بیر واریدی کیمده بیر آز باد دماغ
دگمدی قانلاریدا حجت دادار الینه
ذوالفقار ایتدی عجب قابض الارواحه کمک
باشلاری یوللادی پیشواز ایده همکار الینه
گچدی صفلر دالنا فارس و شجعان عرب
شمر آلوب ریش عمر سعدی بَرَصدار الینه
دیدی بو جنگی قبول ایلدون آخر نیهسن
زُبده سرکردهلریم یاندی شرربار الینه
دیدی من فکر ایلدیم اوغلی ئولنلن طرفم
شیر غضبان قوجالان وقته نه زنهار الینه
قویمادوز کعبهده ایتسون اونی رمی جمره
ایندی باشلاری یغور داش کیمی فخّاز الینه
ورار اعدا باشینی داش یرینه ابلیسه
حجّی تکمیل اولا جان تاپشورا دلدار الینه
حمله فرمانی ویریم ایندی بو سایسیز قوشونا
فتنهدن بند چکیم حیدر کرار الینه
نهر علقم طرفین خالی ایدون معرکیه
باغلیوم حیله طنابین بو فداکار الینه
بو غریبون یولی دوشسه سو کناریندن اگر
قوللاری سست اولاجاق باخسا علمدار الینه
شمر سسلندی بو روشندی که ذیالجوشن آتام
مکریده باش گلر ابلیسون او مکّار الینه
بو شهون قولارینی باغلاسا زینب باغلار
زینبون نالهسی فوراً ایدر اخطار الینه
من ئوزوم خیمهلرین دورهلیوم سیزده ئوزین
ویرمیک مهلت اونون صاعقه رفتار الینه
وردیلار طبل یورش یوزمین عدوّ اللهه
آلدی هر کس گنه بیر زهریلی ابزار الینه
باش آچوب فاطمه صدقیله ایدوب راز و نیاز
بو غریب اوغلومون الله ئوزون اول یار الینه
ذوالجناح اولدی فقط یالقز امامون کمکی
اللرین قوزادی سبقت ایده سالار الینه
قولاقین شهلدی بیر شیحه چکوب قزدی گوزی
راکب و مرکب ایدوب حمله کماندار الینه
صف اوّلده تلف ایتدیله یتمیش نفری
صف دوّمده اولوب قرخی گرفتار الینه
قاچاقاچ دوشدی صف چارمی سوّم یخدی
صف پنجمده شکست اولدی سزاوار الینه
بو هیاهوده یتوب خیمیه شمرون قشونی
ساچلارین آلدی گنه خیمهده قزلار الینه
قولی سست اولدی امامون چکوب ال دعوادن
زینبون آلدی سسین اولدی نگهدار الینه
دیدی ای لشگر ناپاک ابیسفیانی
دینوزی ویردوز عجب درهم و دینار الینه
دین یوخوز باری جوانمرد اولون ای قوم شریر
اگمیون بوینوزی بیغیرت و بیعار الینه
منیلن جنگ ایدیسوز تا نقدر وار نفسیم
دگمسین قمچی گرگ زینب بییار الینه
شمر بیر بانگ ویروب لشگر عقبگرد ایلدی
ایتدی تعطیل جفا حکمینی هموار الینه
دیدی بو کفوّ کریمون سوزین اجرا ایلیون
آلسون عمامهسینی احمد مختار الینه
او شهی دورهلدی مور و ملخ تک اوخ آتان
سنگ پرّانلار اگلیدی آلوب احجار الینه
سجدهگاهندن آخوب گل یوزینه ثارالله
کوینگینون اتگین آلدی گهربار الینه
قوزانوب کوینگ اولوب داغ علی اکبر عیان
ایش دوشوب حرملهی شوم و تبهکار الینه
دیدی اوچپر اوخون اوچمینجسیدی شاهد اولون
ایندی قزلاری آلار زلف سمنبار الینه
او شقینونده اوخین چرخ یتوردی هدفه
ایتدی ثاراللهی ایثار نگونسار الینه
سندی صندوق اولوب اسرار شهادت جاری
جنّت تجری من تحتالانهار الینه
دیدی لا حول و لا قوة الا بالله
یارالی باشی دوشوب شمرون او خونخوار الینه
شاعر: استاد منزوی مرحوم
طبقه بندی:
تاپا بیر یارالی یارالینی
گوره قارداشین توکه گوز یاشی
اویادا وفالی یارالینی
باجیسندان ایستدی مرکبین
سسینی آلاندا وزیرینون
قدمین رکابه قویاندا شه
علمین گورردی امیرینون
یخلوب گیدینجه علم یره
ایتوروبدی ردّینی شیرینون
نه اوقانلی پرچمینی گورور
نه ده مشگی خالی یارالینی
نهقدر که سسلور اَخا اَخا
ایشیده دوباره صداسینی
کمک ایتدی فاطمه ناگهان
تاپوپ انکساریله قارداشین
ایکی قول یول اوسته گوروب اَوَل
الیوب عذارینه گوز یاشین
دالسیجا هی دولانوب تاپا
کسوگ اللرین یارالی باشین
نه گوروب او قوللاریلان بیر آز
یخلوب آرالی یارالینی
گوتوروبدی باشدان عمامهسین
دیدی ای همای شرف دانیش
گورورم بیر آز رمقون قالور
ایلمه بو وقتی تلف دانیش
بلورم دالونجا آنام گلوب
آپارور بهشته طرف دانیش
چاغورار جنانه جهانیدن
بلی ذوالجلالی یارالینی
بودا فضل حقدی که ایستدی
چخا یاددان اکبریمون غمی
ایله یانمادیم غم اکبره
بو غمیله داغلادی سینمی
دور ایاقه خیمیه بیر گیدهک
گوزی یولدا قویما رقیمی
گوره بلکه گوزلمیه قیزیم
داخی ماه و سالی یارالینی
دونه داشه تخم وفا اگر
هر اورکده حاصله گلمسه
قزلون عیارینی کیم بلر
محکی مقابله گلمسه
غم و غصه بلبلی لال ایدر
گل اگر گولوب دله گلمسه
ایله ذوقیلن گتوروب دله
او شهون وصالی یارالینی
دیدی ای مراد مسیح دم
نفس مقدسی کیمیا
نچه ایلدی تشنه، مریدوم
بله خالصانه و بی ریا
الوی چک ایندی بو گوزلره
سن ای عالمون گوزینه ضیا
سنی یوخسا گورمسه ئولدورر
بو اسفلی حالی یارالینی
نیه ایندی سندن اورک سوزین
ایلیوم نهان گیدورم حسین
منی ئوز خجالتیم ئولدورر
اورگیمده قان گیدورم حسین
ئولورم وفالی رقیهدن
ایله ناگران گیدورم حسین
سو دینده هر دم اوتاندیرور
حرمون مارالی یارالینی
شاعر: استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
آز قالدی کی دعواده یتسون خطر عباسه
قان گوزلرینی دوتموش وئرمور خبر عباسه
قوللار قلم اولموشدی قان گوزلره دولموشدی
آغلاردی مدارینده شمس و قمر عباسه
صاق گئتدی کسر گئتدی صول گئتدی سپر گئتدی
باش کاسهسی اولموشدی تنها سپر عباسه
دورت سمتدن اوخ دگدی بیر آخ دئمدی والله
دیل یارهلری اولدی اوخدان بتر عباسه
کسدی قباقین ناگه بیر غول قوی پیکر
بیر آهن عمود آلتدا سالدی نظر عباسه
سسلندی، علی اوغلی نه گلدی او قوللاره
بو سوز یارالاردان چوخ، ائتدی اثر عباسه
ناگه او عمود آهن گزدی باشی اوستونده
جان جان دئدی زهراده والا گهر عباسه
زین اوسته ابوالفضلی بیر صاق صولا ترپتدی
لایلای چالینور گویا شوریده سر عباسه
بو واقعه واللّهی زهرایه گران گلدی
یر گوی هامی قان آغلار دشمن گولر عباسه
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
علی سینمده کی دیرناق یاراسی خاطرینه
بیر آزدا یات سحرون ماجراسی خاطرینه
سوسوزلار الده سو جامی دیلینده یا عباس
دخیل درگه اولوبلار سخاسی خاطرینه
سوسوزلارین چوخی دائم بو دور و برده گزور
گچولّه صاق صولا سو ماجراسی خاطرینه
خیال ایدولّه سو اولسا فقط بو خیمهده وار
سویی ربابه ویرللر بالاسی خاطرینه
اوغول بو سوزلره باعث فقط سوسوزلقدی
همیشه درد سیزیلدار دواسی خاطرینه
خجالتی سنون عباس عمون چکور آرادا
گیدوب اوزاقدا گزور ئوز حیاسی خاطرینه
فقط رقیّه باجوندور گلوب گیدن یانوا
ئوزین هلاک ایدور ئوز دلرباسی خاطرینه
و بیرده سس اوجالاندا گلولّه عمّهلرون
توکولّه گوزیاشی قارداش بالاسی خاطرینه
گرگ سکینهنون آغوشینه ویرم سنیده
دخیل درگه ایده ئوز آناسی خاطرینه
دیه عمو آنامون چارهسی گیدوب الدن
گوزین تیکوب الوه التماسی خاطرینه
او خالی مشکلره دقّتیله بیر باخسان
و لو اولا ایکی قطره شفاسی خاطرینه
توکک بوغازینه راحت گیدوب گله نفسی
ربابون آه دل بینواسی خاطرینه
بالق تک آغزوی تزتز آچوب چخاتما دیلون
ئورگیمون بو ساغالماز یاراسی خاطرینه
من آلتی آی سنه صود ویرممیش غذا یمدیم
باغشلا بو گجه نی غم هواسی خاطرینه
یقین فراتیده ناله ایدور سوسوزلقوا
یاتانموسن او فراتون صداسی خاطرینه
فرات سهلیدی داغ داش یانار سنون حالوا
بو لشگرون عمل نارواسی خاطرینه
چوخ ایستورم آنالار ایچره تک رباب آنووی
بیر امتحان ایدهلر، مدّعاسی خاطرینه
گوزوم پیاله سینه بیر پیاله سو ویرهلر
ویرم بو گوزلروی عمرون بقاسی خاطرینه
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
خئیمهلر تالاندێ گرهک نئیلییه زینب
قوشۇن خئیمییه دولدۇ گرهک نئیلییه زینب
قاچیر تلّیده دردین حسینه دییه زینب
گلیر آتلی پیاده خیام اوستونه بیر باش
آتین شئیههسیندهن دۆشۆب لرزهیه داغ داش
غَرض تلّه یئتیشدی آیاق یالێن آچێق باش
حسینین گرهک اوْردا دۇرۇب سسلییه زینب
یۆزۆن مقتله دۇتدۇ اوْ بانوی-ی-گرامی
هارایێنا چاغێردێ نئچه دفعه امامی
حسین هاردا قالێبسان داغێتدێلا خیامی
قَیید خئیمییه قوْیما گله لئشگهر-ی-شامی
کیمی وار گئدیب اوْندان کؤمک ایستییه زینب
باجێ صوتینی قارداش چتین حالیده آلدێ
چێخێب یارهسی یاددان سراسیمه اۇجالدێ
ایکی اللری اۆسته خدایا نئجه قالدێ
یۆزۆ اۆسته سۆرۆندۆ اؤزۆن مقتله سالدێ
حسینین اوْ زامانێن گؤرۆب اؤلمهیه زینب
یۆزۆن لئشگهره دۇتدۇ الین قالخێزێب اوْل شاه
بۇیۇردۇ بۇ سؤزۆمدهن منیم سیز اوْلۇن آگاه
عرب رسمینه رفتار ائدین لئشگهر-ی-گمراه
منی اؤلدۆرۆن اوّل، قالێر خئیمه-وْ-خرگاه
مگر درد ایله دردی دوام ائیلییه زینب
دۇرۇب تلّیده زینب باخێر گؤزلری یاشدێ
گؤرۆب بیردهن اوْ خاتۇن هیاهو اۇجالاشدێ
حصار اوْلدۇ چۇخۇر یئر یاغان نئیزه دی داشدێ
اوْ تلّی نئجه اندی، نئجه مقتله قاشدێ
گلیب بیکس حسینه کؤمک ائیلییه زینب
دئدی لئشگهره یوْخدۇر مگر سیزده مسلمان
نییه یاره وۇرۇرسۇز، گؤرۆرسۆز کی وئریر جان
هوا ایستی قۇم اۆستۆ همی آج همی عطشان
کؤمک یوْخ یارا سایسێز ائدیب غش آپارێب قان
قوْیۇن باری آپارسێن بۇنۇ خئیمییه زینب
حسین خئمییه گئتسین عجب قوْیدۇلار ایداد
گؤرۆب زینب-ی-عُلیا قوْلۇن چێمرادێ جللاد
یۆزۆن قاتله دۇتدۇ دئدی ای ائوی بر باد
اَوَل گل منی اؤلدۆر اوْلۇم غۆصصهدهن آزاد
حسینی قێلێج آلتدا باخێب گؤرمییه زینب
بۇ یاره ایله ساغالماز اۇچۇب روحی هاچاندێر
نفَس تنگه دۆشۆبدۆ قالان بیر قۇرۇ جاندێر
یێخێبسان یۆزۆ اۆسته دالی اۆسته دوْلاندێر
بیر آز صبر ائله ظالم الون ساخلا اماندێر
دوْلاندێرسێن اقلاً یۆزۆن قبلییه زینب
ائدیب هلهَله اعراب، قیام ائتدی قیامت
چێخێب خئیمهسرادن بیر عدّه خانێم عورت
یانێندا بالا قێزلار اَنیب تلّی اوْ ساعت
گؤرۆبلهر قوْشۇن ائیلهر حسین قتلینه سرعت
ائدیب قاتیله حمله دفاع ائیلییه زینب
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
اى عمه! منیـم کاش ائلـه امکانیــم اولئیــدى
سینهمـده بو باش، بیر گئجه مئهمانیم اولئیدى
اى کاش بۇنون ذکرینى بیر آن ائشیدئیدیـم
بـۇ قانلێ دوْداقدان گئنـه قرآن ائشیدئیدیـم
هـر دم بابا جانیم چاغێریب، جان ائشیدئیدیم
قوربان بابامین جان سسینه جانیم اولئیدى
اوّلده گرک باوریمى محکـــم ائدئیدیم
پیشــوازه قاچێـب گؤزلریمـى پُر نم ائدئیدیم
گؤزیاشلاریمى جمع ائلهییب مرهم ائدئیدیم
الـده یارالـى لبلـهره درمانیـم اولئیـدى
بیلسئیدیم اگر، اشکیمى یوللاره سپهردیـم
گلسئیدى آیاغیلـه آیاق ردّین اؤپـهردیـم
فرشیم یوْخودو زولفومو توْپراغه دؤشهردیم
ویرانه ائویم لاییق مهمانیم اولئیـــدى
دۇتدو بـو گئجه اوّل شبدن منـى غفلــت
گؤى اهلینى دعوت ائلهیم اوْلمادى فرصت
دوتسئیدیم عزا من بو باشین شأنینه نسبت
جئبریل گرک بو گئجه دربانیــم اولئیــدى
چـوْخ وئردی منـه زجـر، دنی گـؤز یاشـا خاطیر
سرنئیزه ده دۇرمۇشدۇ بو باش یوْلداشا خاطیـر
آلـلاه منـی حیفـظ ائتـدی فقـط بـۇ باشـا خاطیر
عئشقیمده ریضـا اوْلمـادی، نوقصـانیم اولئیـدی
آخئرده یئتیـب، چـوب-ی-جفـا دسـت-ی-یزیـده
وۇردۇ اوْنـۇ غئیظیله لـب-ی-لعـل-ی-شهیــده
زینـب بـیبـیمیـن قـددین اَگیب ائتـدی خمیده
هیچ بیر دئمهدی یاخشێدێ ویجدانیـم اولئیـدی
منزوی
طبقه بندی:
کیم دیلده حسین آدین ایدوب اَزبَر آپاردی
قبره الی بوش گیتمدی بیر گوهر آپاردی
تپراقدا خیانت ایلمز عشق حسینه
قبر ایچره بولر گوهر جان پرور آپاردی
چوخ گورمشوخ عالمده ئولن وقته حسینچی
قبره نه جلالیله اونی اِللّر آپاردی
گیت مجلس ترحیمینه باخ جاه و جلاله
گور عشقیدی یا مسئله دیگر آپاردی
بو عشق قمارینده بلی هیچ کیم اوتوزماز
اوّل اوتوزندا گوروسن آخر آپاردی
هر کیم کی جوان عمرینی بو یولدا اوتوزدی
آخر بله گوردوک آقادان نوکر آپاردی
هر کیم کی بو درگهده قوجالدوقجا اوجالدی
باشی آغاران رتبهی والاتر آپاردی
چوخ آغ گونه چخدی قره تپراقلارون آلتدا
هر کس قره دسمالیلن اشک تر، آپاردی
فکر ایلمهسن آغلادون اشگون هدر اولدی
زر قدرینی از بس تانیدی زرگر آپاردی
سن گورموسن امّا دولانور شیشهسی الده
گوز یاشلارینی فاطمهی اطهر آپاردی
خولینون عیالینه خانم گورنه بیوردی
بو اشگون امانتدی امانت گر آپاردی
چون اوغلوما سن آغلادون الان ئوز ایونده
بو خاطرهنی فاطمه تا محشر آپاردی
استاد رحیم منزوی
طبقه بندی:
ظۆلمهت گئجه، آی دوْرهسینه هاله گلهنده
قوْرخار نئجه شخص اوْلسا، ائدر ناله گلهنده
ایجـاد اوْلـۇنار موختـهلیف اشکال-وْ-عجاییب
تلّ اۆسته و یا اینکـه سییـهه چـاله گلـهنده
ئوز کؤلگهسینه باخسا هراسان اوْلۇ اینسان
قوْرخـار گؤزۆنـه، هئیکـهل-ی-ابطالـه گلهنـده
بیلمهم اوْ حۆسئینین قێـزی اۆچ یاشـدا رقیّه
نـه حالیلـه گلـدی گئجــه گــوْدالــه گلــهنـده
وئردی یۇخۇیا دۆشمهنی دۇردۇ یوْلا دۆشـدۆ
قوْرخــدۇ دۇتــولا فـرقـهیئ جههــالـه گلهنده
حتی ائله گلدی کی اوْنۇ گؤرمهدی بیر کس
سیررین دئمـهدی، عمّـییه، اطفالـه گلـهنده
گلمیشدی همان یوْل کی اوْ زهرایئ سه ساله
حتمــهن ایتیـرهر سـالک-ی- صـد سالـه گلهنـده
فیکر ائیلمه کیم گتـدی اوْنـۇ مقتلـه بیر بـاش
عاشیق یـوْل ایتیرمـهز رهـئ آمالــه گلهنــده
زهـرا سسینی آلـدێ اوْ قێـز مقصـده چـاتدێ
زهـرایـه اؤزۆن ائیلــهدی هــم نالــه گلــهنــده
سس گلدی قێزیم سینهمه گل یاخشێ گلیبسهن
تـۆش اولمـامێسـان شمر-ی-بــد افعـالــه گلـهنــده
دیققهتله باخێب گؤردۆ کی بیر نعشیدی بیسر
آهێ گلی چـۆن شعلـهی-ی-جـووالـه گلـهنــده
سالــدێ اؤزۆنـۆ سینـهسینه ائیلهدی فـــریاد
گـــؤر قالـدێ رقیّوْن بـابـا نـه حالــه گلــهنــده
گاهــی ایاغێــم داشـه دگیب گاه یێخیلدیــم
قان وئردی دیلیـــم دیدهیئ سیّالــه گلـهنـده
امما بابا چۆن شمر یۇخۇدۇ باشێمێن اۆسته
صد شوکــر ائیلهدیم ایندی بۇ مئنواله گلهنده
عالـهم منـه رحم ائیلهدی شمر ائلهمیر امما
تاپشێر منـی بـارێ سـن اوْ قتّـالــه گلـهنــده
یا قوْیسۇن اؤلۆم یا منی اؤز باشیمه قوْیسۇن
لای لای دئییــم اؤز اصغریمـه حالـه گـلـهنـده
سۆد گلمیشدی دؤشلهری دوْلمێشدێ ربابون
قالمێشـدێ آنـام آیـرێ بیــر احـوالــه گلــهنــده
بیر سؤزده دئییم قوْی بابا شمرین سیتهمیندن
گؤر ائتدی نهلـهر خئیمـهی-ی-ائجلالـه گلهنـده
سجادی یۆزۆ اۆستـه سالێـب چکـدی رداسیـن
اوْد وۇردۇ خییامـه، طمــع-ی-مالـــه گلــهنــــده
پــر وۇردۇم اۇچــام بیــر طــرهفه خئیمــه یانانـدا
اوْد شؤعلـه چکیـب دۆشـدۆ، پر-وْ-بالـه گلـهنـده
یانــدێ اتـهگیــم قـارداشێــم عابــد یــانـان اوْددا
یئـر گــؤی سیتـــهم-ی-شئمریله زیلزاله گلهنـده
گـوشـواره چێخێنـجـا قـولاغێمـــدان منــی وۇردۇ
بیــداد ائلـــهدی غــارهت-ی-امــوالــه گـلــهنـــده
سیلــی یئــری معلومیــدی، قمچـی یئـری امما
مـعلــوم اوْلـــۇ ویــرانییـــه، غسّــالـه گلــــهنـــده
غارهت سیتــهمیـن «منزوی» یاد ائلـهییب آغــلار
سـارِیقلــهر الـــی صفحــه-ی-«آماله» گلــهنـــده
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
قوْشۇن خئیمییه دوْلدۇ گرهک نئیلییه زینب
قاچێر تلّیده دردین حسینه دییه زینب
گلیر آتلێ پیاده خیام اۆستۆنه بیر باش
آتێن شئیههسیندهن دۆشۆب لرزهیه داغ داش
غَرض تلّه یئتیشدی آیاق یالێن آچێق باش
حسینین گرهک اوْردا دۇرۇب سسلییه زینب
یۆزۆن مقتله دۇتدۇ اوْب بانوی-ی-گرامی
هارایێنا چاغێردێ نئچه دفعه امامی
حسین هاردا قالێبسان داغێتدێلا خیامی
قَیید خئیمییه قوْیما گله لئشگهر-ی-شامی
کیمی وار گئدیب اوْندان کؤمک ایستییه زینب
باجێ صوتینی قارداش چتین حالیده آلدێ
چێخێب یارهسی یاددان سراسیمه اۇجالدێ
ایکی اللری اۆسته خدایا نئجه قالدێ
یۆزۆ اۆسته سۆرۆندۆ اؤزۆن مقتله سالدێ
حسینین اوْ زامانێن گؤرۆب اؤلمهیه زینب
یۆزۆن لئشگهره دۇتدۇ الین قالخێزێب اوْل شاه
بۇیۇردۇ بۇ سؤزۆمدهن منیم سیز اوْلۇن آگاه
عرب رسمینه رفتار ائدین لئشگهر-ی-گمراه
منی اؤلدۆرۆن اوّل، قالێر خئیمه-وْ-خرگاه
مگر درد ایله دردی دوام ائیلییه زینب
دۇرۇب تلّیده زینب باخێر گؤزلری یاشدێ
گؤرۆب بیردهن اوْ خاتۇن هیاهو اۇجالاشدێ
حصار اوْلدۇ چۇخۇر یئر یاغان نئیزه دی داشدێ
اوْ تلّی نئجه اندی، نئجه مقتله قاشدێ
گلیب بیکس حسینه کؤمک ائیلییه زینب
دئدی لئشگهره یوْخدۇر مگر سیزده مسلمان
نییه یاره وۇرۇرسۇز، گؤرۆرسۆز کی وئریر جان
هوا ایستی قۇم اۆستۆ همی آج همی عطشان
کؤمک یوْخ یارا سایسێز ائدیب غش آپارێب قان
قوْیۇن باری آپارسێن بۇنۇ خئیمییه زینب
حسین خئمییه گئتسین عجب قوْیدۇلار ایداد
گؤرۆب زینب-ی-عُلیا قوْلۇن چێمرادێ جللاد
یۆزۆن قاتله دۇتدۇ دئدی ای ائوی برباد
اَوَل گل منی اؤلدۆر اوْلۇم غۆصصهدهن آزاد
حسینی قێلێج آلتدا باخێب گؤرمییه زینب
بۇ یاره ایله ساغالماز اۇچۇب روحی هاچاندێر
نفَس تنگه دۆشۆبدۆ قالان بیر قۇرۇ جاندێر
یێخێبسان یۆزۆ اۆسته دالی اۆسته دوْلاندێر
بیر آز صبر ائله ظالم الون ساخلا اماندێر
دوْلاندێرسێن اقلا" یۆزۆن قبلییه زینب
ائدیب هلهَله اعراب، قیام ائتدی قیامت
چێخێب خئیمهسرادن بیر عدّه خانێم عورت
یانێندا بالا قێزلار اَنیب تلّی اوْ ساعت
گؤرۆبلهر قوْشۇن ائیلهر حسین قتلینه سرعت
ائدیب قاتیله حمله دفاع ائیلییه زینب
شاعر: استاد منزوی
طبقه بندی:
گئتدی عمون سکینه جان، قانه بوْیاندێ گلمهدی
وئردیگی اؤز سۇ قولونا، سندهن اۇتاندێ گلمهدی
زرمده گؤردۆ نظملهن لئشگهر-ی-کفری صف به صف
شطّه گئدیبدی شیر تک، وارث-ی-شحنهی-ی-نجف
نهر فراتی اوّلین حمله ده ائیلهدی هدف
سۇ اله گلدی ایچمهگه نفسی دایاندێ گلمهدی
چێخدێ قۇرۇ دوْداغیلهن بیر سۇلۇ مشگیلهن سۇدان
مکریله کسدی ساق سوْلۇن یاتدێ کمینده کوفیان
چێخماغا نخلزاریدهن دوشمنی وئرمهدی امان
گئتدی سۇ اۆسته اللری، صبری تالاندێ گلمهدی
گؤزدهن علاوه ساخلادێ، مشگین اوْ شیر-ی-جانسپر
چوْخ چالێشێردێ مشگینه سینهسین ائیلییه سپر
حئیف اوْلا قانا دؤندهریب اشگینی ناوک-ی-سهپر
حالینه گؤردۆ مشگینین اشگی رواندی گلمهدی
ایندی گؤزۆمده عؤمرومون بیردی گئجهیله گۆندۆزۆ
بۇپارا مشگیدهن بۆتۆن کشف اوْلۇ مطلبین دۆزۆ
مشگیده اوْلمادێ سۇیۇ گلمهگه گلمهدی یۆزۆ
بوْش الیلهن قَییتمهیی گؤردۆ گیراندی گلمهدی
بیر نفرین الینده کی جنگیده اوْلمادێ کسهر
هر قدهمینده اوْن نفر آتلێ قاباغێنێ کسهر
گؤرمهسه ال حریفده، قانلێلار ال چکهر مگر
کسدیله چون قاباغێنێ، رأیی دوْلاندێ گلمهدی
تن به تن اوْلدۇ روبرو هر کس اوْ پهلوانیلهن
قوْرخمادێ تیریلهن وۇران، وۇردۇ داخێ کمانیلهن
صدمه یئتیبدی باشێنا، گؤزلری دوْلدۇ قانیلهن
گؤز دۇتۇلۇب گؤرهنمهدی، خئیمه هایاندێ گلمهدی
گۆلشن-ی-آرزوده بیر گۆل بیتیرهنمهدیم قێزێم
قالدێ الیم بئلیمده من ال یتیرهنمهدیم قێزێم
بسکی بئلیم شکستیدی تک گتیرهنمهدیم قێزێم
نیکیمی چوْخ سێزێلدادێم قلبیده یاندێ گلمهدی
سرویدی من دئدیم دۆشۆب خول تۆکۆلۆب خول اۆستۆنه
قوْللارێ پیشوازیمه دۆشمۆشدۆ یوْل اۆستۆنه
قوْیدۇ سۇ اشتیاقینه بیر گؤز ایکی قوْل اۆستۆنه
سۇ گینه راضی اوْلمادێ آخدێ جالاندێ گلمهدی
عمّهوه وئر خبر قێزێم نوحه ائدین عزا قۇرۇن
دیلده سۇ آرزوسینه یکسره پُشت-ی-پا وۇرۇن
اؤلدۆ وفالی قارداشێم خئیمهسینی یێغێشدێرون
شهپری شاهبازیمین چوْخ یارلاندێ گلمهدی
قالدێ ستمله یا حسین «منزوی» چوْخ فشاریده
مرجعی یوْخ عدالتون بیر بئله روزگاریده
قلبی یارالێ شیعهلر قالدێلار انتظاریده
قان آلان اوْغلۇوۇن مگر وقتی هاچاندی گلمهدی؟
استاد منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
گئتـدون بـابـا اومـمیدیـلـه قـارداش دالـسێـجـا
تؤکدۆم من اۆرهک قانێنێ، گؤز یاش دالسێجـا
آلدێم اله سۇ جامینی فورا" یوْلا چێخدێم
وئردیم بۇ سۇسۇز قێزلارێلان قوْل-قوْلا چێخدێم
سن گئتدون اؤزۆم قێزلارێ گتدیم یوْلا دۆزدۆم
ائتدیم ایکی صف تئشنهلری ساق-سوْلا دۆزدۆم
سیزدهن باباجان ایستهدیم اوْلا دۆزدۆم
فکر ائتدیم علمداریله یان-یانا گلیرسن
آخر نه بیلیم تک بوْیانێب قانه گلیرسن
باخدێم سارالان رنگیوه، ائتدی منی حالی
قارداشسیزین عالمده بئله رنگی سارالێ
بۇ مشک بۇ پرچم ندی بۇ مرکب-ی-خالی
سالار-ی-حرم، صولت-ی-سرداره نه گلدی
قانلێ عَلَمین گتدون علمداره نه گلدی
گؤررهم پارا مشگینده غم-ی-مُبهمی واردۇر
سوْیۇق ائوی آباد اقلا" نمی واردۇر
بیر جرعهسی اوْلسا آنامون نه غمی واردۇر
تک جرعه سۇ باری قۇرۇیان لبلره بسدی
آنجاق دوْداق ایسلاتسا علی اصغره بسدی
دوْغراندێ عَمومدا مگر اکبر سیاقیندا
دۆشدۆ یانار اوْدلاره اوْدا سۇ سوْراغێندا
قوْیدۇن نییه بس نعشینی دوشمن قاباغێندا
یا پئیکرین اوْل اشجع ناسین گتیرئیدون
یا دفن ائلهییب قانلێ لیباسین گتیرئیدون
وای بختیمه اوممود گۆلۆم گؤر نئجه سوْلدۇ
داشدێ اۆرهگیم قانێ گؤزۆم جامینه دوْلدۇ
آخر نئجه دوْغراندێ کی حملی چتین اوْلدۇ
آت اۆسته گلهنمیردی پییاده گتیرئیدون
نعشین بۆکۆب اکبر تک عباده گتیرئیدون
سنلهن نه دانێشدێ بابا اوْل کان-ی-مُروت
آخر نفسینده سنه ائتدی نه وصیّت
ائیله اوْ وصیّتلریده سن بیزه صُحبت
عؤمر ائتسه وفا، ائتسهک اگر عزم-ی-مدینه
نیسگیل آپاراق سؤزلرینی امّ بنینه
تؤکدۆ بۇ فلک باشیمه خاکستر-ی-ماتم
واضحدی اسیر اوْلماقێمێز اوْلدۇ مُسلّم
وئر قانه باتان پرچمینی ساخلاسێن عمّهم
شاید اوْلا بیر گۆن بۇ بلادان قۇتاراق بیز
قانلێ عَلَمین اوْغلۇنا سوْوقات آپاراق بیز
آتدان اؤزۆ دۆشمۆشدۆ عَموم سن یئتیشهنده
یا سن کؤمک ائتدون اوْنا توْپراغه دۆشهنده
آخر بابا هئچ قوْل بوْیۇن اوْلدۇز گؤرۆشهنده
سروون یێخێلان وقتیده سن ال یئتیریبسهن
یا قانه باتان پرچمی یئردهن گؤتۆرۆبسهن
قلبیم سوْیۇمۇر گؤزدهن آخێر بیر بئله قان یاش
سن وئرسوْن اجازه قاچارام مقتله بیر باش
ال باشدان اۇجالدێب باشێ اۆسته آچارام باش
قانێن یاخارام زۆلفیملهن یۆز گؤزه گۆللـهم
غیرتلی عموملان قوْیارام یۆز-یۆزه گۆللـهم
سنگ-ی-فلکه عُقده اوْلۇب صافی-ی-شیشه
فرصت گزیری سایهلی سروی یێخا تیشه
عبّاس وجودی بیزه سایئیدی همیشه
غرق اوْلدۇ گؤزل شوکتیمیز گؤز یاشێمێزدان
سروون یێخێلێب سایه کسیلدی باشێمێزدان
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
عمّه بۇ ویرانسراده بیر دُرّ-ی-شاهانهیم من
سیز اگر بئش گۆن قوْناقسۇز بۇردا صاحب خانهیم من
شام قێزلارێ دئییرلر بۇ قێزێن یوْخدۇر آتاسێ
حالینی ائیلیر حکایت گؤزیاشێ کؤهنه لیباسی
نئیلیرهم زردوز رختی، یۆزده رنگ-ی-زرد بسیمدیر
کؤهنه بیر پیراهنیله بۇ قارا معجر بسیمدیر
استاد منزوی
طبقه بندی:
اکبریم گلینجه اؤلسهم دفنیمی یۇباندێر عمّه
نعشیمی آلێب ال اۆسته، باشێنه دوْلاندێر عمّه
یوْخ سؤزۆم بۇ اؤلمهک عمّه «امر حیّ لم» یزلدی
باجێلار اؤلهنده امّا قارداشێ اوْلا گؤزهلدی
ائیلهیین بیر آزجا تأخیر، بلکه اکبریمده گلدی
کفن-وْ-دفنیمی بیر آز سن ساخلا ال یۇباندێر عمّه
گؤزلرون فداسی اوْللام خستهسن بیبی آز آغلا
اؤلدۆرهر اؤزۆن حَرَملر آز بۇ قلب-ی-زاری داغلا
اللرون قاداسێن آللام گل بۇ گؤزلریمی باغلا
قانلێ اشگیلهن سارالمێش رنگون آز بوْیاندێر عمّه
گرچه قاره گۆن الینده قۇرتارۇر بۇ بختی قاره
وار ولی بیر عمده دردیم، گل سنه ائدیم اشاره
ناگهانی گلسه اکبر، گؤزلریمی آچ دوباره
اکبری منیله بیر آن روبرو دایاندێر عمّه
شئمری سن چاغێرما عمّه قلبیده جراحتیم وار
قوْلدان آچماسێن طنابیم دیلده آیرێ نیّتیم وار
قبره قوْی بۇ حالتیلهن جدّیمه شکایتیم وار
سنده خلقه ظۆلم-ی-شئمری، نطقیویله آندێر عمّه
باشۇن آچما ائتمه ناله، قلبیم اوْلدۇ غۆصصهدهن قان
سن منه آنالێق ائتدۇن جانیوه رقیّه قۇربان
باشێم آلما سینوْن اۆسته، توْپراق اۆسته قوْی وئریم جان
زحمتیمی چوْخ چکیبسهن، آز منی اۇتاندێر عمّه
آغلاما دئمه غریب-ی-بیوطن، رقیّه لایلای
هئچ دیله گتیرمه جیسمی، بیکفن رقیّه لایلای
سسله شئمر-ی-شوم الیندهن، دینجهلهن رقیّه لایلای
قلب-ی-اهل-ی-شامی، آه-ی-آتشیمه یاندێر عمّه
بیسبب دئنهن بۇ غمده قانه گؤز یاشێم دوْلانماز
الده اؤلدۆرۆب بۇ طئفلی شئمر-ی-دون گینه اۇتانماز
قمچیلهر یئرینی امّا گؤرمهیینجه خلق اینانماز
کؤینهگیم چێخارت بۇ خلقی سن اؤزۆن ایناندێر عمّه
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
سرعتله اوْلما عازم-ی-مئیدان حسینیم صبر ائله
جانیم گئدهن یوْللارۇوا، قۇربان حسینیم صبر ائله
قارداش بیلیرسن هئجریوه یوْخ قلب-ی-زینبده دؤزۆم
هئجران غمینده تاب ائدیم آیا نه نوعی من دؤزۆم
سن بیل آنام زهرا دایان گئتمه حسینیم وار سؤزۆم
ائتمه بۇ نوعی قلبیمی آلقان حسینیم صبر ائله
لطف ائیله یوْل اۆسته بیرآز وقتۇن یۇباندێر گئت حسین
هر نه سؤزۆن وار زینب-ی-مظلومه آندێر گئت حسین
گل بۇ بلالی زینبی باشه دوْلاندێر گئت حسین
قوْیما دالۇنجا گؤزلری گیریان حسینیم صبر ائله
سؤز یوْخ شماتت منصبی بیر رشتهی-ی-ارزندهدیر
مین نیسگیل امّا گئیدیگۇن بۇ کؤهنه پیراهندهدیر
سلطانه کؤهنه پیرهن، آیا نئجه زیبندهدیر
ائتدی بۇ نیسگیل قلبیمی سوزان حسینیم صبر ائله
یوْلما دئییرسن زۆلفیوی، سس چکمه گلمه شیوهنه
بس نئیلئیوم من بینوا، سن باری بیر فکر ائت منه
چون یئددی قارداشدان بۇ گۆن، گؤز تیکمیشهم من بیر سنه
سنسن اۇمیدی زینبین، الآن حسینیم صبر ائله
ای چشم-ی-حوره توتییا، خاک-ی-قدوم-ی-اطیبون
زهرایه خاطیر صبر ائله بیر لحظه ساخلا مرکبون
خنجر بوْغازۇن اؤپمهمیش قوْی گلسین اؤپسین زینبون
زهرا سؤزۆنده قالماسێن نُقصان حسینیم صبر ائله
تاپشێرمێسان اطفالیوه مهر-وْ-نوازش گؤرسهدیم
سسلیر هامێ بیردهن منی بیلمهم کیمه من سس وئریم
هانسێن آلێم آغۇشیمه، هانسێ بالانێ دیندیریم
بۇ ماجرایه قالمێشام حئیران حسینیم صبر ائله
وئر اذن اؤزۆم سردار اوْلۇم، بۇ جمع-ی-سرگردانه من
نظم-وْ-نظامیلهن چکیم، آلاللهی مئیدانه من
زۆلفۆم الیمده یالواریم، بۇ لئشگهر-ی-عُدوانه من
تا بلکه سندهن ال چکه عُدوان حسینیم صبر ائله
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی:
ای خاندان-ی-عیصمته، زهرای ثانی زینبیم
آخر وداعیمدیر چاغێر، آل-ی-عبانی زینبیم
سلطانه دونیا تنگ اوْلار، انصار-وْ-یاوهردهن سوْرا
جان-وْ-جهانی نئیلیرهم، شئبه-ی-پیمبردهن سوْرا
من ایچمهرهم دونیا سۇیۇن، شهزاده اکبردهن سوْرا
لب تئشنه جان وئررهم تاپام آب-ی-بقانی زینبیم
دۆزدۆر چوْخ آغلار دهریده، بیکس باجێ قارداشێنا
امّا باجێ سن چوْخ اؤزون غرق ائیلهمه گؤز یاشێنا
الله ریضاسی سن فقط، ال چک رقیّهم باشێنا
ساخلا اؤزون نازیله اوْل نازلێ بالانێ زینبیم
چوْخ آغلایێب آغلاتما سن بۇ دیدهی-ی-خونباریمی
آخر وداعیمدهن اؤزون آگاه ائله قێزلارێمێ
یێغ باشێما باشسێز قالان اطفال-ی-گۆل روخساریمی
ائعلان ائله بۆلبۆللره فصل-ی-خزانی زینبیم
تئز-تئز یانێقلێ آهیلهن گؤینهتمه قلبیم یارهسین
قێزلارێ سسله ایندیدهن ائیله سوْیۇلماق چارهسین
بیربیر سوْیۇندۇر جامهسین، رأفتله آل گوشوارهسین
گئیدیر دوباره اگنینه کؤهنه قبانی زینبیم
باجێ یئتیر پئیغامیمی اؤز عترهتیمه جابهجا
اوْلسۇن اسیر اوْلماغلێغا، آماده آل-ی-مصطفیٰ
من کؤهنه کؤینهک گئیمیشهم سیزده گئیین کؤهنه قبا
قوْیماز بۇ لئشگهر، چادُر-ی-زرّین نیقابی زینبیم
بیرده آماندێر زینبیم باش یوْلما مقتلده منه
شامه گئدهنده باش آچێق لازیمدی اؤز زۆلفۆن سنه
تؤک زۆلفیوی روخساریوه قوْیما جمالون گؤرسهنه
چون مه یۆزۆن ائیلهر خجل شمس-ی-هُدانی زینبیم
سنسن پرستاری باجێ باشسێز قالان اولادیمێن
سنلهندی هر دردسری بۇ عترت-ی-ناشادیمین
شامێن یوْلۇندا جان سنین جان سیّد-ی-سجّادیمین
قوْیما اوْنا ایذا ائده، شئمر-وْ-سنانی زینبیم
دوشمن وۇراندا قێزلارێ قوْللارۇوۇ ائیله سپر
قوْیما اوْلارێ اینجیده، بۇ کوفیان-ی-بد سیَر
شئمرین الینده قمچیسی، گؤرسه رقیّهم غش ائدهر
بیر آه چکسه آغلادار، اهل-ی-سمانی زینبیم
استاد رحیم منزوی اردبیلی
طبقه بندی: