c: text/html

text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
دوزلو اوغلان یاهو گروپ
دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز
join
Click to join DUZLU_OGHLAN
دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین
Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email
شوق لعلین منی جذب ائیله دی میخانه لره + علی آقا واحید
اوْل قارا زولف كه هردم دوْلاشير شانه لره
گؤسترير عشق كمندين دل ديوانه لره
مهر رخساريني مندن كسوب اوْل ماه تمام
دوشدي فرصت يئنه بوندان بئله بيگانه لره
يوْخسا اي گول بو قدر باده ناب ايچمه ز ايديم
شوْق لعلين مني جذب ائيله دي ميخانه لره
قانا دؤنسون گؤروم اوْل باده گولگون سنسيز
بيرده گر رغبت ائديم ساغر و پيمانه لره
حسرت چشم خمارين ، لب لعلين هوسي
گؤسترير گوشه ميخانه ني مستانه لره
شوق رخسارين ايله اوْدلارا يانميش كؤنلوم
اؤرگه ديب شمعده يانماقليغي پروانه لره
جورين آز ائت منه، قوْرخوم بودو، بير آه چكيم
بير يانار اوْد دوشه باشدان – باشا كاشانه لره
واحدم ، شاعر آزاده پرستم ، نه غميم
قيلماسام رغبت اگر مسجده بتخانه لره
Filed under: تورکی شعرلر Türkcə şeirlər,علی آقا واحد Etiketlənmiş: | آذربایجان شاعیری,آذربایجان شعرلری,تورکی شعر,تورکجه شعرلر,سئوگی شعر,سئوگی شعرلری,سئوگی شعری,علی آقا واحید,علی آقا واحیدین شعرلری,علی آقا واحد,علی آقا واحدین شعرلری,علی آغا واحید,علی آغا واحد,علی اقا واحید,علی اقا واحد

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
چئویرن: نیگار آن
كؤچورن: حسین واحدی
بو ایلین نوبئل اؤدولونون صاحیبی اولان فرانسهلی یازیچی "پاتریك مودیانو"-نون ایلك موصاحیبهسی سیز عزیز اوخوجولارا تقدیم اولونور.
پاتریك مودیانو: آلو
هئلئنا هئرنماك: سلام. نوبئل موكافاتی آلماغینیز موناسیبتی ایله سیزی صمیمی قلبدن تبریك ائدیریك.
پ.م: چوخ لوطفكارسینیز، چوخ دویغولاندیم.
ه.ه: منیم آدیم هئلئندیر. سیزه نوبئلپریز سایتیندان زنگ ائدیرم. بیر نئچه سوال وئرمك اوچون بیزه آییردیغینیز واختا گؤره تشككور ائدیریك.
پ.م: آاا، بلی، بلی، بلی.
ه.ه: خبری آلاندا هارادا ایدینیز؟
پ.م: اصلینده من خبری آلاندا كوچهده ایدیم. هه، دوغرودان، كوچهده ایدیم. قیزیم منه خبر ائلهدی.
ه.ه: قیزینیز موبایل تئلئفونونوزا زنگ ائلهدی؟
پ.م: هه، هه، هه، من چوخ تاثیرلندیم. چوخ ممنون اولدوم، چونكی منیم ایسوئچلی[سوئدلی] نوهم وار.
ه.ه: همین واخت هاردا ایدینیز، پاریسین مركزینده؟ محض هانسی كوچهده؟
پ.م: لاپ دقیق جاردئن دئ لوكسئمبورق كوچهسینده.
ه.ه: نه گؤزل. نوبئل موكافاتی قازانماغینیز سیزین اوچون نه معنا وئریر، نهیی ایفاده ائدیر؟
پ.م: ان بیرینجی، گؤزلنیلمزلیك. بو ائله بیر شئی ایدی، من فیكیرلشمیردیم، غالب اولا بیلرم. دوغرودان، منی تاثیرلندیردی، چوخ دویغوساللاشدیم.
ه.ه: اوزون ایللرین یازیچیسیسینیز. نهیه یازیرسینیز؟
پ.م: من یازماغا چوخ ائركن – 20 یاشیمدا باشلادیم. ایندی اوزون زامان كیمی گلیر آداما. بو طبیعی، حیاتیمین بیر پارچاسی اولان بیر شئیدیر.
ه.ه: 20-30 كیتاب یازمیسینیز. ائله بیری وارمی اونو بؤیوك ممنونیتله یازمیسینیز، سیزین اوچون او دیگرلریندن داها چوخ اهمیت كسب ائدیر؟
پ.م: بیلیرسینیز، بونو دئمك چتیندی. منده همیشه ائله تصورات اویانیر كی، عینی كیتابی یازیرام. بئله چیخیر كی من 45 ایلدیر، داواملی اولاراق عینی كیتابی یازیرام. آدام حقیقتن ده گئرچك اوخوجوسونو تانیمیر.
ه.ه: ایندی سیز دونیا شؤهرتلی اولاجاقسینیز، هانسی كیتابینیزی هر كسه اوخوماغی مصلحت گؤرردینیز؟
پ.م: منه ائله گلیر كی، آخیرینجی كیتابیمی.
ه.ه: او كیتابین آدی ندیر؟
پ.م: ″Pour que tu ne te perdes pas dans le quartier″ آدلانیر.
ه.ه: نه اولور؟
پ.م: پوور قوئ تو نئ تئ پئردئس پاس دانس لئ قوارتیئر. بو اطراف موحیطده ایتیریلمیش گلهجكدن بحث ائدیر. اونا گؤره من اونو مصلحت بیلیرم، آخیرینجی كیتاب همیشه آدام؛ تركی-دونیا ائدیر..
ه.ه: بو گئجهنی بوتون عائله ایله قئید ائتمهیه حاضرلاشیرسینیز؟
پ.م: بلی، من عائلهمله بیر یئرده اولماق ایستهییرم. منیم ایسوئچلی نوهمله بیر یئرده، هانسی كی منه ممنونلوق و سئوگی بخش ائدیب. بو اونون اوچوندور، من بو موكافاتی اونا حصر ائدیرم. آخی اونون اؤلكهسیندندی.
ه.ه: دئكابردا ایسوئچه گلهجكسینیز؟
پ.م: هه، البته.
ه.ه: بوتون عائلهنیزله؟
پ.م: هه، هه (گولور).
ه.ه: عائلهنیز بؤیوكدو؟
پ.م: دوزو، یوخ. منیم ایكی قیزیم و بیر نوهم وار. ائله ده بؤیوك عائلهمیز یوخدو.
ه.ه: چوخ ساغ اولون، بیر داها تبریك ائلهییرم.
پ.م: سیز ساغ اولون. اومید ائدیرم، چاشدیریجی هئچ نه دئمدیم.
ه.ه: بویورون، بویورون. بیر داها ایسوئچدن و نوبئلپریز سایتین-دان صمیمی تبریكلر.
پ.م: چوخ دویغولاندیم.
+0 بهین


text:
احمد مسرت- بیلهسوار
گونش ساچیر، یئر کورهسی فیرلانیر و سحر داغ دالیندان آرازی قیزیل بویاغا باتیران آیدینلیق یواشجاسینا باتیر، شاید اؤز ائوینه قاییدیر، یاداکی دونیانین باشقا بیر حیصهسینه یئنیدن اؤز ایشیغینی پای آپاریر. هر حالدا گونشین بو گلیب گئتمهسینی، آیلارین و ایللرین اؤتمهسینی، بیزلر اوچون بیر رسام کیمی گؤز قاباغیندا جانلاندیریر.
ساوالان اتگینده و آراز قیراغیندا، سسسیز- سمیرسیز یئرلشیب یاتمیش آنایوردم، جئیران اوولاغی، گؤزللر سئیرانگاهی، هابئله ایگیدلر مسکنی قوجامان موغان و منیم ایکی چای آراسیندا بیر غنچه کیمی بیتن، بیر اولدوز کیمی پارلایان آنا دوغما وطنیم، بیلهسووار دا هر گون بو ایستی و ایشیق یایان گونشی اؤز محبت دولو سینهسینده قوناق ساخلاییب و تاریخ بویو بو گلیب- گئتمهگه یولداش اولوب.
منبع:بولتن ائل بیلیمی -ویژه استان اردبیل
«بالهاری» چایی ایله آراز آراسیندا تاریخ بویو برکت دولوسو اولان بیلهسووار، بوتون دونیانین و همی ده آذربایجانین اوزون تاریخه مالک اولان اؤلکهلری کیمی، درین معنالی و محتشم کئچمیشه مالک اولان عادت و عنعنهلره صاحیبدیر.
خیال قوشونون نه قدر قانادلاری گوجلو اولسادا، بو دیارین کولتور دولو سماسینین آنجاق و آنجاق بیر کیچیک گوشهسینده قاناد چالا بیلر، یا کی بیر نهنگ قدرتلی فیکیر بو دیبی گؤرونمهین دنیزین تکجه اوزونده اوزه بیلر. بئله بیر حالدا من کیم اولام بیر بئله میدانا قدم قویام. ایَرسه بو ایشه اورَک چیرپینیرسا سبب بودور کی منده بو سئویملی اؤلکهنین قوجاغیندا یاشاییب بوی آتمیشام و بو منه قوت وئریب و جرأت باغیشلاییب کی اگر بو سمانین سینهسینه قانادلانا بیلمهسم، یاکی بو دنیزین دالغالارینا یئلکن سالا بیلمهسم ده بیر دامجی بو دنیزدن، بیر ایشیق بو سمادن گؤتوروب گلهجک نسیلینه پای ساخلایام. بیر بولاغین دنیزه قووشدوغو کیمی و بیر اولدوزون گؤی کؤکسونده پارلادیغی سایاق، اونلاری اؤز غرور و افتخار دولو کئچمیشلرینه باغلاماق بیر باریش یارادا بیلر، اومید کی باشارام و اومید کی دوزگونجهسینه بو پایی کئچمیشدن آلیب، بیر صداقتلی امانتدار کیمین گلهجکلره چاتدیرا بیلم.
بیزیم بو دیاردا ایللر بویو هر ایلین بو باشیندان اوباشینا قَدَر، مناسبتلرله باغلی معنا دولو دبلر و اویونلار کئچمیشلرده اولوب و بیر نئچهسی هله ده کئچمیشدن بیر یادگار کیمی سینهدن سینهیه کؤچرکن، بوتون ائل آراسیندا اؤز یئرینی ساخلاییب. بوردا سیزینله، بو یئرده اکیندن بیچینهدک اولان دبلره، قیسا باخیش سالماغی کیچیک بیر آددیم ساییب، یوللانیرام.
اکین واختی:
یای فصلی اؤز ایستی دولو یوکونو دالینا چاتیب وداعلاشیب و پاییز اونون یئرینی توتارکن، بو دَییشیکلیک ایله بیر یئرده اکینچیلر خارمان دان ساخلادیغی دن- تاخیلین تومجارلارا تؤکوب یال-یاماجلارلا موغانین قیزیل تورپاق دوزلرینه یوللانیردیلار. اونلارین سلام-صلوات سسی اؤلکهیه چوخ گؤرکملی و گؤزل بیر منظره باغیشلاییردی. اونلارین های- هارایلا حرکتلری و بیر- بیرینه یئتیشنده «بیره مین اولسون» دئیه خئیر دعا وئرمهلری سانکی اونلارا درین اومید وئریردی.
پاییز فصلینده، اکین دن سورا قیش گلیب چاتینجا، جور به جور اویونلار بیلهسوار جاوان اوشاقلارینین باشلارینی قاتارکن یاشادیقلاری یئرده یاشاییشین اصوللارینی اؤیرَنیب قایدا- قانونلا نئجه یاناشماغی و دشمن قارشیندا حاضیر اولماغا بیر مشق ساییلیردی. او جمله دن: «قاییش گؤتدو»، «گیزدیلین پانج»، «چلینگ آغاج» و... (بونلارین هرسینین اؤزونه گؤره قایدا قانونلاری وار).
چیلله آخشامی
قیش گیرر گیرمز پاییزین سون گونلری قارقارین قاریلتیسیینان بیر یئرده گلن قار کیچیک و بؤیوک چیلهنین گلهجَگیندن خبر وئریب و جماعتی بو شاختالی، قارلی- قیرولو گونلرله قارشیلاشماغا چاغیراردی. کئچمیشده قیشین بیرینجی آخشامی، بو سویوق و بوزلو هاوایا باخمایاراق، ایلین ان اوزون گئجهسینده بوتون ائل طایفا بؤیوکلرین ائوینه گئدیب، ایستی کورسو دؤرهسینده، دادلی دوزلو و تربیه دولو بایاتیلار، ناغیللار و حکایهلر ائشیدیب اؤیرَنیردیلر. بؤیلهسینه بیر یئره ییغیلیب،دئییب –گولوب، سؤز اؤیرنمکلر اوجا داغ سینهسیندن حیات باغیشلایان آخار بیر بولاغا اوخشاری واریدی. ایندیلکده اولان ائل ادبیاتی اؤز وارلیغینی او گئجهلره بورجلو اولماسی دانیلماز بیر حقیقتدیر.
چرشنبه و بایرام قارشیلاماسی
یوردوموزون باشقا یئرلری کیمی، آخیر چرشنبه و ایل بایرامینی قارشیلاماق اوچون موغانیندا دا چوخلو اورتاق عادتلر وار. اونلارین هامیسینی آچیقلاییب یازماق بو قیسا یازیدا یئرلشمهیهجک. آنجاق قیشین آخیر آیی و بایراما بیر آی قالمیش دؤرد چرشنبهنی شنلیک ائدیب، تونقال قالاماق و تکمچینین یولونو گؤزلهییب اونون پایینی وئرمک، شال ساللاماق قایداسی و قولاق آسما دبی و... گؤرکملی حکایهسی اولاردی.
هابئله بایرام گونلرینده قارا بایرامی اولانلاری یادا سالیب و اونلارین گؤروشونه گئتمک ده چوخ بَیهنیلن دبلردندیر کی هلهده واردی. اونودمایاق آخیر چرشنبهنین سحری بیلهسووار شهرینده بالهاری چاینین قیراغینا گئدیب، آت چاپیشدیرما مراسیمینه باخماق اوشاق و بؤیوکلر اوچون گؤزل بیر خاطیره ایدی. تاسفلر اولسون ایندی هم بالهاری چایینین قیراغی حاصارلانیب همده بو گؤزل حماسی دب علتسیز آرادان گؤتورولوب. منجه بو چای و باشقا یئرلرحاصارلانسالاردا ائلیمیزین گؤزل دبلرینی دوستاقلاتماق اولماز.
گؤزل یوردون گؤزل یازی
نوروز گولو «نرگیس تپهسی»نین ان گؤزل بایراملیغی اوشاقلارا ساییلیردی. یازدا بولودلارین آغلاییب یاغیش تؤکمهسی اکینچیلرین دوداقلارینا گولوش ائنیب، اوشاقلارین توپا- توپا کوچهلرده: «یاغدی یاغیشلار، بانلادی قوشلار...» اوخوماسی بیر گؤزل جانلی تابلو یارالداردی کی یاغیشین یاغماسی، قوشلارین اوخوماسی و قارانقوشلارین گلمهسی، طبیعتین یئنیدن دوغولماسییلا بیر یئرده ، تازا یاشاییشین باشلانماسینا بیر شاهید ایدی. هلهده یاز ایله بیرگه قارانقوشلار یوردوموزا قوناق گلیر. آمما نرگیس تپهسینین نوروزگولونو اوشاقلارا اسیرگهمهسینین نَدَنینی بیلمهییرم. نه بیلیم بلکهده یازدا یاغیش یاغارکن اوشاقلار داها نغمه اوخوماییب نرگیس تپهسینین اونلاردان کؤسمهسی اونلارلا گؤزل یاغیش آراسینا چتیر کیمی بیر دیوار چکیب!!!
یازین آخیر آیی بیچیندن قاباق، یئملیگ و قانقال موغان طبیعتینه باغیشلایان نعمتلردندیر. کئچمیشده بو آیدا یئملیکچیلر و قانقالچیلار اونلاری دریب شهرده جماعته ساتیردیلار، بو بیر دب اولاراق سانکی یئملیگله قانقال یئمهییب یادا یئردن یئمهلی بیتکیلر دره بیلمهسن، او ایل سنین اوچون یاز گلمهمیش سانیلاردی!!
خارمان
قیزیل تورپاق موغان، خارمانسیز بیر باییر یئره بنزر. هارادا موغان آدی گلرسه اونون خارمانیدا قولاغی بیر سئومهلی نغمهکیمی سیغاللار. دوققوز آی پاییزی، قیشی، یازی گؤزلهین اکینچی، ایندی الینین امهگینی و اؤنونده کی ایلین زومارینی گؤتورمکدهدیر. اللهـا توکل ائدیب دسته- دسته بیچینچیلر چؤللره یوللانیب بیچین ایشینی باشلایاردیلار. کیمیسی «دریاز» ایله کیمیسی «اوراق»لا، یئره قالانلاردا باششاقچیینین (باششاق: بوغدانین باشی، دَنله دولموش یئری).
گون باتان چاغی ائوده قالانلار ائلین عاشیغی ایله اونلارین قارشیسینا چیخیب، یورقونلوقلارینی چیخارداردیلار. صاباح- صاباح، بیچیلن سونبولو آرپا- بوغدالار خارمانلاردا سونبولدن آییریلیب، سوورولاندان سونرا برکتلی، داد دولو بوغدایا دؤنردی. مرجی، نخود، بَزَرَک و ...لرده اکیب بیچردیلر.
واختیندا برکتلی تاخیل ساتیلب، هر کیمسهباشقا ایشلرینه یتیشیردی. بیری مشهد زیارتینه، بیری ده ایستی سولارا گئتمک فیکرینه دوشردی. بیری ده جوانینین توی تدارکینی گؤرمک اوچون چرچینین یولونو گؤزلردی. چرچی شهردن جانا یاتان قوماشلارلا باشقا لازم اولان شئیلری گتیریب خارمان چاغی اهالییه ساتاردی. چرچینین گلمهسینی اوشاقلار اونون دیلیندن هارایلاردیلار: «گلون گلون چرچی گلیب خارمانا!!»
یئنه یئر کورهسی فیرلانیب یئنیدن یای یئرینی پاییزا وئریب و ... و ... .
کاش او گونلرین صداقتله محبت دولو عادت- عنعنهلری، اؤز یئرینی صنعت دونیاسیندان گلن اویونلارا وئرمزدی ...کاش!!!
:: برچسبها:


text:
قاسپیرالینین تورک دونیاسیندا وئردیگی دیل و کولتور موباریزهسی
قاسپیرالینین تورک دونیاسیندا وئردیگی دیل و کولتور موباریزهسی
پروفئسور دوکتور مهمت سارای
کؤچورن:عباس ائلچین
قاسپیرالی ایسمایل بیگ، یئتیشمه ایللرینده 1874 ده ایلک ایستانبولا گلمیشدی. بیر ایله قدر قالدیغی ایستانبولدا ایسمایل بیگین دیقّتینی چکن ان اؤنملی مسلهلردن بیری ده تورک دیلی اوزرینده گئدن موناقیشهلر ایدی. تنظیماتلا باشلایان و 1860لی و 1870لی ایللرده عوثمانلی آیدینلاری آراسیندا اوزون دارتیشمالارا صحنه اولان دیل مسلهسی قاسپیرالینی سون درجه ائتکیلهمیشدی. ایشده بو سیرالار تانیدیغی " شمس الدین سامی، احمد میدحت ، محمد امین و نجیب عاصیم بیگلر کیمی عوثمانلی آیدینلاری ایله دوستلوغونو داها دا گلیشدیرمیش و عؤمرونون سونونا قدر ده دوام اائتدیرمیشدیر. بالاخره بیر چوخ کیشینین ده قاتیلاجاغی بو تورک آیدینلارینا گؤره، تورکلرین کولتور ساحهسینده اینکیشاف ائدهبیلمهسی اوچون تورکجهنین میلّی دیل اولاراق موطلقن گلیشدیریلمهسی گرهکیردی.
یوخاریدا ذیکر ائدیلن فیکیر آداملارینین گؤروشلرینی بیر- بیر آچیقلامادان اوّل، بورادا، دیل و میلّییتچیلیک مسلهسینین عوثمانلی تورکییهسینده نئجه گلیشدیگینی قیساجا ایضاح ائتمکده فایدا واردیر:
فرانسیز اینقلابی ایله اورتایا چیخان میلّییتچیلیک فیکیرلری قیسا زاماندا عوثمانلی ایمپاراتورلوغونا دا سیچرامیشدی. اوزون زاماندیر آراییش ایچینده اولان عوثمانلی آیدینلاری بو فیکرین تاثیرینده قالیرکن، خوصوصی ایله غئیریمسلمان آهالی آراسیندا دا بو فیکیرلر یاییلماغا باشلامیشدی. حتّا بعضی آوروپا دؤولتلری عوثمانلی تبعهسی اولان غئیریمسلمان میلّتلری آیری دؤولتلر قورماغا تشویق ائتمیشدی. دیشاریدان ائدیلن بو باسقیلاری یونگوللشدیرمک و بو آرادا اؤزونو یئنیلهمک ائحتییاجینی دویان عوثمانلی دؤولتی تنظیمات و ایصلاحات فرمانلاری ایله بیر سئری قرارلار آلیب ائلان ائتمیشدی. آلینان بو قرارلارلا غئیریمسلمان خالقلارا آوروپا دؤولتلرینین یاردیم ائتمهلری سربست بوراخیلمیشدی. بوندان ایستیفاده ائدن آوروپا دؤولتلری عوثمانلی تبعهسی اولان غئیریمسلمان میلّتلر اوچون اوخوللار آچماغا و اؤِز دیللرینده تحصیل ائتدیرمگه و بو آرادا، بو میلّتلری عوثمانلییا قارشی قیشقیرتماغا باشلامیشدیلار.
بوتون بو گلیشمهلر، عوثمانلی آیدینلارینی، دؤولتین اساس عونصور اولان تورکلوگو قوروماغا یؤنلتمیشدی. ایشده بو یؤنهلیشین ایچینده تورک دیلینی و میلّتینی دوشونمک و آراشدیرماق آیری بیر اهمّییّت قازانمیشدیر. بو آخیمین ایلک اؤنجولری اولان شیناسی افندی ایله ضییا پاشا، " عوثمانلیلیق " و عوثمانلی دیلی " نی، تورکچولوک و تورک دیلی قارشیلیغیندا اله آلیب ایشلتمیشدیر. نئجهکی بو ایکیلیدن ضییا پاشا، یازدیغی " شئعیر و اینشا " مقالهسینده " عوثمانلی " کلمهسینی " تورک " قارشیلیغیندا ایشلهدهرک اسکی عوثمانلی ادیب شاعیرلرینین ایشلکتدیگی عربجه و فارسجا آغیرلیقلی دیلی تنقید ائدرکن بئله دئییردی: " خئیر بونلارین هیچ بیری عوثمانلی شئعیری دئییل… گؤرهسن بیزیم میلّتیمیزین، یعنی تورک میلّتینین بیر دیلی و شئعیری واردیرمی؟ و بونو یئنیلشدیریب آریندیرماق مومکوندورمو؟ " (1) دیلده تورکچولوگو اورتایا آتان ضییا پاشا دان سونرا تورک آیدینلاری دیل آراشدیرمالارینا آغیرلیق وئرمیشدیلر. بونون اؤنجولوگونو ائدن ایسه اونلو دؤولت و فیکیر آداملاریمیزدان احمد وفیق پاشا اولموشدور. احمد وفیق پاشا، هم عوثمانلی لهجهلرینین و هم ده دیگر تورک لهجهلرینین اؤیرهنیلمهسینی، آراشدیریلیب گلیشدیریلمهسینی ساوونموشدور. حاضیرلادیغی " لهجه-ای عوثمانی " آدلی اثرینین اؤنسؤزونده احمد وفیق پاشا بئله دئمکدهدیر:
" تورک دیللریندن تورکییه ده ایلک یایینلانان اوغوز شؤعبهسیدیر. تاتاریستان و تورکیستانی بیر زامان دوغو دنیزیندن مجاریستانا قدر قاورایان دیله هله " قوز " (اوغوز) دیلی دئییلیر. اونون یئنیسی (اولان) تورکمن دیلی ایران و سورییهنی اؤرتوب آنادولو یا ائنمیش، زامان ایچریسینده عوثمانلی لهجه سینی اولوشدورموشدور. فرغانا دان هیندیستانا قدر یاییلیب، خالاجی افغانیستان دیلینه قاریشمیشدیر. اسکی بؤلوملردن قیپچاق دیلی، خیوهدن باشلایاراق سیبیریا و قیرغیز، کومان، بولقار، قازان بؤلگهلرینی احاطه ائتمیشدیر. اویغور دیلی، چین یؤرهلریندن قاشقارا قدر یاییلیب، اورادان 700 ایللرینده (هیجری) چنگیز اوغوللاری تورکلوک و ایسلامییّت حلقهسینه قاتیلدیقلاریندا چاغاتایجا دیلی اولاراق دوغموشدور.
بوگون اوغوز، قیپچاق و چاغاتای کیتابلاری، " محبوب القلوب " کیمی گوزل اثرلری و اؤزللیکله 600 دن 800-ه (هیجری)، قدرکی ایللردهکی سلجوقلو تورکمنی و عوثمانلی کیتابلاری بولجا باسیلمیش و بونلارین اینجلنمهسی سونوجو، تورک دیلی لهجهلری آراسینداکی فرقلیلیکلر اورتایا چیخمیشدیر " (2).
احمد وفیق پاشا لهجه-ای عوثمانیسینده، کؤک باخیمیندان عربجه و فارسجا اولمایان تورکجه کلمهلری، عربجه و فارسجا کؤکدن گلنلردن آییراراق بیر بؤلوم حالیندا وئرمیشدیر. بئلهجه، عوثمانلی دیل دنیزینده بوغولموش چوخ دگرلی تورکجه کلمهلریمیزین بوللوغونو و اؤنمینی گؤسترمیشدیر. تورک دیلینین، عوثمانلی لهجهسیندن باشقا لهجهلری اولدوغونو میدانا قویاراق، گئرچک بیلیم ماراقلیلارینی او لهجهلر اوزرینده اینجلهمه آپارماغا سؤوق ائتمیشدیر. آیریجا، بیر تاریخ کیتابی اولان ابولغازی باهادیر خان-ین " شجره-ای تراکمه " آدلی اثرینی چاغاتای لهجهسیندن چئویرهرک دیقتلری تورکلرین موشترک تاریخینه و کولتورونه ده چکمیشدیر.
احمد وفیق پاشا دان سونرا گلن موصطافا جلال الدین پاشا ایسه، تورک فیلولوژیسیندن باشقا، تورکلرین ائتنولوژی و تاریخی ایله ایلگیلنمیشدیر. عئلمیلیگی اوزرینده بعضی قوشقسولار دویولماسینا باخمایاراق موصطافا جلال الدین، یازدیغی " اسکی و یئنی تورکلر " آدلی اثرینده یالنیز تورک فیلولوژیسی اوزرینده دئییل عئینی زاماندا تاریخی و ائتنولوژی اوزرینده ده بیلگیلر وئرمیشدیر(3).
1856-1870 آراسیندا شیناسی افندی و ضییا پاشا ایله باشلایان، احمد وفیق پاشا و موصطافا جلال الدین پاشا ایله گلیشن تورک دیلی و تاریخی چالیشمالارینین، 1870-1880 ایللری آراسیندا یئپ-یئنی بیر صحیفهیه گیردیگینی گؤرمکدهییک. بو دؤورون ان اونلو تورکچولری سولئیمان پاشا، بوخارالی اؤزبئل شئیخی سولئیمان افندی، احمد میدحت افندی و احمد جودت پاشا دیر.
صرفی تورکی (تورک دیلبیلگیسی)، کبیر-ای عئلم حال (بؤیوک عئلم حال) صغیر-ای عئلم حال (کیچیک عئلم حال)، مبانی الاینشا (دوزیازینین تملی و تاریخ-ای عالم (دونیا تاریخی) کیمی اثرلری عسکری اوخوللار اوچون یازان سولیمان پاشا، آچیق و ساده بیر تورکجه ایشلهدهرک دیلیمیزین عربجه و فارسجا نوفوذوندان نئجه قورتاریلاجاغینی گؤسترمیشدیر (4).
بوخارالی بیر اؤزبک تورکو اولان و ایستانبولا یئرلشن شئیخ سولئیمان افندی ایسه، یازدیغی " لوغات-ای چاغاتای " (چاغاتای سؤزلوگو) و " تورک عوثمانی " (عوثمانلی تورکجهسی) آدلی اثرلری ایله دوغو تورکلری (تورکیستان ایله باتی تورکلری (عوثمانلی)-نین عئینی میلّتین اؤولادلاری و دیللرینین ده بیر اولدوغونو آنلاتماغا چالیشمیشدیر. چاغاتای لهجهسینی عوثمانلی لهجهسینین قایناغی اولدوغونو سؤیلهین شئیخ سولئیمان افندی اثرینین اؤن سؤزونده " بوگون عوثمانلی اؤلکهسینده ایشلهدیلن عوثمانلی دیلی، چاغاتای دیلیندن یانی ماوراء نهر اؤلکهسینده ایندی ایشلهلدیلن (دیلین) شؤعبهلریندندیر ایفادهسی ایله موشترک تورک دیلینه دیقّتلری چکمیشدیر(5).
یازیلاریندا مومکون اولدوغو قدر خالقین دیلینی ایشلهدن، میلّتین آنلامادیغی عربجه و فارسجا کلمهلردن اوزاق دوران احمد میدحت افندی،یوسوف آقچورا اوغلو نا گؤره، دیقّتلری تورکچولوگه یؤنلدن ایلک تورک آیدینی ایدی. " دیلینده، اوسلوبوندا ان چوخ تورکچولوک ائدن " احمد میدحت افندی، چاغداشلاریندان فرقلی اولاراق " آوروپا مدنییتینده ان اؤنملی یئرین میلّییت فیکری اولدوغونو " گؤرن بیر مؤلیفدی(6)،
" قیصص-ای انبییا " آدلی اثرینده دیلده تورکچولوگه خیدمت ائدن احمد جودت پاشا " تاریخ-ای جودت " آدلی مشهور تاریخی ایله ده تورکلوگه، تورک سویونا ان چوخ اؤنم وئرن بیر مؤلیف اولموشدور. عوثمانلی تاریخچیلری ایچینده دؤولتین باتی سییاستینی تنقید ائدهرک " آوروپا فتیحلری ایله اوغراشماقدان قازان و اژدرهان خانلیقلارینین آلینیب قورونماسی، اوجا دؤولتیمیز اوچون داها یارارلی اولوردو. چونکو قافقاز، اژدرخان و قازان خالقی ایله یاخینلیق، سوی بیرلیگی و چوخو ایله دین و مذهب بیرلیگیمیز بولونور. بو اوزدن اونلار عوثمانلییا قاتیلیردیلار. او دورومدا اونلار دا قیریم کیمی عوثمانلی ایالتلری آراسینا گیرردی. و اژدرخان و قازان سایهسینده بؤیوک تاتاریستان طرفلرینده داهی عوثمانلی دؤولتینین حاکیمییتی یورورلوکده قالیردی " شکلینده دیقّتلری آسیا تورکلوگونه چکمهسی تورک دونیاسیندا دیل و کولتور بیرلیگینه اولدوغو قدر، سییاسی بیرلیگهده ایناندیغینی اورتایا قویموشدور(7).
1880 لردن 1900 لره قدر گئچن دؤوره ده یئتیشن و اؤنجولوگونو شمسالدین سامی بیگ، نجیب عاصیم بیگ و شاعیر محمد امین (یورداکول) بیگین دوزلتدیگی قروپ ایسه، بوتون تورک دونیاسینین دیل و کولتور بیرلیگی ایچینده بولونماسی گرکدیگینی ان آچیق بیر شکیلده اورتایا قویموشدور. قاموس-ای فرانسوی، قاموسال-عالم و قاموس-ای تورکی کیمی چوخ فایدالی اثرلرین مؤلیفی اولان شمسالدین سامی بیگ، تورک کؤکنلی اولماماقلا بیرلیکده تورکلوگه گؤنول وئرمیش نادیر کیشیلردن بیری ایدی. قاموس-ای تورکیسینین موقدّمهسینده، " .. دیلیمیز تورک دیلیدیر. بو دیله مخصوص لوغاتا باشقا آد دوشونمک یانلیشدیر " دییهرک تورک دیلی گئرچگینی آچیقجا ایفاده ائتمیشدیر. تورکجه قونوشولان تورک اؤلکهلری حاقّیندا گئنیش بیلگی وئردیکدن سونرا شمسالدین سامی بیگ، موقّدیمهسینه بئله دوام ائتمکدهدیر: " دوغو تورکجهسییله باتی تورکجهسی آراسینداکی فرق، سانیلدیغی کیمی، ایتالیانجا ایله لاتینجه ویا. ایسپانیولجا ایله فرانسیزجا آراسینداکی فرق کیمی دئییلدیر. بو فرق ایکی تورکجهدن هر بیرینی، دیگریندن بوسبوتون آیری و اؤِ باشینا بیر دیل سایدیراجاق قدر اولماییپ، آنجاق قوزئی ایله گونئی آلمانیا، توسکانا ایتالیانجاسی ایله ناپولی ایتالیانجاسی ویا میصیر عربجهسی ایله فاس، تونوس کیمی قوزئی آفریقا عربجهلری آراسینداکی فرق درجهسینده دیر و دوغو تورکجهسییله باتی تورکجهسی تک بیر دیلدیر، ایکیسی ده تورکجه دیر " . بونون ایچیندیر کی،
" بیزلرین ایهمال ائدیب اونوتدوغوموز، دوغو تورکجهسینده ایشلهدیلن تورکجه کلمهلرین، خوصوصیله بونلاردان دگرلی و گرکلی اولانلارینین آلیناراق بونلارین بیزیم تورکجهمیزه قاتیلماسی یؤنتمی ایله جانلاندیریلمالاری و یاییلمالاری، یعنی ایکی لهجهنین بیرلشدیریلمهسی آماجینا خیدمت ائتمک املیندهیم " دییهرک تورکلر آراسینداکی دیل بیرلیگینین اؤنمینی ایضاح ایله بو اؤنملی وظیفهنی ایفا ائتمگه چالیشدیغینی صمیمییتله آچیقلامیشدیر (8)
عوثمانلی تورکییهسینده کی بو دیل بیرلیگی دارتیشمالارینی یاخشی ائتود ائدن و هیجانلا بنیمسهین قاسپیرالی ایسمایل بیگ، باخچاسارایا دؤنوشونده قیریم تورکجهسینه ده عئینی اوصولو، یعنی ساده و بسیط دیل ایشلتمه یولونو تطبیق ائتمگه باشلامیشدیر. قیسا زاماندا بو خوصوصداکی فیکیرلرینی گلیشدیرن ایسمایل بیگ، بوتون تورکلرین آنلایابیلهجگی بیر دیل گلیشدیرمهنین نه قدر حیاتی بیر اؤنمی حائز اولدوغونو گؤرهرک اونا گؤره چالیشمالارینی باشلاتمیشدیر. قاسپیرالینین ایستهدیگی بئله بیر دیل اولمالی کی، قونوشولدوغو و یازیلدیغی زامان " ایستانبول داکی حامبال و قاییقچی ایله شرقی تورکیستان داکی دوه سوروجوسو و قویون چوبانی دا آنلایابیلمهلیدیر. " تورکلر اوچون بو عومومی دیلی گئرچکلشدیرمک مقصد ایله قاسپیرالینین بو اساسلارا دیقّت ائتدیگینی گؤروروک:
آ) یاشایان تورک لهجهلرینین چوخ قابا اولمایان محلّی کلمهلری عوثمانلی تورکجهسینین ان گلیشمیش شکلی اولان ایستانبول شیوهسینه اویدورولاراق ایشلهدیلمهلی،
ب) مومکون مرتبه اجنبی دیل و قاعیده لری تورکجهدن چیخاریلمالی،
ج) اوخور یازارلار طرفیندن آنلاشیلمایان عربجه و فارسجا تعبیرلرین تصفیه ائدیلمهلی.
قاسپیرالی، بو پرنسیبلری، ترجومان قزئتهسی باشدا اولماق اوزره، یعضی یازدیغی بوتون درگی و قزئتهلرده تیتیزلیکله اویغولامیشدیر. نئجهکی، اؤزوندن نقلن سیخ-سیخ وئردیگیمیز قونوشمالاری و مقالهلری دیقّتله اینجلهنیرسه بو پرنسیبلره نئجه باشارییلا اویدوغو گؤرولهجکدیر. اونون بو سعییی تورک دونیاسینداکی بوتون مسلکداشلاری طرفیندن تقدیرله قارشیلانمیشدیر. نئجهکی، بیر مسلکداشی 1910 دا یازدیغی " تیل (دیل) یاریشی " آدلی اثرینده قاسپیرالی ایسمایل بیگین بو خوصوصداکی چالیشمالارینی بئله اؤیموشدور: " آنادیلیمیزین بوگون سلامت اولان ان بؤیوک خادیمینی گؤسترمک لازیم اولسا، شوبهه یوخدور کی، بو شخص، ترجومان موحرریری قاسپیرالی ایسمایل بیگ دیر. هر کیم آنلارلیق رویشده (طرزده) آچیق ایفادهلی و روحلو اولان قیسا جوملهلر، گوزل و ادبی تعبیرلر اوصولونو (کیمین اورتایا قویدوغونو ماراق ائدیرسه سؤیلهیهلیم) بو شخص میدانا قویموشدور. اونون عیبارهلرینده غریب کلمهلر، چیخیشسیز جوملهلر، بیر معنا اوچون بیر نئجه موترادیف لفظلر اولماز، ایسمایل بیگدن سونرا یئتیشمیش موحریرلریمیزین تحریر و تألیفده تبعهلری فرقلی ایسه ده، هر بیریسی اؤِزونه شاکیرددیر. تورک دیلینین بیرینجی ایصلاحچیسی علی شیر نوایی ایسه، ایکینجیسی، هیچ شوبهه سیز، ایسمایل بیگ دیر " (9).
قاسپیرالی ایسمایل بیگین، تورکجهنین بوتون تورک دونیاسینین ایشلهدهبیلهجگی دیل حالینا گلمهسی اوچون وئردیگی بو سسسیز و اصیل موباریزه سون درجه باشاریلی اولموشدور. نئجهکی ترجومان قزئتهسینده ایشلتدیگی ساده تورکجه، قزئتهنین اولاشدیغی هر یئرده، خوصوصیله قازان دا، شرقی و غربی تورکیستاندا، آذربایجاندا، بالکانلاردا و عوثمانلی تورکییهسینده یاشایان بوتون تورکلر طرفیندن آنلاشیلان بیر دیل حالینا گلمیشدیر. صییا گؤکآلپ، " تورکچولوگون اساسلاری " آدلی اثرینده بو مؤوضودا بونلاری سؤیلر: " ترجومان قزئتهسینی شیمال تورکلری اولدوغو قدر شرق تورکلری ایله غرب تورکلری ده آنلاردی. بوتون تورکلرین عئینی دیلده بیرلشمهلرینین قابیل اولدوغونا بو قزئتهنین ووجودو جانلی بیر دلیلدیر " (10).
قاسپیرالی ایسمایل بیگ، باشلانغیج ایللرینده، تورک دونیاسیندا دیل بیرلیگینی ساغلاماق اوچون باشلاتدیغی بو بؤیوک موباریزه ده نهلر ائتمک ایستهدیگینی، هدفینین نهلر اولدوغونو مومکون اولدوغو قدر آچیقجا سؤیلهمکدن چکینمیشدیر. بونون ان بؤیوک سببی، روسیا دا یاشایان موسلومان تورکلرین ایرهلیلهمهلری اوچون گؤستردیگی سعی لردن ذاتن کافی درجه ده تدیرگین اولموش اولان روس حؤکومتینین و ایلمینسکیی قروپونون موخالفتینی تامامی ایله قارشیسینا آلماماقدی. روسیا دا یاشایان موسلومان تورک توپلولوقلارینین مومکون اولدوغو قدر عوثمانلی تورکجهسی اطرافیندا توپلانمالارینی آچیقجا یازیب ائلان ائتمهسی البتّه روسلاری قیزدیراجاقدی. او، بو هدفه مومکون اولدوغو قدر سسسیزجه وارماغی ترجیح ائتمیشدیر. نئجهکی، ترجومان قزئتهسینده مومکون اولدوغو قدر بو مؤوضودا آز یازماغا دیقّت ائتمیشدیر. او، مومکون اولدوغو قدر مسلکداشلارینی ساده دیل ایشلتمگه تشویق ائتمیشدیر. بونون ان گوزل میثالینی، اؤزو آچدیغی یولدا یورویهرک روسیا داکی تورکلرین میلّی شوعورلارینی قووّتلندیرمه ده اولدوقجا بؤیوک خیدمتلری گئچهجک اولان، 1906 دان ائعیتیبارن آذربایجان دا چیخماغا باشلایان " فویوضات " مجموعهسینین رئداکتورونا بیر مکتوب یازاراق ساده دیلده نشرییات چیخارماسینی ریجا ائدن آشاغیداکی یازیسی تشکیل ائدر. " فویوضاتین بیرینجی ساییسینی آلدیم. گوزل ترتیب و طبع اولونموش، خئیرلی اولسون. دیلینی بیراز داها ساده لشدیریرسنیز عوام آراسیندا داها زییاده مونتشیر موجیب اولوردو، ظنیندهیم. یازماقدان اوسانماییرام، لاکین دیلسیزلیکدن جانیم یاندی. وولقا، قازان و بو آرالیق چیخاردیقلاری قزئتهلری موختلیف و قابا دیللری و " تاتارلیقلاری " میلّت قزئتهسینین تأسیسینه منی مجبور ائتدی. ساده تورکجهنی اینتیشارا مخصوص اولاجاقدیر " (11).
تام بو سیرالاردا روسیا دا باشلایان سییاسی و ایجتیماعی گلیشمهلر قاسپیرالی ایسمایل بیگ و آرخاداشلارینی داها آچیق و آکتیف موباریزهیه سؤوق ائتمیشدیر. 1905 مشروطه حرکت ایله قورولان روسیا دؤولت دوماسی (مبعوثان مجلیسی) ندا موسلومان تورکلره ده تمثیل حاقّی وئریلمیشدی. تورکلر بو حاقّی ان یاخشی شکیلده ایستیفاده ائدیب مومکون اولدوغو قدر چوخ ساییدا تمثیلجینی دوما یا سوخماغا مووفّق اولموشلار.
1905 آغوستوسوندا بیر آرایا گلن قاسپیرالی ایسمایل بیگ، توپچوباشی علی مردان بیگ و آقچورا اوغلو یوسوف بیگ، " روسیا موسلومانلاری ایتّیفاقی " نی قوراراق تورکلرین حاقّلارینی " دوما " دا نئجه ساوونماق گرکدیگی خوصوصوندا چالیشمالارا باشلادی، ایتّیفاقین ساووندوغو پرنسیبلرین باشیندا " ویجدان حورّییتی، بوتون روسیا وطنداشلاری آراسیندا حوقوقدا موساوات، کولتور ساحهسینده میلّی گلیشمگه قانونن موساعیده " ائدیلمهسی گلیردی. 1906 ایلینین اوجاغیندا پترسبورق دا توپلانان ایکینجی کونگره " ایتّیفاق " این نیظامنامهسینی موذاکیره و قبول ائتمیش، -عئینی ایلین آغوستوسوندا توپچوباشی علی مردان بیگین رییاستینده و قاسپیرالی ایسمایل بیگ، آقچورا اوغلو یوسوف بیگ، صدری مقصودی (آرسال) بیگ، فاتیح کریمی بیگ و دیگرلرینین ایشتیراکی ایله نیژینی-نووگورود دا توپلانان اوچونجو کونگره " ایتّیفاق " این پروبگرامینی قبول و علی مردان بیگین رییاستینده مرکز کومیته سی تثبیت ائتمیشدی(12).
بو کونگرهده قاسپیرالی ایسمایل بیگ، دیل بیرلیگی حاقّیندا آشاغیداکی تکلیفی ائتمیش و بو تکلیف آلقیشلارلا و اوی بیرلیگی ایله قبول ائدیلمیشدیر:
" عومومن تورکلرین اصلی نسلی بیردیر. زامان و مکان ایختیلافی ایله شیوه و عادتلریمیزده ایختیلاف پیدا اولموشدور. بو ایختیلاف یکدیگریمیزی آنلامایاجاق درجهیه گلمیشدیر. بوندان سونرا مکتبلریمیزی بیر اولان لیسان-ای ادبیمیزه خادیم اولاجاق حالا گتیرمک لازیمدیر. کونگرهنین مکتب و مدرسه کومیسیونو طرفیندن حاضیرلانمیش لایحهسینده ایبتیدای مکتبلریمیز اوچون دؤرت سنه-ای تدریسیییه تایین اولونموشدور. بونون اوچ سنهسینده ساده محلّی شیوه ایله تدریسات ایجرا ائدیلیب، سون سنهسینده عومومی تورک لیسانییله یازیلمیش کیتابلار اوخوتولمالیدیر. بو سایهده تدریجن موختلیف شیوه و لهجهلر بیرلشمیش اولور " (ل3).
پروگرامینی " کانون دایره سینده " تطبیق ائدهبیلجهجگینی اومید ائدن " ایتّیفاق"ین بوتون روسیا ایمپاراتورلوغو اؤلچوسونده کی موشترک اورقانی قاسپیرالی ایسمایل بیگین " ترجومان " قزئتهسی اولوردو.
بوگون یئتمیش سنهلیک قارانلیک بیر دؤوردن سونرا، سوویئتلر بیرلیگی " نده یاشایان تورک قاردشلاریمیزلا هر تورلو کولتورل موناسبتی قورموش بولونماقداییق. گئرچکلشمهسینی چوخ آرزو ائتدیگیمیز دیل و کولتور بیرلیگی اولکوسو اوچون، قاسپیرالینین روحونون شاد اولماسی اوچون، بوتون تورکلرین آناجاغی بیر تک ایش قالمیشدیر. او دا، تورکییهنین گئچیردیگی تجروبهلردن فایدالاناراق لاتین الیفباسی تملینده بیرر آلیفبا حاضیرلاماقدیر. تورک جومهورییتلرینین، اؤز ائحتییاجلارینا گؤره تورک الیفباسینده ائدهجگی عیارلامالارلا بنیمسهیهجکلری بیر الیفبا شکلی مسلهنی حل ائتمده ده بؤیوک بیر آددیم اولاجاقدیر (ل4).
قایناق:
1) ی. آقچورا اوغلو، تورکچولوک و دیش تورکلر، توکن یای. نشری، ایستانبول، 1990، ص. 23.
2) آ. وفیک پاشا، لهجه-ای عوثمانی، ایستانبول، 1308 (1890).
3) آقچورا اوغلو، عئینی اثر، ص. 28-30.
4) آقچورا اوغلو ، عئینی اثر، ص. 43-45.
5) آقچورا اوغلو ، عئینی اثر، ص. 47-50.
6) ی. آقچورا اوغلو ، " احمد میدحت افندی " ، تورک یوردو، ج. 3، ص. 178.
7) احمد جودت پاشا، تاریخ-ای جودت، ایستانبول، 1301، ج. بیر، ص. 24-25، 34، 73.
8) شمس الدین سامی بیگ قاموس-ای تورکی، ایستانبول، 1317، ص، 2 ود.
9 ) ر- فخرالدین، تیل یاریشی، اورنبورگ واکیت مطبعهسی، 1910-دان نقلن وئرن کیریمر، عئینی اثر، ص. 74.
10 ) ض. گؤکالپ، تورکچولوگون اساسلاری، ایستانبول، 1976، س. 5.
11) آ. جعفراوغلو، ایسمایل قاسپیرالی. اؤلومونون 50. ییلدؤنومو موناسبتییله بیر اتوت ایستانبول، 1964، ص. 13.
12) ه. بایکارا، آذربایجان ایستیقلال موباریزه سی تاریخی، ایستانبول، 1975، ص. 143-158.
13) م. بالا. " روسیا اینقلابینده تورکلر " ، درگی، سوویتلر بیرلیگینی اؤگرنمه انستیتوسو،مونیخ، نو. 9 (1957)، ص. 6.
14) بو خوصودا داها گئنیش تفصیلات، یاحیندا چیخاجاق اولان " قاسپیرالی دان آتاتورکه تورک دونیاسیندا دیل و کولتور بیرلیگی " آدلی آراشدیرمامیزدا وئریلمیشدیر.


text:
آی یاندیم !
نه بیلیم ، ائله بیل حتی یاندیغیمیز حالدادا " آی یاندیم ! " دئمهیهده حاقّیمیز یوخدور !
بو مجازی دونیادا و بئش- اون نفرین بو سیته یه باخماسی دا گویا مسئله یارادا بیلَرمیش كیمی بو " یوردداش نفطه او آر جی www.yurddash.org" سیته سی ده فیلتر اولدو ! گویا بیزیم حتی یاندیغیمیز حالدادا " آی یاندیم " دئمهیهده حاقّیمیز یوخوموش !
دئدیك بو آنا یاسادا ۱۵ – جی ماده نه واخت اجرا اولاجاق ؟ بیر عده بیزه دئدیلر " پان توركیست " ! ، دئدیك آنا یاسانین ۱۹ – جو ماده سینده سوی -كؤك ، دیل و لهجه فرقی اولمادان بوتون ایراندا یاشایانلار برابر حقوقا مالیكدیرلر ،بئله اولورسا بیز توركلرده نفسوموزلا مقایسه ده فارسلار قدری حق و حقوقوموز وار و دیلیمیز فارس دیلی كیمی رسمی اولمالی دیر ، دئدیلر بو سؤزلر پان توركیستلرین سؤزودور ! ؛ دئدیك بو تهرانین یاری جمعیتی تورك دیللی دیر هئچ اولمازسا بو ۸ -۹ تلویزیون كانالینین ایكیسی تورك دیلینده اولسون بیری ده باشقا غیری فارس او جمله دن كورد ، توركمن ، عرب ، بلوچ و …دیلینده ، دئدیلر بو لاپ پان توركیسمین اؤزودور ! دئدیك تورك دیللی اوستانلاردا او جمله دن شرقی آذربایجان ، غربی آذربایجان ، اردبیل ، زنجان اوستانلاریندا كی ، اصلا فارس دیللی هئچ یوخدور بو اوستانلاردا رادیو – تلویزیون برنامه لری نین یالنیز یاریسی ، یعنی مثلا آلتی تلویزیون كانالیندان اوچو و همدان ، قزوین ، مركزی ، شمالی خراسان اوستانلاریندا كی هئچ اولمازسا اوچ قسمت دن ایكی قسمتی تورك دیللیدیرلر بو كاناللارین اوچدن بیری توركجه اولسون ، دئدیلر بو سؤزلر یالنیز پان توركلر آغزیندان چیخار !
دئدیك بیز آذری دئییلیك و توركوك ، بیزه آذری دئمه یین . دئدیلر سیزین اؤزونوزدن خبرینیز یوخدور سیز آذری سینیز و هركس بو سوزو دانیشسا بللی دیر كی اؤزونو تانیماییب و " پان توركیست " دیر ! سونرا دئدیك آخی بیز توركلر بو مملكتده ۱۰۰۰ ایل حكومت سورموشوك و بو مملكتی قوروماغا فارسلارداندا چوخ قان وئرمیشیك و حتی دیلداش و سویداشلاریمیزلادا ساواشمیشیق و جمعیتیمیزده ان آزی بو مملكتده فارسلار قدری دیر ، بس فارسلار قدریده حاقّیمیز وار بو مملكتین امكانلاریندان فایدالاناق و بو ایران آدلانان اؤلكهده هئچ اولمازسا ابتدای قدری تورك دیلینده اؤز آنا دیلیمیزده درس اوخویاق ، دئدیلر سیزین هدفینیز فارس دیلینی آرادان آپاماقدیر و بونو دانیشان لاپ " پان توركیست "دیر !
هر نه قانون چرچیوه سینده ایسته دیك ، آلنیمیزا پان توركیست دامغاسی یاپیشدیردیلار كی ، نهایت او گون بیر نفر گلیب منه دئدی :
" من پان توركیست اولموشام ! " دئدیم بو سؤزو دانیشما كی ، سوچ و گوناهدیر و باشقالارینین حاقّی اوستونه آیاق قویماق آنلامیندادیر. دئدی واللاه من كی ، ایندیه قدر بو ایستهنیلن حاقلاردا حاقّی تاپدالاماق مسئله سی گؤرمه دیگیم حالدا بو ایستَكلری ایستهینلره " پان توركیست " دئییبلر ، گؤردوم پان توركیست اولماق یاخشی شئی دیر اونا گؤره پان توركیست اولدوم !!


text:
محمد علی اوجاقی نیارق(بولتن ائل بیلیمی -ویژه نمین )
خالقیمیزین چوخ عصیرلیک شیفاهی ادبیاتینین مهم بیر حیصهسینی ده لایلالار یاخود بئشیک نغمهلری تشکیل ائدیر. لایلای آنالارین ایستک و آرزولارینی عکس ائتدیرن بایاتی وزنینده شعرلردیر. آنالار کؤرپه اوشاقلاری بئشیگه قویوب حزین و یوخلادان هاوا ایله لایلای چالارلار.
آشاغیدا ویلکج ماحالیندا خصوصیله ده نیارا (نیارق) کندینده یایغین اولان لایلالارین نئچهسینی خدمتیزه تقدیم ائدیریک.
لایلای چاللام اوجادان
سسیم چیخمیر باجادان
آللاه سنی ساخلاسین
چیچکدن قیزیلجادان
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
ائل بیلیمی,
لایلالاربئشیک نغمه لری,
محمد علی اوجاقی نیارق
اصلان زاهدی شاعری است که گوشه ای از ادبیات شفاهی موطن اش آذربایجان را می سراید . شعر او ترانه است و ترانه او شعر و شعر او صدای مغنی های ایل «اوزنها» (عاشیقها)است و او خود اوزانی است برجسته . او مثل شعرهایش ساده و بی آلایش است و هیچ گاه سعی نمی کند که با پیچیدگی و ابهام در شعر ،خویش را خیلی شاعر نشان دهد . او مرثیه گوی دل خویش است . شاعر ایل خویش ،وطن خویش و ملت خویش . او انگار داغ هزاران ساله دارد و درد پدران و مادران ایل خویش را فریاد می زند راستی مگر غیر از این است که ادبیات شفاهی اذربایجانی ها غنی تر از ادبیات مکتوب آنهاست
ایشان به امید خدا کتاب 4 خود را به چاپ رساند کتاب جالادیم گونو.گونه - و کتاب غریب ائلده -...
به لطف خدا هفته پیش کتاب گیزلنمه عشق اودونو ازاصلان زاهدی پیله رود انتشار یافت .
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
پیله چای,
گیزلمه عشق اودونو
محمد موسا زاده(بولتن ائل بیلیمی -ویژه نمین )
آذربایجان خالقینین، موختلیف مراسیملری و همین مراسیمه باغلی بیر سیرا اینانجلاری وار، بونلارین ان گؤزلی، توی و شینلیک دبلریدی. گرچی بو مراسیملر، بوتون شهر و کندلرده آشاغی-یوخاری عینی سویهده توتولور، آنجاق کندلریمیزده داها آرتیق اؤز اصالتین ساخلامیشدیر. بونلار کئچهجکده اولدوغو کیمی یئرینه یئتیریلیر.
نمینه باغلی اولان اورنج کندینین توی مراسیمنده بیر قندسیندیرما گئجهسی وار، بو قند سیندیرما گئجهسی و اونون دالیسینجا دا سیندیریلان کله قندلرین باشینی قیز-اوغلانین باشینا اوغماقدا بیر پارا معنالی و درین حکمتلر وار. آشاغیدا همین مراسیم و حکمتلردن دانیشیلاجاق.
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
ائل بیلیمی,
قند سیندیرما
محبت فروغی-حور- نمین(بولتن ائل بیلیمی -ویژه نمین)
بو ایلین ایلک گونونده (1/1/1390) منصوره تمهیدی آذربایجانین مبارز و دؤزوملو قادینلاریندان بیری حیاتین دَییشدی . منصوره نمین بؤلگهسینین حور کندینده دونیایه گلمیش و ایکینجی بینالخالق محاربهسینده ایللر بویو اؤز حیات یولداشیلا بیرگه متجاوزلر قاباغیندا مبارزیه ال آتمیش و نهایت اوز وطنیندن سورگون اولموشدور. او وطن یولوندا چوخ مصیبتلر چکمهسینه رغما هئچ واقت یورولمامیشدی.
او کئچیردیگی قارا گونلریندن بئله دانیشیردی:
" دشمن حیات یولداشیمی اردبیلده دوستاغا سالمیش و منی اونون گؤروشوندن محروم ائتمیشدی. بؤیوک قیزیم "لاله" آغیر مریضچیلیگه دوچار اولموشدو. اجنبی دشمن اونو کنددن چیخاریب، اردبیل شهرینده حکیمه آپارماغا قویموردو. گئجهنین قارانلیغیندا لالهم جان وئریردی، آما منیم آغلاماغا؛ قونشولاری بئله چاغیرماغا حقیم یوخو ایدی. حتی چیراق یاندیریب، ایشیغیندا اَیلشمگه بئله حقیم یوخ ایدی .
بو حالدا قیزیم لاله جان وئردی و قارانلیقدا دوشمن سربازلاری مشاییعتینده کند قبرستانلیغین آشاغی باشیندا بیر چالا قازیب، لالهمی غسلسیز؛ کفنسیز باسدیردیم. اوندان سونرا سورگونه سورولدوم و ایللر بویو وطنیمدن دیدیرگین دوشدوم؛ قاییدیب گلنده نه قدر آختاردیم لالهمین نم-نیشانسیز قالان مزارینی تاپا بیلمهدیم. بو حسرت ابدیلیک اورگیمده قالدی."
بو اورگی یانیق آنانین دیلیندن بیر بایاتی قالیب کی اونو اوخویاندا گؤزیاشلاری دورمادان یاناغیندان آخاردی :
"ساوالان لالاسیز اولماز
یوللاری چالاسیز اولماز
بو یولا قیچ قویانین
باشی بلاسیز اولماز "
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
ائل بیلیمی,
حور,
ساوالان لالاسیز اولماز
سولمازپورنعمت (بولتن ائل بیلیمی -ویژه نمین )
خالقلارین فولکولور تاریخی ایلک انسان مسکنلرینین میدانا قویولماسینا گئدیب چاتیر، چونکی هر خالقین یاشاییش طرزلری اونون فولکولوروندا اوز عکسینی تاپیر و اگر دئسک بیر ائلین تاریخینی بیلمک اوچون ایلک نؤوبه ده گرک اونون فولکولورونا مراجعت ائدک، هئچ ده یئرسیز دانیشمامیشیق.
باشی همیشه اوجا اولان خالقیمیز دونیانین ان زنگین و رنگین فولکولور ثروتلریندن بیرینه مالیکدیر. بو منیم سؤزوم دئییل بؤیوک اوستادلار دا بونو دئییرلر. اوستاد شهریار بو باره ده دئدیگی سؤز هشده تصادفی دئییلدیر:
"تورکون مثلی، فولکولورو دونیادا تکدیر. "
فرهنگ و مدنیت آدینی اؤزویله داشییان و تاریخی مین ایللر یاخاسیندان قوپان نمین ماحالینین فولکولورو دا آذربایجانین هر بیر یئرینین فولکولورو کیمی چوخ غنی و زنگین اولماسی هامییا آیدیندیر.
توی و یاس مراسیملریندن توتدو، آتالارسؤزو، ناغیللار، بایاتیلار، . . . . آلقیشلارا قدر هله قارغیشلاری دئمیرم.
کئچمیشدن یادیگار قالان بئله قیمتلی و دَیرلی ثروتی و روحوموزا آخان آغیز ادبیاتین گلن نسیللره چاتدیرماق میللی و ظیفهمیز و اؤدهمهلی بورجوموزدور.
بورادا بو معنوی وارلیقدان دامجی قدر اولموش اولسادا منطقهنین قلم صاحیبلرینین امگی و کومگی ایله نمونهلر حاضیرلاییب سیز حؤرمتلی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک.
معنوی یاردیملارینیزی بیزدن اسیرگهمهیین عزیزلر.
ساغ قالین
:: برچسبها:
شهرستان نمین,
نمین,
باش یازی,
فولکولور تاریخی


text:
جناب قاسیم (ع) شهادتی نوحه سی
مرحوم محمد تقی وافی – کتاب: منشور عاشورا – جلد دو ص 142
قارداشیم حسن گولوستانینین گل باجی نیشانین گتیرمیشه م
وئر خبر بلاکئش آناسینا؛ قاسیم جوانین گتیرمیشه م
صحنه-ی-وجودینده باش وئره ن یاره لر آچیب گوا چمن کیمی
زینت ائبله ییب قاتلی پئیکرین نئیزه اوخ نسترن کیمی
بی نوا آناسی نئجه دؤزه ر گؤرسه اوغلونو من گؤره ن کیمی
من گؤره نده اود دوتموشام یانیب یاندیران زمانین گتیرمیشه م
گول دگیل بو گولزار-ی-حوسنو دور؛ وار یئری بونا گوللر آغلاسین
گوللری سولان مرغ-ی-زار-ی-تک شیوه نیله بولبوللر آغلاسین
فاطمه آنام قارداشیم حسن وای اوغول دئسین ائللر آغلاسین
گولستان-ی-اعزازیمین باجی آفت-ی-خزانین گتیرمیشه م
تئل به تئل باتان قانه زولفونو مه جمالینه هاله تک سالیب
زیر-ی-ابر-ی-ظولمتده گون کیمی بو ایشقلانان گوندوزم قالیب
جان وئریب اؤزو تئشنه لب منیم صبر و تابیمی دفعتا" آلیب
گل دوشوب بو گون نطقدن باجی جسم ناتوانین گتیرمیشه م


text:
قیرقیزستان- ینگ تانیمال یازیجیسی چنگیز آیتمات آرادان چیقدی
(چنگیز آیتمات نویسنده ی مشهور قرقی زستان درگذشت)
چنگیز آیتمات، 10 – نجی یونی 2008 گونی، 79 یاش ایچینده نورنبئرگ شهرینگ خاستا خاناسیندا مرحوم بولدی.
چنگیز آیتمادینگ شوروی دورینده، "شوروی بیرله شیگی" نینگ تانیمال یازیجی لاریندان دی. مرحوم ینگ یازان ایزلاری
(اثرلری) 150 دیل، شول ساندا تورکمن وپارس دیل لرینده هم چاپ بولیب دی. شونینگ اوچین- ده ایرانلی و آوغانیستانلی
تورکمن اینتئلی گئنت (روشنفکر)لری نینگ کؤپی سی "جمیله "، " ایلکینجی معلم" ، "گول ساری" و " آق گأمی"
کتابی نی اُکاندیرلار.
مرحوم ینگ "مانقورت" اثری، تورکیه و تورکمنستان کینو ره ژیستور (کارگردان)لاری طرف یندان کینو فیلم (سینما فیلمی) ادیلیپ دی .
مرحوم ینگ قالان لارینا هم دوست- یارلارینا، بییک تانگری دان باش ساغلیق دیله یأریس.
ایزی یاراسین و یاتان یئری یاغتی بولسون
( بر قبرش نور به بارد و آثارش سودمند گردد)
کانادا تورکمنلری نینگ مدنی وآرکالاشما انجمن نینگ سازلاشیق شوراسی
منبع خبر : کانادا ترکمنلری


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
عاشیق زولفیه دن عاشیق ماهنیلاری دانلود ائدین
آشیق زولفیه دن نئچه ماهنی دانلود اوچون
aşıq zülfiyə danlod müzik
۱- باخ بری bax bəri
2- بیلمه دیم bilmədim
3- داغلار آغلار dağlar ağlar
4- دیمه دیمه dəymə dəymə
5- ائللر گوزلی ellər gözəli
6- گئتمه گوزل getmə gözəl
7- گؤی گؤله گل göy gölə gəl
8- کونلوم ائوی ویراندیر könlüm evi vırandır
9- نه گوزل بزنمیسن nə gözəl bəzənmisən
۱۰ – اولا ola
11- قارداش qardaş
12 – سن سن sənsən
13 – سولدو گولو آنامین soldu gülü anamın
14 – سولطان خانیم sultan xanım
15 – اونودا بیلمیرم سنی unuda bilmirəm səni
16- اورک ürək
17 – وارمی گؤرن varmı görən
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | azeri mp3,aşiq mahnıları,aşiq zülfiye mp3,aşiq zülfiyə,aşix zülfiyə,ürək mp3,bax bəri mp3,dağlar mp3,ellər gözəli mp3,getmə gözəl mp3,mp3 aşıq,qardaş mp3,sən sən mp3,sənsən mp3,unuda bilmirəm səni mp3,قارداش,قارداش عاشیق زولفیه,موسیقی آشیق آذربایجان,موسیقی اذربایجانی,نه گوزل بزنمیسن,وارمی گؤرن,کونلوم ائوی ویراندیر,گوزل,گؤی گوله گل,گؤزل,گئتمه گوزل آشیق زولفیه دهن,گئتمه گؤزل,آنا,آهنگ های آذری,آهنگ آشیق,آذربایجان عاشیقلاری,آشیق ماهنیلاری,آشیق آهنگ لری,آشیق زولفیه,آشیقلار,آشیخ,آشیخ زولفیه,آشیخلار,اونودا بیلمیرم سنی,اوره,اورک,ائللر گوزلی,بهترین موسیقی آذربایجانی,ترانه آذربایجان,دگمه دگمه عاشیق زولفیه,دانلود موزیک اورک,دانلود موزیک دیمه دیمه,دانلود موسیقی اونودا بیلمیرم سنی,دانلود آهنگ قارداش,دانلود آهنگ های شاد اذربایجانی,دانلود آهنگ های عاشیق آذربایجان,دانلود آهنگ ائللر گوزلی,دانلود آهنگ باخ بری,دانلود آهنگ داغلار داغلار,دانلود عاشیق,داغلار,داغلار داغلار,زولفیه,سن سن موزیک دانلود,سولدو گولو آنامین,سولطان خانیم,عاشیق,عاشیق موزیک لری,عاشیق موسیقیسی,عاشیق ماهنیلاری,عاشیق ترانه لری,عاشیق زولفیه,عاشیق زولفیه خانیم,عاشیق زولفیه سن سن سن,عاشیقلار,عاشیخ,عاشیخ زولفیه,عاشیخلار


text:
امریکا قوشمه ایالتلری ترورچیلرنینگ مذاکره ده اورین آلیش لرینی ایسته دی
PYD ساحه ده نماینده لیک قیلیب تورگن بیر گروه دیر. سوریه ده اوزاق مدت لیک حل یولی تاپیش فعالیتلریده سیس لریگه قولاق سالیش کیره ک
امریکا قوشمه ایالتلری ترورچیلرنینگ مذاکره ده اورین آلیش لرینی ایسته دی
واشنگتن، سوریه ده گی اوزاق مدت لیک سیاسی حل یولی اوچون ترور تشکیلاتی پی کاکانینگ بیر بولیمی PYD نینگ مذاکره ده اورین آلیشی کیره ک لیگینی ایتدی.
امریکا قوشمه ایالتلری تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزلاوچیسی مارک تونر، سوریه ده گی ایچکی اوروش نینگ نهائی بولیشی اوچون بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ باشقرووچیلیگیده گی حل یولی تاپیش فعالیتی نینگ "یگانه حل یولی" ایکن لیگینی معلوم قیلیب، تینچ لیک اوچره شوولریده کیم نینگ اورین آلرلیگی، تیگیشلی گروه لر و سوریه خلقی نینگ قولیده دیر" دیب، ایتدی.
PYD نی میزنینگ اطرافیده اورین آلیشینی خواهله ی سیز می؟ دیگن سوالگه جواباً تونر:
بیزنینگ نقطه نظردن اولرنینگ هم جریان نینگ بیر پارچه سی بولیشی کیره ک. PYD ساحه ده نماینده لیک قیلیب تورگن بیر گروه دیر. سوریه ده اوزاق مدت لیک حل یولی تاپیش فعالیتلریده سیس لریگه قولاق سالیش کیره ک" دیب، افاده ایتگن.
مارک تونر اولکه سی نینگ ترور تشکیلاتی پی کاکانینگ سوریه بولیمی PYD نینگ قوراللی گروهی YPG گه قورال بیرمه گن لیگینی تکرار ایتدی.
بو سوزلریگه بناً تونرگه امریکا مدافعه وزیری اشتون کارترنینگ سناتوده گی صحبتیده، پنتاگون نینگ PYD گه قورال بیرگن لیگینی قبول ایتگن لیگی ایسله تیلدی.
تونر ایسه کارترنینگ سوزلریگه قوشیلمه گن لیگینی معلوم قیلیب، قوراللرنینگ PYD گه بیریلمه گن لیگینی ادعا ایتدی.
مارک تونرگه، "PYD،بیلن پی کاکا بیر بولمسه نیمه اوچون اولرگه قورال بیرمه ی سیز؟ دیگن سوالگه انیق جواب بیریشدن قول ترتدی.


text:
آغدارلیشیق سینانشیغینی میللت پوجا چیقاردی
تۆرکیه میللتی اؤز دؤولتینه و دموکراسیسینا ایه بوُلدی
دربی داغین ادیلن آغدارلیشیق سینانشیغیندان سُونگرا تۆرکیأنینگ جمهورباشلیغی رجب طیب أردوُغان تۆرکیأنینگ جبیسلیگینه، بیتِولیگینه، بیرِک بیرکلیگینه، دوُغانلیغینا دایانیپ بیلمه یأنلرینگ ۱۵-نجی ایولدا دؤولتی اله گچیرمه ک باراداقی حرکتی نینگ یاراغلی حرکته اؤورِندیگینی آیدیپ واقانینگ بوُلان گیجه سینده ادن چاقیلیغینا یوردونگ دؤرت کۆنجه گیندن بۆتین واطانداشلارینگ سس برندیگینی و میدانلاری دوُلدوریپ فتح الله چی ترور قورماسی نینگ أدِن أدیمینی دارغاداندیغینی یاتلاتدی.
"بۆتین رایاتلاریمیز میدانلاری دوُلدوریپ اوُلارینگ تانک بیلن توُپی بار بوُلسا بیزینگ ده ایمانیمیز باردیر" دییپ اولارا قارشی دوردی. بو یاش دوُغانلاریمیزینگ تانکلارینگ تیگیری نینگ آشاغیندا یاتماغی یؤنه کی بیر زات دألدیر. بو بیر ایمانینگ ایلایتادا تشویق ادیشیدیر. و اولار بو ایشی اتدیلر" دیدی.
تۆرکیأنینگ بیک میللت مجلیسی نینگ باشلیغی عصمت قاهرامان دا میللت حؤکمۆنده یکه گؤوره بوُلاندیقلارینی یاتلاتدی و بو آجینی دؤره دِنلره حاق ادن جزالارینگ بریلجکدیگینی آیتدی.
قاهرامان "بو بیر حیلی ترورچیلیقدیر. ادیلن سینانشیق باشاریلیپ بیلینمه دی. دؤولت بو واقانینگ جوُغاپکأرچیلرینی و ایچرکی و داشارداقی قویروقلاری نینگ تاپیلماغی اۆچین ایشلر ادر و حقوغا باپ یاغدایدا بو ایش آلینیپ باریلار" دیدی.
باش وزیر و عادالات و اؤسۆش پارتیاسی نینگ باشلیغی بینالی ییلدیریم بوُلسا دموکراسیا ایه چیقان تۆرک حالقینا مینتدارلیق بیلدیریپ "گؤزلرینی قان بۆرأپدی. دألی بوُلوپدیلار. اِمما بیلمه دیک زاتلاری شودیر. میللتینگ اؤیۆنه ال اوزادانینگ الی یانار. ۲۴ ساغات گچمأنکأ اللری یاندی. هیچ حیلی آغدارلیشیق سینانشیغی سینانشانلارینگ پیداسینا بوُلمادی. موندان سوُنگرا دا شیله. هیچ کیم موندان سوُنگرا میللتینگ ایغتیارینا دؤنۆکلیک ادیپ بیلمز" دییپ بِلله دی.


text:
بوگون نبنگ تاریخیده دنیاده یوز بیرگن مهم حادثه لر
بویوک ترک حکمداری بیلگه قاغان قیسی ییل وفات ایتدی
25 نچی نوامبر 5 نچی عقرب
بویوک ترک حکمداری بیلگه قاغان وفات ایتدی
25 نچی نوامبر 734 نچی ییل بویوک ترک حکمداری بیلگه قاغان وفات ایتدی. 2 نچی کوک ترک دولتی نینگ مشهور و عادل حکمداری، 716 نچی ییل کوک ترک امپراتورلیگی بولیب تخت گه اولتیریشی بیلن ایلک اوله راق یخشی بیر دولت ایجاد ایتدی. دولت اداره سینی اوز اوکه سی کُل تگین گه بیریب، وزیرلیک وظیفه سیگه عاقل استادی و فکر بیرووچیسی تونیوکوک نی ایتیب تعیین قیلدی.
بیلگه قاغان ترک لرنینگ شهر حیاتی گه اوتیب، شهرده حیات کیچیریشینی آرزو قیلرکن هوشیار مصلحتچیسی تونیوکوک نینگ مخالفت قیلگن لیگی باعث بو ایستگیدن واز کیچگن دیر. تونیوکوک پر نفوس چین بیلن قوشنی بولگن ترکلرنینگ شهرچیلیک حیاتگه اوتیشی بیلن چین لیکلر اوزلشیب کیترلیگینی بیلیب قرشی چیققن دیر.بیلگه قاغان دوریده کوک ترک دولتی نینگ حدودی چین نینگ شان-تونگ منطقه سیدن ایچکی آسیا قشقر منطقه سیگچه ییتیب بارگن ایدی.
اورخون یازوولری حل ایتیب اوقیلدی
25 نچی نوامبر 1893 نچی ییل دینمارک لیک تیل شناس و ترکولوگ لودویگ ویلهم تومسین تامانیدن اوقیلدی. کوپنهاگ عالی بیلم یورتی عموم تیل بیلیمی پروفیسری تومسین، اورخون یازوولری حرف لرینی انیقلب اوقیگن لیگینی دینمارک شاه لیک علم لر اکادیمیسی گه تقدیم ایتگن اعلامیه بیلن بیلیم دنیاسیگه اعلام قیلدی. کوک ترک دولتی نینگ اینقسه چین بیلن یوز بیرگن اوروش و توقنه شوولر تشریح بیریلگن اورخون و ینی سئی یازوولری، ترک ملتی گه تیگیشلی اینگ ایسکی یازوولر دیر. تومسین اوقیب بیلیم دنیاسیگه تقدیم ایتگن بو اثر، 1912 ییل ترجمه ایتیلگن.
25 نچی نوامبر 1893 نچی ییل دینمارک لیک تیل شناس و ترکولوگ لودویگ ویلهم تومسین تامانیدن اوقیلدی
کمونیزم نی ییره تیش فعالیت لریگه قرشی، برلین – توکیو انتی کومینزم شرطنامه سی قوریلدی
آلمان و جاپان، جماهیر شوری نینگ خلق ارا کمونیزم نی ییره تیش فعالیت لریگه قرشی، برلین – توکیو انتی کومینزم شرطنامه سی قوریلدی. جماهیر شوروی نینگ ییره ب باریش سیاستی گه قرشی، اروپا مدنیتینی محافظه ایتیش مقصدی بیلن ایجاد ایتیلگن بو اتفاققه 1937 نچی ییل ایتالیا هم قوشیلدی.
25 نچی نوامبر 1936 نچی ییل برلین – توکیو شرطنامه سی یولگه قوییلدی.
جاپان بیلن چین آره سیده یوز بیرگن اوروشده شوروی نینگ چین نی حمایه قیلگن لیگی و هیتلر تامانیدن ایجاد ایتیلماقچی بولگن بویوک آلمان گه قرشی شوروینی بیر تهدید اوله راق کورگن لیگی بو اتفاق نینگ ایجاد ایتیلیشی گه باعث بولگن دیر.
یونان ده کودتا حادثه سی یوز بیردی
یونان ده اوقووچیلر قوزغلانی نتیجه سیده باش وزیر جورجیوس پاپادیپولوس، جنرال یواندیدیس بشاقرووچیلیده جونته تامانیدن تخت دن توشیریلدی. جنرال گیزیکیس جمهور رئیس ایتیب تعیین ایتیلدی.
کودتا نینگ آرتیدن جنرال یواندیدیس قبرس نی یونان گه قوشیش اوچون حرکت باشلتدی بیراق موفق بولالمه ی برطرف بولیب کیتدی. ترک عسکرلری نینگ گیرنه گه باریشی بیلن ضربه آلگن جونته اداره سی بیر مدت کیین اقتدارنی قولدن بیردی. 19 کیشی جونته چی وطن گه خیانت قیلگن لیکلری اوچون محکمه ایتیلدیلر.
15 نچی نوامبر 1973 نچی ییل یونان ده کودتا حادثه سی یوز بیردی


text:
قوم ساوه عاشیق موحیطي (۳)
دوکتور علی قافقازیالي
5.6. “قوم-ساوه عاشیق موحیطيـن”ده اولان عاشیق - اوزان و ادبيیات اوجاقلاري:
چؤگور درسي آلان اؤیرنجیلر
قومدا، عاشیق حسين علي حسيني باشقانليغيني ياپديغي و رسمي مقاملارجا اونايلي (مجوزلی) بير “چؤگور ائوي ” واردير. بو چؤگور ائیيتيم (آموزش) اوجاغيندا گنجلره و اوشاقلارا چؤگور، بالابان و دايره درسلري وئريلمکدهدير. هر دؤنمده ان آز 10-15 اؤیره نجی ائیيتيم آلماقدادیر. زامان زامان اؤیره نجی ساييسي داها دا آرتا بيلمکدهدير.
علی قافقازيالي ” قوم چؤگور ائوي ” نين مودورو عاشیق حسين علي حسيني ’دن بيلگي آليرکن
آيريجا قومدا، شاعيرلرین، يازارلارين و صنتچيلرين اولوشدوردوقلاري ” پينار “، ” حکيم هيدئجي”، ” آل ياسين “، ” تورک ادبيیات اوتاغي ” كيمي ادبی مجليسلر واردير. بو مجليسلر هفتهنين بليرلي گونلرینده صوحبت توپلانتيلاري ياپارلار. بو گوروپلارا عاشیقلار دا داوام ائتمکدهدير. حتتا بو مجليسلرده عاشیقلار دا پيروقراملار ياپماقدادیرلار.
” تورک ادبیيات اوتاغي ” جمعیيتنين اویهلري
حیدر بايات، غلام رضا باهاری، ائلشن اوريادلي، جلال ذولفقاراوغلو، فتح الله ذوقي، احمد رنجبری، كيمي يازار و شاعيرلر بير طرفدن موحیطين قدیم عاشیق و اوزانلارينين اثرلريني توپلاييپ ياييملاماقدا، بير طرفدن ده چاغداش عاشیقلارلا یاخیندان ايلگيله نمکده، اونلارلا ايلگيلي قزئته، درگي و اينتئرنئت صحیفهلرینده يازيلار يازماقدادیرلار.
” آل ياسين ادبی مجليس”يندن بير گؤرونتو
دیگر ياندان يازار بختيار فرخ، عاشیقلارلا قوم تئلئويزييونوندا تورک عاشیقلیق گلهنهیی اوزهرینه پروگراملار ياپماقدا، گؤردویو ” استریو شباهنک (ائلسئوهن) ” آدلي موزيک ائوي واسيطهسیله يئنه بو عاشیقلارين اثرلريني سیدیلره قئید ائدهره ک خالقا سونماقدادیر. ” استریو خيام ” آدلي باشقا بير موزيک قئید ائوي داها واردير. اورا عاشیقلارين اثرلريني سیدیلره قئید ائدیب، ساتيشيني ياپماقدادیر.
بو چاليشمالارا يوکسه ک مدرسه تحصیلي آلميش و ” موللا ” عونواني داشییان عئلم آداملاري دا قاتيلماقدادیر. قوم كيمي ايران موسلمانليغينين مرکزی دوروموندا اولان بير شهه رده بو چاليشمالارين ياپيلماسي تورک عاشیقلیق گلهنهیی آدينا چوخ اؤنه ملي بير دورومدور.
بو موحیطده عاشیقلار قهوهسي یوخدور. چونکو عاشیقلار قهوهسينه خوش باخیلماییر. عاشیقلارين، قهوهلرده، تصادوفی بيره آرايا گلديکلري يئرلرده چؤگور چاليپ تورکو اوخومالاريني و یا حيكايه آنلاتمالاريني اويغون گؤرمهییرلر. اونلارا گؤره عاشیقلار، بير يئره موطلقن دعوت اوزهرینه گئتمهليدير. گئتدییی مکاندا بولونانلار دا عاشیق ايچين، اونو دينلهمهک ايچين توپلانميش اولماليديرلار.
عاشیقلار، گئنللیکله قیز ايستهمه، سؤز کسمه، نيشان دویون مراسيملرینده، دویونلرده/تويلاردا، سوننتلرده (ختنه سوران)، قوتلاما تؤرهنلرینده (جشنلر)، عسکره گئدهنلر ايچين ياپيلان شؤله نلرده، محللی، ميللی بايراملاردا و بعضی دينی گونلرده چاليپ سؤيلهمکدهديرلر. عاشیقلار چؤگور چالار، اوخور و اوخودوغو ماهنینی يوروملارلار.
5.7. قوم-ساوه عاشیق موحیطينين خالق حيكايه لري و دستانلاري:
1. اوستاد تئلیمخان
2. خوندابلي (خوندابلي) مهجور
3. گرگرلي محمد
4. خان عسگر
5. کؤر اوغلو حيكايهلري
5/1. ارزوروم سفري
5/2. توقات سفري
5/3. [1] دورنا تئلي
5/4. دربند سفري
5/5. ايواز
5/6. دمیرچی اوغلو
5/7. دلیکلي داش
5/8. کورداوغلو حسن
5/9. بولو سردار
5/10. کئچه ل همزه (قيرآت)
6. خسته قاسيم
7. شیرين بيرچک
8. بهرام خان
9. محمود ايله پري
10. شاه ایسماعیل
11. اصلی و کرم
12. غريب و شاه صنم
13. افروز معصوم
14. ورقا ایله گولشاه
15. طاهير ميرزا
16. محمود نيگار
17. قوربان خان
18. ايمراه (ائمراه)
19. وانلي کؤچک (کؤچک ریضا)
20. ارزو قنبر
21. کیقباد
22. کلبی، علی کلیبرلی
23. اسد نيظام
24. سئيدی
25. عابباس توفارقانلي
26. حسرت
اوستاد تئليم خان، خوندابلي مهجور و اسد نيظام آدلي حيكايه لر بو موحیطه اؤزهل خالق حيكايه لريدير.
5.8. قوم-ساوه عاشیق موحیطينين عاشیق هاوالاري:
کلکیلر
1. يورغون کلکی
2. کلله کلکی
3. کؤسهلر کلکیسي
4. کؤچ کلکی
5. گون کلکی
6. دوه زنگی کلکی
7. کلکی شیرازی
8. يول کلکی
9. يئکه باغ کلکی
10. يارجانلي کلکی
11. يورد کلکی
گرایلیلار
کلله گرایلی
کسمه گرایلی
ساللاما گرایلی
لئيلانالار
1. راستا
2. بير آياق
3. ايکي آياق
4. اوچ آياق
5. دؤرد آياق
6. بئش آياق
7. يئري ها يئري
8. جانيم اينجه بئل
9. ملک ملک
10. قارا خان
11. ترلان جئيران
12. سلبيناز
13. يايخان
14. ناري ناري
15. توولاما
16. نئوازئينيم
باشقا هاوالار
2. شيکسته
3. زرگری (علی بالا)
4. کرم
• دو بئيتی
• کسمه
7. تورکمنی
• مهتر خانی
• ميرزاجان بحری
10. کوراوغلو (اغاج آغاج)
11. رودباري
• سادا رودباري
• علی بالا رودباري
14. نئينيم
• شهریاری
• گل گل
17. موصطافا بئگ
• هشترخانی
19. عوثمانلی
• عاشیق سلمان
• قيز ننهن اؤلسون
• مارال
قوم-ساوه عاشیق موحیطينين عاشیق هاوالاري گئنللیکله غملی، حوزونلو هاوالاردير. بونون سببيني عاشیق حسين علي حسيني بئله آچيقلاییر: ” بيزيم چؤگورون، بالابانين، سازين (زورنا)، چاويرين (نئي) و دايره نين (دف) حالت ـی روحیيهسی ايله بيزيم شاهسئوه ن، تورکمان، ساوه تورکلرينين حآلت-ي روحييهسی بيردير. بيزيم بو بؤلگهنين تورکلري کؤچه ری اولدوقلاريندان، دواملي يئر دئییشديرديکلریندن، داغلاردا يايلاقلاردا، قیشلاقدا، یایلاقدا بولوندوقلاريندان غوربت دهديرلر. کده رلي و حوزونلودورلر. اونلارين هاوالاري هر زامان غملیدير. بيزيم موسيقيميزين سازيميزين چؤگوروموزون تملي ” شور ” کؤکوندهدير. بيزيم ان شن هاواميز بئله حوزونلودور. اوستاد تئلیمخان دئییر کي:”
وطندن آيريلديم يول ايکي اولدو،
هئچ بيلميرهم هانسي يولو گئدهم من؟
ائي آغالار هئچ کس غریب اولماسين،
غريبين نالاسي داغي يانديرار. ”
5.9. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’ني بسله يه ن قایناقلار:
قوم-ساوه عاشیق موحیطي عاشیقلیق گلهنهیی نين تملينده و روحوندا، تورک سويونون جهان حاکيمييتي ايدئالينين و نيظام-ی عالم ایدئاللرینین غئیرتینی؛ تورک سويونون اولو داغلاري، يايلاقلاري مکان توتما و بورالاري صاحیبسیز بیراخماما دوشونجهسيني، تورک گؤچهبه حاياتينين آيريليق فصلینی، قاووشما جوشقوسونو؛ ائنگين يايلاقلارينين ائنگينليیيني، سارپ داغلارينين هئيبتيني؛ تورک سويونون سايهسيندن اوزاق اولمايان يابانيل-ائوجيل حئيوانلارين خيصلتلرینی، قورد اولاماسینی قوزو ملهمهسینی، آت کیشنهمهسینی، جئیران قاچیشینی، گؤیه رچین اؤتوشونو )(اوخوماسینی)، قارتال سوزوشونو سس سس، نوتا نوتا دويماق مومکوندور.
يئنه بو بؤلگه عاشیقلیق گلهنهیینين تملینيده تورک کولتورونون اصلی عونصورلاري اولان دده قورقود باشدا اولماق اوزره تورک خالق حيكايه لرينين، گلميش گئچميش اوستاد عاشیقلارين سسلرينين، سؤزلرينين، سازلارينين ايزلري، تکیه-صوفی اوجاقلارينين نفسي واردير.
تورک عاشیقلیق گلهنهیی، تورکلر ايسلام ديني داييره سينه گيرديکدن سونرا ايسلامی دهیه رلردن چوخ ائتگيله نميش، داها سونرا طریقت-تکیه موحیطلریندهن گله ن عاشیقلارلا عاشیق ادبیياتي داها دا ايسلامی اؤزهلليک قازانمیشدیر. دیگر ياندان خالقين طلبي ده گؤز اؤنونه آليناراق احمد يسوی، نسيمی، ختايی، يونوس ایمره كيمي تکیه-تصوووف موحیطي شاعيرلرينين اثرلري عاشیقلارين ديليندن ساز ائشليیينده خالقا سونولموشدور.
بؤيلهجه عاشیق شئعری تکیه- تصوووف ادبیياتينين رنگييله چوخ بويانمیشدیر. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نده ده عاشیقلار، XVIII يوزايلين بٶيوک اوستادلاريندان تکیه-تصووف شاعيري تئلیمخان`ين چوخ تاثیری آلتينداديرلار. هئچ بير عاشیق یوخدور کي تئلیمخان’دان شئعر اوخويوپ، تورکو سؤيلهمهسين. دئمک هر دویون درنکده اوخونان تورکو و شئعرلرین %80-90’ي تئلیمخان’داندير. دیگر ياندان بو عاشیق موحیطينده بولونان تورک موسلمانلارين آز بير قیسمي علوی، بٶيوک بير قیسمي ايسه شيعه اينانجينداديرلار. شیعه اينانجيني اساس آلان ايران یؤنهتیمي هر قیسمدن اولدوغو كيمي دولايلي اولاراق عاشیقلاردان دا دينی، مذهبی اثرلر طلب ائتمکدهدير. بير زامانلار قوزئی آذربایجان عاشیقلاري کومونيست یؤنهتیمين باسقی و طلبي دوغرولتوسوندا کومونيست ايدئولوژيني اؤوهن و تبليغ ائدهن اثرلر ووجودا گتيرديکلري كيمي بورادا دا عاشیقلار ايسلامی رئژيمين قئید اؤرتولو و دولايلي طلبی ایله ايسلامی اثرلر ووجودا گئتيرمکدهديرلر. بؤيلهجه قوم-ساوه عاشیق موحیطی عاشیقلاري، اثرلرينده دينی قونولارا چوخ يئر وئرمکدهديرلر. علوی-بئکتاشی تورک عاشیقلاري ايسه ذاتن ازلدن بري طریقت تعصصوبوايچهريسيندهديرلر. صنعت و ادبیيات اثرلرينده دينی اينانچلاريني ترهننوم ائتمکدهديرلر.
عاشیقلارين پيروقراملارينا باشلارکن اوخودوقلاري سادهجه بو ايکي شئعر بئله قوم-ساوه عاشیق موحیطينين اساسلانديغي شئعرلري گؤسته رمکدهدير:
” خوش گونلرده توي بايرامدا،
اوخور سازين، چالار عاشیق.
سازينان مجليسه گيرهر،
بير خوشلوغو سالار عاشیق.
عاشیق سؤيله ر شریعتدن،
طریقت و معريفتدن،
آيري دوشمهز حقیقتدن،
دوغرو يولدا قالار عاشیق. ”
(بو ایکی شئعر علی رمضانی`دان آلینمیشدی)
5.10. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب چاغداش عاشیقلار:
عاشیق عابباس شاهبوداغی (ساوه 1956)
عاشیق علی جمالی (مردآباد-کرج 1966)
عاشیقعلی رمضانی (ساوه 1949)
عاشیق علی رشیدی (ساوه 1971)
عاشیق علی صدیقی (گؤرمه عؤذورلودور. ساوه 1971)
عاشیق عابباس ملاييرلي (مالايير 1956)
عاشیق احمد رحيمی (ساوه 1946)
عاشیق عسکر قوربانی (قوم 1971)
عاشیق اسد زيارتی (فراهان-اراک 1956)
عاشیق حیدر محمودی (همدان 1936)
عاشیق بالاخان دانيش بايات (ساويج بولاق 1946)
عاشیق ابوالفضلی ذوقی (ساوه 1968)
عاشیق عرشداد جلالي (ساوه 1976)
عاشیق فتح اللهی ولیخانی (قوم 1963)
عاشیق حسن ميرزايی (قوم 1958)
عاشیق حسين علي حسيني (ساوه 1970)
عاشیق حسين ياری (ساوه 1968)
عاشیق حسين آوشار (افشار) (همدان 1972)
عاشیق ايبراهيم قديرنييا (بويین زهرا !973)
عاشیق قیاس جباری (قاراقان 1946)
عاشیق لطیف یونسی (بويون زهرا 1966)
عاشیق مهدی سردی (ساوه 1972
عاشیق محمد رضا ميرزايی (ساوه 1970)
عاشیق مسیح الله رضایی (قاراقان1946)
عاشیق ميرزآقا مجیدی (بويون زهرا 1961)
عاشیق محمد خوشرو (قوم 1968)
عاشیق محمد آفشار (قاراقان1961)
عاشیق محمد باقری (همدان 1962)
عاشیق محمد چیراغی (قوم 1973)
عاشیق محمد عزتی (قوم 1973)
عاشیق محمد علی صحرايی (ساوه 1949)
عاشیق نعمت چيناري (قاراقان1972)
عاشیق نصرت الله زرگر (شهریار-کرج 1961)
عاشیق رضا حاجعرب (بويین زهرا 1973)
عاشیق صفر دانئکی (قاراقان1941)
عاشیق ستار خیدمتی (ساوه 1965)
عاشیق تقی موحیط (ساوه 1962)
عاشیق ولیالله ميرزايی (قاراقان1964)
5.11. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب چاوير (نئي) چالانلار:
ابوالحسن موحیط (ساوه 1940)
تقی موحیط (ساوه 1962)
5.12. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب بالابانچيلار:
اسکندر مجیدی (همدان 1965-2001)
عابباس ایسماعیلی (ساوه 1946)
عابباس چيناری (قاراقان1971)
عابباس زند (قوم 1971)
علی نظری (کرج 1971)
علی شهابانی (قوم 1986)
علی ذولفقاری (ساوه 1971)
بهنام جاويری (ساوه 1966)
بهرام بهروزی (ساوه 1960)
داوود هوشيار (ساوه 1961)
اکبر چيناری (قاراقان1966)
امیر موحیط (ساوه 1976)
اسدالله جوانمرد (ساوه 1956)
حوکمعلی ايسلامی (ساوه 1966)
حسین علي حسيني (ساوه 1970)
حسین حقیقی (قوم 1974)
حسین خوسرهوی (ساوه 1966)
ایبراهيم ديلدوز (قاراقان1966)
کييومرث دانئکی (قاراقان(1971)
محمود ريضوان (ساوه 1958)
محمود بولبول (ساوه 1971)
محمد جوانمرد (ساوه 1981)
محمد چيناری (قاراقان1976)
محمد دده خانی (مهرداغا 1951)
محمد جعفری (همدان 1965)
مرتضی هفتانی (ه راق -تفرش 1970)
رسول عزیزی (قاراقان1971)
رضا بهمن (ساوه 1976)
رضا خلج (قاراقان1966)
رضا ملکی (قوم 1966)
رضا ضابيطی (زرند-ساوه 1971)
صیفت علیوئردی (قاراقان1956)
5.13. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب دايره چالانلار:
حسن سولئيمانی (همدان 1925-1985)
رحیم بهروزی (ساوه 1976-2001)
حسین استخری (اراک -استخر 1958)،
حسین کريمی (ساوه 1970)
سید علي امیری (همدان 1966)،
سید امیر عقیلی (همدان 1976)
5.14. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب ساز (زورنا) چالانلار
بيتالله بهرامی (ساوه اؤلوم. 1996)
محرم نجفی (ساوه 1951-2001)
حسین علی آقاخاني ( ساوه 1956-2001)
ميرزه علي معصومی (ساوه 1965-2001)
عابباس ایسماعیلی (ساوه 1946)
عابباس چيناری (قاراقان1971)
عابباس زند (قوم 1971)
عبدالله زرنگ (ساوه 1956)
علی شهابانی (قوم 1986)
علی ذولفقاری (ساوه 1971)
بهنام جاويری (ساوه 1966)
بهرام بهروزی (ساوه 1960)
بشیر تورکمندار میانالی (ه راق 1951)
داوود هوشيار (ساوه - 1961)
اکبر چيناری (قاراقان1966)
علی صدیقی (امادير)(ساوه 1971)
امیر موحیط (ساوه 1976)
اسدالله جاوانمرد (ساوه 1956)
حبیب سازاندا (ساوه 1946)
حوکمعلی ايسلامی (ساوه 1966)
حسین علي حسيني (ساوه 1970)
حسین حقیقی (قوم 1974)
حسین خوسروی (ساوه 1966)
ايبراهيم ديلدوز (قاراقان1966)
اسفندیار خيديری (قوم 1966)
کييومرث دانئکی (قاراقان(1971)
کورد اکبر قاراچايلي (ساوه 1951)
محمود فلاح (ساوه 1940)
محمود ريضوان (ساوه 1958)
محمود بولبول (ساوه 1971)
محمد آفشار (قوم 1966)
محمد جاوانمرد (ساوه 1981)
محمد چيناری (قاراقان1976)
محمد قوربانی (قوم 1965)
محمد دده خاني (مهرداغا 1951)
منصور باقرآبادلي (قوم 1971)
منوچهر بهرامی (ساوه 1976)
مرتضی هفتانی (ه راق -تفرش 1970)
نعمت باقرآبادلي (قوم 1966)
رسول عزیزی (قاراقان1971)
رضا بهمن (ساوه 1976)
رضا خلج (قاراقان1966)
رضا مارال (قوم 1971)
رضا ملکی (قوم-1968)
رضا ضابيطی (زرند-ساوه 1971)
روحالله شاه حسيني (قوم-1981)
اسدالله خوشنوار (ساوه 1964)
صیفت علیوئردی (قاراقان1956)
5.15. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نه منسوب داوول چالانلار:
شمسالله بهرامی (ساوه 1940؟- 2004)
عابباس شاهبوداغی (ساوه 1956)
عبدالله قمبری (مهرداواد 1961)
علی باقرآبادلي (قوم 1981)
علی نظری (کرج 1971)
بايرام نظری (ساوه 1965)
بهروز باقرآبادلي (قوم 1976)
اسد ایسماعیلی (ساوه 1961)
حسن ذاکيری (ساوه 1973)
حسين کريمی (ساوه 1970)،
کمند چيناری (قاراقان1956)
محمود ایسماعیلی (ساوه 1976)
مجید آفشار (قوم 1986)
محمدلی چيناری (قاراقان1956)
محمد صبور (ساوه 1960)
حمد جعفری (همدان 1965)
رستم قمبري (مهرداوات 1966)
يدالله محمدی (قوم 1971)
5.16. قوم-ساوه عاشیق موحیطي’نده چؤگور ياپانلار:
اونلو چؤگور اوستالاريندان ارمني اصيللي اوستا نريمان، اوستا آرمنئک و اوستا شئماور اولموشلار. اوستا نريمان`ين اوغلو اوستا نريمان تهران’دا ياشاماقدادیر و چؤگور ائعمالاتخاناسي واردير.
اوستا صفرعلی مقصودی (اوستا نئريمان`ين چيراغي)، اوستا احمد آغايی رحیمی و اوستا رضا فراهانی قوم-ساوه عاشیق موحیطي’ين اوستا ساز ائعمالاتچيلاريدير. يئنه اوستا رضا فراهانی’نين قوم’دا، اوستا صیدقعلی موحيببی و اوستا سید رسول’ون ساوه’ده ائعمالاتخانالاري واردير.
اوستا سید رسول’ون سول قولو بيلهکدن یوخدور. السيز قولو ایله هم چؤگور ياپماقدا، هم ده چؤگور، تار و سهتار چالماقدادیر.
لوطفن بو یازی حاقدا نظرلرینیزی بیزه گؤندهرین:
[2] akafkasyali@ho…
[3] heydarbayat@gm…


text:
آیدین شافاق 193
سایتلار دا گزرکن، «اوجاق دات آی آر»* سایتیندا، 2016 میلادی ایلینین قوتلاما پیغامینا یئتیشدیم. بیر ایل بوندان اؤنجه بو سایت دا یازیر: «2015جی میلادی ایلی داها سونا چاتدی و یئنی ایل شاختا و سویوق ایله گلیب یولدان یئتیشدی. گئچن ایلی چوخلو اینسانلار دونیانین چوخلو یئرلرینده اولان ترور و ساواشلارلا برابر یاشادیلار و آغیر بیر گونلر سوردولر. اومیدیمیز وار 2016 جی ایل، باریش اوچون داواملی، اوشاقلار اوچون ائو-ائشیکلی، آتا-آنالی، یئنی اومیدلر، یئنی خیاللار و اینسانلیق اوغروندا یئنی بیر باشلانیش ایلی اولسون!»
بو آرزی چوخ اوره ییمه اوتوردو، بئله بیر اومودون و بئله بیر دونیانین دوغرولما آرزیسیندان چوخ سئویندیم. «باریش ایچین داواملی، اوشاقلار ایچین ائو-ائشیکلی آتا-آنالی .... و اینسانلیق اوغروندا یئنی بیر باشلانیش»، نه گؤزل! بو دوروم گرچک اولورسا دونیامیز جنت اولا بیلر دئییه چوخ آرزیلاندیم؛ آمما یوخ! نه یازیق کی بیر کیچیک باخیش 2016 ایلینده گئچن گونلره بو آرزی نین گرچک اولمادیغینی اورتایا قویور. گئچن 2016 ایلینده قونشوموز تورکیه ده یاشایان دیلداش باجی قارداشلاریمیزین دورومونو خاطیرلایاراق، اوره ییم چوخ سیخیلدی. بیزیم قونشو اؤلکه لر، سوریه ده و تورکیه ده یاشانان ساواشلار و ترورلارین نتیجه سینده چوخلو اینسانلار حیاتینی غاییب ائتدیلر. چوخ اینسانلارین ائولری داغیلدی، یووالاری ییخیلدی، سورگون دوشدولر اوندان داها اؤنملی سی دیلنجی اولاراق شرفلرین و حیثییتلرین الدن وئردیلر. سون سفریمده پاریس ده مترولاردا و خیابانلاردا آتا-آنا اوشاقلاریلا بیرلیکده عائیله وی دیلنن سوریه لی عائیله لره شاهید اولدوم. نه بیر ایکی بلکه آددیم به آددیم! بونلاری گؤرمک و اونلارین عائیله وی دیلنمک لرینه شاهید اولماق سفریمین چوخ آجی و قارانلیق خاطیره لریندن اولدو! اونلارین کیچیک اوشاقلاریلا برابر دووار قیراغیندا پتو آلتیندا سیغیناجاق هر یولدان گئچندن سؤال ائتمه لری و ال آچمالاری هله ده گؤزومون اؤنونده دیر. اینسانلاری تا بو حدده قدر آلچاقلاما، چاره سیز قویما و اونلارین شرفلری ایله، اعتبارلاریلا و جانلاریلا اویناماق هارایا قدر و هانسی ایله قدر؟! بو اینسانی فلاکتلر داها هارایا قدر سوره جکدیر؟! بؤیوک قودرتلرین شیطانی فیکیرلری، بو قودرتلری تشکیل ائدن قوه لرین و اینسانلارین سینیرسیز حئرص لاری، طاماح لاری، رحمت سیز و شفقت سیز اورک لری، یاتمیش وجدانلاری و سونوندا جاناوارا دؤنموش روحلاری نه زامان میللتلری راحات قویاجاقدیر؟! جاناوار دئدیم؛ آمما یوخ! حتی ییرتیجی جاناوارلار دا شیطان صفت انسانلارایله موقایسه ده، آلداتان، نئچه اوزلو، ماسکالی حیله کار اولمادیقلاریندان، دونیانین ان صاف، ان دورو و ان دوزگون یارادیلیشلاریندان و وارلیقلاریندان دیرلار.
سئویردیم، 2017 یئنی میلادی ایلینده، آیدین شافاق صایفاسینی، دونیانین بوتون میللتلرینه باریشیق، جان ساغلیغی، دینجه لیش و راحاتلیق آرزیسیلا باشلامیش اولایدیم؛ آمما نه یازیق کی هر ایل گئچن ایلدن داها آرتیق اینسانلار گوناهسیز یئره، جانلارین الدن وئریرلر. دونیانین پیس گوجلری حتی ایل دؤنومو گئجه سی ایستانبول دا بؤیوک بیر اینسانی فلاکت و قملی فاجعه
یاراتدیلار! بؤیوک اوستادیمیز شهریار دئمیشلی:
آخیر زماندی بیر قولاق آس عرشی تیتره دیـر
ملت لرین هــارای، مددی، الامـــان سسی
انسان خـزانی دیر تؤکولور جـان خزل کیمی
سازتک خزل یاغاندا سیزیلدار خزان سسی
بو سبب دن، بلکه ده شیطانا ساتقین روحلو اینسانلارین و اونلارین دالیسیندا گیزلنن ماسکالی چیرکین گوجلرین یاشادیغی زامانا قدر و اوندان داها اؤنملی سی دونیانین قولاغی ساغیر، گؤزو گؤرمز اولدوغونا گؤره، بشره قورتولوش اولا بیلمیه جک! سونوندا بئله بیر زاواللی دونیادا و بئله بیر چاره سیزلیکده یئنه ده اوستاد شهریارین اینجه و حساس روحوندان و درین دوشونجه سیندن قالخان شعرله بیرسس اولوب، یئنی ایل ده اوستاد ایسته دییی نجاتی اوره ییمیزین تکیندن بشره آرزیلاییریق!
«هر دعا شیطان ائدیر، دونیا اونا آمین دئییر
قوی دعا قالسین، بیزه سن وئر بو آمین دن نجات»
انس و جن
اوستاد شهریار:
بار الاها سن بیزه وئر بو شیاطین دن نجات
اینسانین نسلین کسیب، وئر اینسه بو جین دن نجات
بیزدن آنجاق بیر قالیرسا، شیطان آرتیب مین دوغوب
هانسی رؤیا ده گؤروم من، بیر تاپا مین دن نجات
بئش مین ایلدیر بو سلاطینه گرفتار اولموشوق
دین ده گلدی، تاپمادیق بیز بو سلاطین دن نجات
بیر یالانچی دین ده اولموش شیطانین بیر مهره سی
دوغرو بیر دین وئر بیزه وئر بو یالان دین دن نجات
هر دعا شیطان ائدیر، دنیا اونا آمین دئییر
قوی دعا قالسین، بیزه سن وئر بو آمین دن نجات
ارسینی تندیرلرین گودوشلاریلا اویناییر
کیمدی بو گودوشلارا وئرسین بو ارسیندن نجات
یا کرم قیل، کینلی شیطانین الیندن آل بیزی
یا کی شیطانین اؤزون وئر بیرجه بو کین دن نجات
اؤلدورور خلقی، سورا ختمین توتوب یاسین اوخور
بارالاها خلقه وئر بو حوققا یاسین دن نجات
دینه قارشی بابکی – افشینی بیر دکان ائدیب
بارالاها دینه، بو بابکدن، افشین دن نجات
ویس و رامین تک بیزی رسوای خاص و عام ائدیب
ویس ده اولساق، بیزه یارب بو رامین دن نجات
شوروی دن ده نجات اومدوق کی بیر خئیر اولمادی
اولماسا چای صاندیقیندا قوی گله چین دن نجات
من تویوق تک، اؤز نینیمده دوستاغام ایللر بویو
بیر خوروز یوللا تاپام من بلکی بو نین دن نجات
«شهریارین» دا عزیزیم بیر توتارلی آهی وار
دوشمنی اهریمن اولسون، تاپماز آهین دن نجات
http://www.ocaq.ir*
بیر خبر اورمودان:
اورمو بیلیم یوردونون اؤیرنجیلیک دنیز درگیسی باغلاتدیریلدی
«اورمودنیزی،آرزوبلاگ دات کام»ین یازدیغینا گؤره اؤیرنجیلیک«دنیز» درگیسینین یاییمی اورمو بیلیمیوردونون درگیلره نظارت ائدن کومیتهسینین قراری ایله یاساقلاندی. بوکومیته قورولوسو، 18/12/2016 تاریخینده کئچیردیگی اوتورومدا دنیز درگیسینی باغلامایا قرار وئردی.
دنیز درگیسی نه گؤندریلن رسمی مکتوبدا، بو درگی اؤنجهکی قرارلار اوستونده دورماماق و قومی آیریملارینی کؤروکلهمک، میللی بیرلیگی زدهلهمک و اون دوردونجو سایی سیندا لاتین الیفباسیندان ایستیفاده ائتمک کیمی اتهاملاری ایله متهم اولموشدور.
درگینین سوروملو مودورو، «یاسر رنجبری»، درگینین باغلاتیلماسی سببی نی، درگی لره ناظر کمیته اعضاسینین باغیمسیز اولمادیقلارینی و اونلارین بیلیمیوردونون ائشیکیندن ربط سیز ارگانلاردان تاثیر گؤتورمک لرینی بیلدی و درگی نین باغلانماسیندا گئچن عدالتسیزلیکدن خبر وئردی.
آیریجا، بو درگینین سون سایی سیندا، ایران آذربایجان تورکلرینین فارس سویچولوغونا قارشی، 18 آبان آیاقلانماسینین بیرینجی ایلدؤنومونه گؤره مطلب یازیلمیشدی بو مسئله بیلیمیوردون درگیلره باخان کمیته سینی، داها دا راحاتسیز ائتمیشدیر.
آرتیرمالیییق، دنیز درگیسی قاباقجادان دا 1394 ایلینین قیشیندان باشلایاراق 6 آی بویونجا یاییم یاساغینا محکوم اولونموشدو.
اورمو بیلیمیوردونون اؤیرنجیلیک تورکجه- فارسجا دنیز درگیسینین یاییملانما مجوزی 23/08/1389(14/11/2010) ایلینده آلینمیشدیر. دنیز درگیسی بونجا ایل، فرهنگ، جامعه، ادبیات، بیلیم و ورزش زمینه لرینده اوندؤرود (14) سایی یاییملایاراق آذربایجان اؤیرنجی توپلومونون تانینمیش درگیلریندن بیری اولموشدور.
یئدینجی حیدربابا خاطئره لری
ساوالان گئچیریر:
یکشنبه گونو 15 ژانویه 2017 یئدینجی شعر جلسه سی ساعات 6 دا گرین مرکزینده گئچیریله جکدیر. بیرلیکده آنایوردوموزون شاعیرلرین تانیییب، آنادیلیمیزده سؤیله نن شعرلریمیزی اوخویوب، آراشدیرماق ایچین، ساوالان قوروپو مونترال دا یاشایان تورک لری و اؤز فرهنگینه ده یر وئریب اونا باغلی اولانلاری بو اوتوروما دعوت ائدیر. تورکجه ده شعر سؤیله مک ذوقونا صاحیب اولان عزیزلری بوجلسه ده گؤرمک و اونلارین قوشدوغو شعرلری ائشیتمک هامیا چوخ جاذیبه لی اولاجاق. اؤز شعرلریزی گتیریب اوخوماق ایله بو جلسه نی داهادا آرتیق ده یرلندیریرسینیز.
گیریش=5 دلار
Adresse : 1090 Avenue Greene, Westmount, QC.
H3Z 1Z9
Metro, Atwater


text:
ایدمان
قارشیلاشما صاباح تورکیه واختی ایله ساعت 20.00-دا باشلایاجاق و ت.ر.ت سپور کانالیندا یاییملاناجاق.
مشهور " Deloitte " شیرکتی 2016-جی ایلده ان چوخ گلیر الده ائدن کلوبلارین آدلارینی آچیقلادی. بیر ایل اوولکی لیدئر "رئال مادرید" بو دفعه قازانجینا گؤره 3-جو پیللهیه یووارلانیب.
قارا دنیز تمثیلچیسینین نوبتی کئچیدی "یوونتوس"ون مودافیچیسی مارتین کاسرس اولدو.
بانویت، اوز ساحهسینده قوناق ائتدیگی سلوونی نمایندهسی هلیوس سونسی-نی 74-56 حسابی ایله مغلوب ائتدی.
اولوسلار آراسی ایدمان آراشدیرمالار مرکزی (CİES) دونیانین ان باهالی فوتبولچولاریندان عبارت سیاهینی آچیقلاییب. "10-لوق"دا "بارسلونا"نین 3 فوتبولچوسو یئر آلیب.
تورون سون اویونوندا "بشیکتاش" سفرده "عثمانلی سپور"لا قارشیلاشدی. موسابیقه ایستانبول کلوبونون غلبهسی ایله باشا چاتدی. - 2:0
ایلین میلی فوتبالچیسی آنکئتینده مسعود اؤزایل، 316 مین 850 اویون یوزده 54،5ینی آلاراق بیرینجی اولدو
ایستانبول کلوبو "گنجلربیرلیگی"نین مودافیچیسی احمد چالیک-ی هئیتینه جلب ائتدی.
تبریزین "تراکتور سازی" تیمی دونن سفرده "استقلال خوزستان"ین قوناغی اولوب
تورک هاوا یوللاری (THY) آوروپا لیگی موسابیقه سینده هیجان داوام ائدیر.
"ساری-قیرمیزیلار" هلندیالی فوتبولچو ایله 4.5 ایللیک موقاویله ایمضالادی.


text:
ایلاهـی بـۇ سـۆد امـهر گـۆلعــوذاره مـن نـه دئییـم
سۇ ایستهییر بۇ سۇسوز شیر خواره من نه دئییم
اَلـوْو وئــریـر نفسـی، آغـلایێـب بـاتێبـدێ سسـی
نه سۆد وارێم نه سۇ، ائیلیم نه چاره من نه دئییم
گرهک اؤزۆم سۆ ایچهم دؤشلهریم دوْلا سۆدیلهن
قـۇرۇ دؤشـۆم بـۇنـو ائیتمیـر، اداره مـن نه دئییـم
بئشگینـه سالێـرام هئـی نفـس وۇرۇر یــوْرۇلــور
نفس دۆشور یوْرۇلاندا شـۆمارهیه مـن نه دئییـم
آتێـم دۇتـوم نقـهدهر ساخلایێم قۇجاقیمـده
دؤزۆم نئجه بۇ سییَه روزیگاره من نه دئییـم
******
ائـی کربلا سنـه مئهمـان گتیرمیشـهم
یئتمش نفر گؤزهل قوربان گتیرمیشـهم
مینلرجـه کـوفیـان دعـوهت یازێـب منـه
گلسهن آمانداسان بۇ دشت-ی-ایمنه
قوربانلارێن سایێـم بیر- بیر آدێن سنـه
عباس تک مـه-ی-تابـان گتیـرمیشـهم
گلدیم صفا دل-ی-مغلوبه اؤرگهدهم
صبـر-وْ-تحمّلــی ایــوبــه اؤرگــهدهم
عشقین عقوبهتین یعقوبه اؤرگهدهم
اکبر کیمی مه-ی-کنعان گتیرمیشهم
فیکریم بۇدور منی قوْیسا اگـهر فلــهک
قارداشێم اوْغلۇنا بیر توْی دۇتام گـرهک
تــازه گلیـن سـالا بـاشـه قـارا لچــهک
توْی حیجلهسی اوْلا ویران گتیرمیشهم
بیر صفده دۆزمیشهم یئتمیش دیلاوهری
شیرین غــزهللــهری رعنـا گــؤزهللــهری
اووهلــــده اکبــــری آخـئـــرده اصغــــری
جانانه قوْچ قـۇزۇ قــوربان گتیـرمـیشـهم
هـر نازهنیـن منـه بند-ی-دل-وْ-جیگـهر
باشینده هر تئلی مین یوسیفه دَگـهر
یارێـم نیثـاریمـی ائتسـه قبـول اگــهر
سینهمده سۆت امهر جئیران گتیرمیشهم
ذیبح-ی-عظیمین اؤز معناسیدیر بالام
عهد-ی-الستیمین ایمضاسیدیر بالام
آخئـرده کـی خــط زیبـاسیـدیـر بــالام
الده ائدیب بؤیۆک عونوان گتیرمیشهم
******
من یۆز قوْیان زامان، بۇ نهر-ی-علقمه
زمزم دیلیمجا چوْخ، ائیلهردی زمزهمه
******
ایهـاالنـاس گلیـن گــردیش-ی-دؤورانــه باخێـن
قۆدرهت-ی-مطلق-ی-خالق-ی-سبحانه باخێن
اۇیمایێن فانـی اوْلان کبکـهبــهیـه دَبــدهبـهیــه
چشم-ی-عیبرهتله گلین عالم-ی-ایمکانه باخێن
زرق-وْ-برق ایکـی گـؤرۆرسـۆز بـو فنـا دهـریده سیـز
یئل اسهن وقته گئدین شمع-ی-شبیستانه باخێـن
بیر سێنێق کؤرپۆیه بنزهر سۇیون اۆستۆنـده جاهـان
اوْردا منـزیل ائلهمهز عاقل-وْ-فرزانه باخێن
باخمایێن هرزه آغێزلاردا اوْلان لغلهغهیه
انبیاء صؤحبهتینه، پند-ی-حکیمانه باخێن
قویمایێن خوار اوێلا قرآنوزێ انجیل کیمین
توْز باسێب گرچه سیلین، بیرده بو قرآنه باخێن
مسلمینین سایـێ میلیاردی گئچیب دونیـاده
ولی بو کئثرهتلهن نیسبهت-ی-نوقصانه باخێن
هامێ ادیان آرا{سێ} بۇ دینی الله بَیهنیب
بیر گلین سیزده پسندیده-ی-یزدانه باخێن
دئمهیین میللهت-ی-ایسلام عقب اوفتاده دیلهر
ضعف-ی-ایسلام دَگیل، ضعف-ی-مسلمانه باخێن
اجنبی تفرقهسی یئتمیش ایکی فیرقه ائدیب
اوْلدێلار بیر- بیرینه گؤر نئجه بیگانه باخێن
قلب-ی-ایسلامیدی مکه اوْتۇروب آمریکا
قل اعوذ اوْخۇیون قلبده شئیطانه باخێن
بۇ علی دۆشمهنی باخ گؤر نئجه بیغئیرهتیمیش
اَگلهشیب مصدر-ی-دیوانیده دیوانه باخێن
ائی مسلمانلار آلێن اسلحه ایمداده گلین
شوروی قصد-ی-تجاووز ائدهن افغانه باخێن
شیعهلیک جوهری هر یئرده کی وار غئیرهت وار
دؤرد ابرقدرتی رد ائیلهدی لبنانه باخێن
انبیاء مکتبی اینسانه سعادت یارادار
خئبث-ی-ابلیسی بیلین، حیکمهت-ی-لقمانه باخێن
آز بۇ بئش گۆنلیک اوْلان نئعمهتی دؤرد اللی دۇتون
سعی ائدین عالیم اوْلۇن، عالهم-ی-عیرفانه باخێن
هر شب-ی-جمعه گئدین ساحت-ی-قبریستانه
توْپراق آلتێندا یاتان سائیل-وْ-سولطانه باخێن
عرض-وْ-طولینده بیر آز فیکر ائیلهیین قبرلرین
جرم-ی-حبس-ی-ابده،تنگی-ی-زیندانه باخێن
ناز بالیشده یاتان گۆنلهرینی فیکر ائلهیین
داشا پَر قۇ یئرینه باش قوْیان اینسانه باخێن
بۇ همان شخصیدی قوْیمازدێ قوْنا توْز باشێنا
توْپراق آلتێندا یاتێب گؤر نه ذلیلانه باخێن
بۇ همان شخصیدی توْپراقا قوْیمازدێ قدهم
باش قوْیۇب ایندی او توْپراقه فقیرانه باخێن
نه سالێر یادینه اولادی نه ده اقوامی
هئی سێزیلدیر بالالارێم، من-ی-نالانه باخێن
من گؤز اۆستۆنده سیزی بسلهمیشهم دۆنیاده
قاباغێزدا آچێلان سوفره-ی-الوانه باخێن
سیزون اۆستوزده یالان قالمادێ من خلقه دئدیم
سیزلره خاطیر الیمدهن گئدهن ایمانه باخێن
یالان آند ایچمیشهم ازبس که رسول اللهه
اوْدا کی دۆشمهن اوْلوبدور من نادانه باخێن
آل وئریمده سیپهر ائتمیشدیم ابوالفضل آدێنی
اوْدا لۆطفین کسیب از بس، بۇ پریشانه باخێن
سیزه خاطر نه ترازونی دۆزهتتیم نه داشی
کم ساتێب آرتێق آلان سیفله مسلمانه باخێن


text:
ثابیت رحمان
بدیرخان احمدوو
کؤچورن: عباس ائلچین
کومئدییایازان، یازیچی، سئناریست ثابیت رحمان (1910-1970) آذربایجان ادبیاتینین بؤیوک بیر دؤورونون فورمالاشماسی و تشککولونده اؤزونهمخصوص رولو اولان صنعتکارلارداندیر. قیرخ ایللیک یارادیجیلیق یولوندا او، اونلارلا حئکایه، فئلیئتون، شئعیر، کومئدییا، پووئست، رومان، کینوسئناری، موسیقیلی کومئدییا، لیبرئتتو و س. ژانرلاردا یازیب-یاراتمیشدیر. ث.رحمان هم ده ساتیریک، لیریک، لیریک-ساتیریک کومئدییالاری ایله آذربایجان کومئدیوقرافییاسینا زنگینلیک گتیرمکله یاناشی، دراماتورگییادا ساتیرانین، گولوشون تظاهورونو، چالارلارینی زنگینلشدیرمیشدیر.
ثابیت رحمان شکی(کئچمیش نوخا) شهرینده آنادان اولوب (1910)، ایلک تحصیلینی بورادا آلدیقدان سونرا باکیدا ع.شایق آدینا نومونه مکتبینده اوخویوب، سونرا باکی دارولموعلیمینه کؤچورولوب (1924)، بورادا اونا ح.جاوید، ع.شایق و س.حوسئین کیمی قودرتلی صنعتکارلار درس دئییب. قانتمیرین مودیری اولدوغو مکتبی بیتیردیکدن سونرا یئنیدن شکییه قاییداراق واختیله اوخودوغو زحمت مکتبینه موعلیم تعیین اولونور(1926). بیر مودت سونرا ایسه عالی تحصیل دالینجا باکییا گلیر و باکی عالی پئداقوژی اینستیتوتونون (ایندیکی ADPU) فیلولوگییا فاکولتهسینده تحصیلینی داوام ائتدیریر (1929-1932).
بو ایللردن باشلایاراق " موللا نصرالدین " ، " کومونیست " ، " گنج ایشچی " ، " یئنی یول " ، " داغیستان فوقراسی " ، " نوخا فهلهسی " قزئت و ژورنال صحیفه لرینده موختلیف سپکیلی (مقاله، شئعیر، فئلیئتون و س.) یازیلارلا چیخیش ائدیر. " شیرین بولبول " (1932) و " پوزغون " (1932) کیتابلارینین نشری ادبی موحیطده ماراقلا قارشیلانیر. بوندان روحلانان ث.رحمان " وفاسیز " پووئستینی یازیر. اثر آذربایجان تنقیدی طرفیندن کسکین تنقید اولونور و اونون مؤلیفی باکینی ترک ائتمهیه مجبور اولور. او، یئنیدن نوخایا قاییداراق MTS-این سیاسی شؤعبهسینده ایشلهیرک آذربایجان کندینی و حیاتینی اؤیرهنیر و یالنیز آذربایجان سووئت یازیچیلارینین بیر قورولتاییندا ایشتیراک ائتمهسی باره ده تئلئقرام آلدیقدان سونرا باکییا قاییدیر. بیر مودت تئاتردا بدیعی حیصه مودیری ایشلهمهسی اونو بو موحیطه یاخینلاشدیریر. ایکی ایل موسکوادا سئناری کورسوندا تحصیل آلماسی ایسه اونو کینو صنعتینه گتیرن عامیللردن اولور. " توی " و " خوشبختلر " کومئدییاسینین اوغورلو طالعیی تئزلیکله اونو آدینین آ.کورنئیچوک، ب.روماشوو، ای.ایلف، و.پئتروو، م.زوششئنکو کیمی دؤورون ساتیریکلری ایله یاناشی چکیلمهسینه سبب اولور. " آشنالار " (1945)، " آیدینلیق " (1949)، " نیشانلی قیز " (1953)، " علیقولو ائوله نیر " (1961)، " یالان " (1965)، " دیریلر " (1970) و س. اثرلریله آذربایجان کومئدییا پوئتیکاسینا زنگینلیک گتیرمیشدیر.
آذربایجان اینجه صنعتینده ایلک کینوکومئدییا ( " آرشین مال آلان " (1941)، ایلک موسیقیلی کینوکومئدییا ( " احمد هارادادیر " (1964) ژانرلارینین یارانماسی دا ث.رحمانین آدی ایله باغلیدیر. " او اولماسین، بو اولسون " ، " اولدوز " ، " کوروغلو " فیلملری ده کینو تاریخیمیزین اهمیتلی صحیفهلرینی تشکیل ائدیر. ث.رحمان یارادیجیلیق یولوندا " اولدوز " ، " هیجران " موسیقیلی کومئدییالارینی دا یازماغا مووفّق اولموش، ژانرین اینکیشافی اوچون گئنیش یول آچمیشدیر.
اونون ادبی-بدیعی ایرثی ایچریسینده اللیدن چوخ حئکایه، " سون فاجیعه " ، " آرزولار " پووئستلری، " نینا " (1947)، " بؤیوک گونلر " (1952) رومانلاری، بیر نئچه پیئس، اونلارلا مقاله، ترجومه، لیبرئتتو و اوچئرکلر تشکیل ائدیر. او، بدیعی یارادیجیلیغیندا ساتیرانی، یومورو یئنی اینکیشاف مرحلهسینه چاتدیرماقلا یاناشی، یئری گلدیکجه گولوشون نظری-ائستئتیک پروبلئملری ایله ده مشغول اولموشدور. ث.رحمان بدیعی ایرثی صنعت یولداشلاری، تنقیدچی و ادبیاتشوناسلار (س.وورغون، م.حوسئین، ر.ریضا، م.محمدوو، م.عاریف، ی.قارایئو، آ.سفییئو و ب.) طرفیندن دایم یوکسک قییمتلندیریلمیشدیر. آ.قلئبوو اونون " توی " اثرینی ترجومه ائتدیکدن سونرا بئله بیر قناعته گلمیشدی: " او، (ثابیت رحمان - ب.ه.) سووئت ایتتیفاقینین ان یاخشی کومئدییایازانلاری ایله بیر سیرادا دوران دراماتورقدور. ث.رحمانین کومئدییالاریندا گنج شئکسپیر کومئدییالارینی خاطیرلادان روح، جوشقون نیکبینلیک وار " .
ث.رحمان یارادیجیلیغا 20-جی ایللرین اورتالاریندان باشلاییر؛ پارالئل اولاراق اولجه قلمینی فئلیئتون، سونرا ایسه پوئزییادا سیناییر. تنقید، ایفشا و کسکین گولوش اونون یئنی یارادیجیلیغا باشلادیغی زامانلاردا فئلیئتون یارادیجیلیغیندا قاباریق ایفاده اولونور. داها دوغروسو، سونرالار نثر و دراماتورگییا یارادیجیلیغینین اساس کئیفیتینه چئوریلن لطیفهواری سوژئتلر، یوموریستیک آنالیز اولجه فئلیئتونلاریندا حاضیرلانیر و فورمالاشیر. بیر ساتیریک کیمی ث.رحمانین یارادیجیلیغا فئلیئتونلا باشلاماسینین، اؤزو ده محض " موللا نصرالدین " ده باشلاماسینین سیموولیک معناسی دا چوخدور. بو، هر شئیدن اول، دراماتورگییانین اساسینی قویموش م.ف.آخوندوو یولونون داوام ائتدیریلمهسی، ایکینجی طرفدن ایسه موعاصیر دؤورده گولوشو قورویوب ساخلایان " موللا نصرالدین " ژورنالی و اونون رئداکتورو ج.محمدقولوزادنین خئییر-دوعاسینی آلماق دئمک ایدی. مؤلیف اؤزو " موللا نصرالدین " ده ایشتیراکی باره ده یازیردی: " بوندان(1926-جی ایلده ج.محمدقولوزاده ایله گؤروشو نظرده توتولور-ب.ه.) بیر ایل سونرا " موللا نصرالدین " ژورنالیندا ایشتیراک ائتمه یه باشلادیم. اساسن، " شئیخ صامیت " ایمضاسییلا یازیردیم، گؤندردیگیم فئلیئتونلار (ایریلی-خیردالی) بیر کلمهسی دییشیلمهدن چاپ اولونوردو " .
ث.رحمانین یارادیجیلیغا محض فئلیئتونلا، یعنی صیرف ساتیریک ژانرلا باشلاماسینین اهمیتی اونون سونراکی یارادیجیلیق یولوندا داها آیدین گؤرونور. 1927-جی ایلده " موللا نصرالدین " ژورنالیندا اونون " شئیخ صامیت " ایمضاسی ایله اوچ فئلیئتونو - " اوردان-بوردان " ، " یئتره آچیق مکتوب " ، " مردهکاندان " چاپ اولونور. " اوردان-بوردان " ( " موللا نصرالدین " ، 1927 ن3) فئلیئتونونون بدیعی مئتاریالینی بیر نئچه حیات فاکتی تشکیل ائدیر. " موللا نصرالدین " ده چاپ اولونان بو فئلیئتونلارین اوسلوبونو مؤلیف فعاللیغی شرطلندیریر، زنگین ساتیریک معنا چالارلاری هدفی نئشترلهین کینایهلی دیل موعینلشدیریر.
ث.رحمان ایلک واختلار فئلیئتونلا یاناشی شئعیرلر ده یازیردی؛ بو شئعیرلرین بیر قیسمی یئرلی مطبوعاتدا درج اولونموشدو. " منیم آرزوم " ( " نوخا فهلهسی " ، 1928،19 اییول) شعری حتّی او درجه ده رئزونانس دوغورموشدو کی، " یئنی یول " (1928، 1 آوقوست) قزئتینده ایکی نفرین ایمضاسی ایله تنقیدی مقاله چاپ اولونموشدو. مقاله ده عادی طبیعت تصویرلریندن عیبارت اولان شئعیر سیاسی چالارلارلا تحلیل اولونور و اونون مؤلیفی موساواتچیلیقدا ایتتیهام اولونوردو. پایتاخت مطبوعاتیندا مقالهنین درج اولونماسی گنج شاعیرین ایشینی ایتیرمهسیله یاناشی، اونو سیاسی جهتدن ده شوبهه آلتینا آلیردی. نتیجه ده مؤلیفین باکییا گلهرک گونلرله اللشهرک چتینلیکله اؤزونه برائت آلیر.
" م.ثابیت " ، " شئیخ صامیت " ، " س.ماحمودزاده " و س. ایمضالارلا ایلک یازیلارینی درج ائتدیرن ث.رحمان تئزلیکله حئکایه ژانرینا موراجیعت ائدیر. اصلینده فئلیئتون ژانری اونون ساتیریک حئکایهچی کیمی تانینماسیندا بیر بازا، اؤزول رولونو اویناییر.
سون درجه " حساس ژانر " اولان حئکایه اؤز ییغجاملیغی، لاکونیکلیگی و حادیثهلری کیچیک بیر سوژئت اطرافیندا بیرلشدیرمهسی ایله ساتیریک اوبیئکتلرین آشکارا چیخاریلماسی، دؤورله، زامانلا آیاقلاشمایان حادیثه لرین، کئیفیتلرین تنقیدی اوچون داها اوپئراتیو ژانر اولور. بو دؤورده " موللا نصرالدین " (موعین معنادا تنقیدی رئالیزم) عنعنهسینی اینکیشاف ائتدیرنلردن بیری ده ث.رحمان اولدو. آکادئمیک م.عاریف دوغرو قئید ائدیردی کی، اوندا (ث.رحماندا - ب.ه.) بیر طرفدن ج.محمدقولوزاده، او بیری طرفدن ع.حاقوئردییئو تیزفهملیگی، کینایهسی حیس اولونور " .
ث.رحمان ناثیر کیمی 1930-جو ایللرین اوللریندن تانینماغا باشلاییر و بیر-بیرینین آردینجا " پوزغون " (1931)، " دیزی یاماقلی " (1932)، " قودورغان " (1932)، " بایرام حئکایه سی " (1931)، " آفتی-جان " (1932)، " شیرین بولبول " (1931)، " شلیاپا " (1933)، " بؤیوک میلت محکمه سی " (1933) و س. حئکایهلرینی یازیر. دئمک لازیمدیر کی، ث.رحمانین فئلیئتونچولوقدان و پوئزییادان نثره کئچیدی بیر ناثیر کیمی ادبی موحیطه " آداپتاسییاسی " سورعتله باشا چاتیر. ائله ایلک حئکایه لردن یازیچینین ماراق دایرهسی، یازی طرزی و ایفاده اوسلوبو موعینلشیر. دوغرودور، اونون ایلک حئکایهلرینین مؤوضو و پروبلئماتیکاسی 30-جو ایللرین مؤوجود ستئرئوتیپلرینه اویغون گلیردی، آنجاق ایلک قلم تجروبهسی کیمی بو حئکایهلرین مؤلیفی آرتیق عنعنهوی نثر پلاتفورماسینین اینکیشافیندا یازی طرزی نین، اوسلوبونون اؤزونهمخصوصلوغو ایله سئچیلیردی.
ث.رحمان ساتیرا و یومور پروژئکتورلارینی دؤورون ان تیپیک حادیثهلرینه توشلاییر، یئنی اینسانین فورمالاشماسی، گنج نسلین تربییلنمهسی اوغروندا گئدن قیزغین موباریزهنی ضیدیتلری ایله تصویر ائتمهیه چالیشیر. خوصوصیله، یاخین کئچمیش حاقیندا یازدیغی ساتیریک یوموریستیک " شیرین بولبول " (1931)، " بؤیوک میلت محکمهسی " (1933)، " نیکولای تاختدان دوشدو " (1933)، " نفس پولو " (1936)، " حامام باره ده " (1936) حئکایهلرینده یازیچینین ایمکانلاری گئنیشلهنیر، صنعتکارلیغی آرتیر. یازیچی بورادا حادیثهلری رئاللیقلا تصویر ائتمکله اوخوجونو ایناندیرماغا چالیشیر. " شلیاپا " حئکایه سینین قهرمانی کریموو ایسه بو تیپلردن فرقلی اولاراق دوشمن عونصور اولماقلا یاناشی، تیپیک اوبراز سویییهسینه ده یوکسهلیر. کئچمیشده موللا کریمین اوغلو احمد ایندی ماسکالاناراق کریموو آدی ایله یاشاییر. کئچمیشینی، کیملیگینی گیزلتمک اوچون او، تکجه فامیلییاسینی دییشمکله کیفایتلنمیر، ساققال ساخلایاراق خاریجی گؤرکمینی ده دییشیر. حئکایهنین اساسینا قویولان سوژئتین کومیک اینکیشافیندا مؤلیف کریمووون دوشمن ماسکاسی ایله بیرلیکده " کومیک ماسکا " سینی دا آچیر.
ث.رحمان ایلک حئکایه لرینده موعاصیرلرینین اوبرازلارینی یاراتماقلا یاناشی، تاریخه ده نظر سالیر، خالقیمیزین طالعیینده بؤیوک ایز بوراخان کئچمیش حادیثه لرین تصویرینی وئرمهیه جهد ائدیر. بو جهتدن " شیرین بولبول " ، " بؤیوک میلت محکمه سی " ، " نیکولای تاختدان دوشدو " ، نفس پولو " حئکایه لری تکجه صنعتکارلیغی ایله دئییل، حئکایه نین ستروکتورو، ژانر-کومپوزیسییا باخیمیندان دا ماراق دوغورور. چونکی بورادا هر هانسی بیر صینیف، زومره دئییل، بوتؤولوکده دؤورون، موحیطین ساتیریک خاراکتئری یارادیلیر. " شیرین بولبول " حئکایه سینده او، تکجه جلیل ناظیم افندینین اوبرازینی دئییل، بوتؤولوکده دؤوره، زامانا اویغون حرکت ائدهرک تئز-تئز سیمالارینی، سیاسی عقیدهلرینی دییشن اینسانلارین اوبرازینی یاراتماغا چالیشیر.
ساتیریک-یوموریستیک اوسلوب " نفس پولو " (1934)، " نیکولای تاختدان دوشدو " (1938) حئکایهلرینده ده آپاریجی رول اویناییر. مؤلیف بیرینجی حئکایه ده عسگر آغانین، ایکینجیده ایسه قارادوووی داوودون ساتیریک اوبرازلارینی یاراتماغا نایل اولموشدور.
حئکایه اؤز ایفشا پافوسو و کسکینلیگی، ساتیریک-یوموریستیک اوسلوبو اعتیباری ایله ج.محمدقولوزاده، ع.حاقوئردییئو ساتیریک ادبی مکتبینین ان یاخشی نومونهلریندن حساب اولونا بیلر.
ث.رحمان " وفاسیز " (1933) اثری ایله ایلک دفعه پووئست ژانرینا کئچدیگی کیمی، یازی اوسلوبونا دا یئنی بیر چالار - ساتیریک-لیریک پسیخولوگیزم داخیل ائتمیش اولور. مؤلیف صالئحین کئچمیشین باتاقلیغیندان، چوروک پسیخولوگییادان چتینلیکله آزاد اولماسی یولونو ساتیریک پسیخولوژی جیزگیلرله آچیر. حئکایهلرینده ساتیریک وضعیتلردن، کومیک دیالوقلاردان گئنیش ایستیفاده ائتدیگی حالدا " وفاسیز " دا یازیچی داها چوخ اوبرازین تراگیکومیک وضعیتینه آجیییر، ظاهیری کومیزمیندن چوخ داخیلی عالمینین تصویرینه یئر وئریر. محض بو کئیفیت اثرده یومورو ایکینجی پلانا کئچیریر، اونون جیدیلیگینی قهرمانین پسیخولوژی اینکیشافیندا تراگیزم و لیریزم ائلئمئنتلرینین اوستونلوگو ایله کومپئنساسییا ائدیر.
موحیط - یئنی-کؤهنه پارالئلیزمی اثرین اساس کونفلیکتینی تشکیل ائدیر. اساس کونفلیکت داخیلینده کوللیزییالار توققوشور؛ تاجیر (سولطانین آتاسی)-کاسیب (صالئحین آتاسی)، مسجید، کلوب، موززین-پیونئر و س. موناسیبتلر قارشیلاشدیریلیر. صالئح-سولطان بو کونفلیکتین پارالئل قوللارینی تشکیل ائدیر. بوتون بونلار اثرین سوژئت-کومپوزیسییاسیندا پسیخولوژی آنالیز کومپونئنتینی اؤنه چکیر. یئنی دوشونجهنی تمثیل ائدن صالئح ایکی جبهه ده - هم داخیلینده کؤک آتمیش کؤهنهلیک، گئریلیک، اطالته آتاسیندان میراث قالمیش ایرثی خوصوصیتلره، هم ده اؤزونو یئنی کیمی قلمه وئرن یومروغو بو عاییله نین باشی اوزرینده " دوموکل قیلینجی " نا چئوریلن سولطانا قارشی موباریزه آپارمالی اولور. یازیچی اونون داخیلینده گئدن موباریزهنی ساتیریک پسیخولوگیزم یولویلا آپاریر. اوبرازین گؤرکمینین ساتیریک، داخیلی عالمینین تراژیک تصویری ضیدیت تشکیل ائدیر: " غریبه گؤرکمیم واردی، باشیمدا آتامین جیریق، کؤهنه پاپاغی، اَینیمده ده یئنه آتامین یاماقلی چوخاسی، آیاغیمدا مسجید نعلینلری... پاپاق و چوخا چوخ بؤیوک اولدوغوندان منیم بوتون ووجودوم اونلارین ایچینده گیزلنمیشدی. هئچ دؤردده بیریم گؤرونموردو " .
اوبرازین قلبی یئنیلیک اوغروندا دؤیونسه ده، آتاسینین پالتارلاری و اوندان قالان میراث اونو سیخیر، گئرییه چکیر. بو چیرکابدان، قارانلیقدان چیخماق اوچون آتادان قالان پالتارلاری (میراثی) آتمالی اولور. لاکین کؤهنهلیکدن، ظولمتدن چیخماق اوچون تکجه آتاسینین پالتارلارینی جیریب آتماق کیفایت ائتمیر، صالئح آتاسینین کئچیب گلدیگی حیات یولونا، یاشاییش طرزینه " وفاسیز " چیخیر. آتاسینا قارشی " وفاسیز " چیخان صالئح یئنی حیاتا " وفالی " لیغینی ثوبوت ائدیر و آتاسینین: " آنان آجیندان اؤلدو اوغول، آنجاق ناموسلا اؤلدو، ال آچمادی. بیز ده اؤلهجهییک... سن ده... من ده... چالیشاق کی، باشقالارینین چیینینده آغیر یوک اولمایاق. آللاه اؤزو بیزی ساخلاییر ساخلاسین، ساخلامیر اؤلدورسون " - کؤهنه حیات فلسفه سینی دییشمه یه مووفق اولور.
ثابیت رحمان هم ده 20. عصر آذربایجان کومئدیوقرافییاسینین و کینودراماتورگییاسینین گؤرکملی نومایندهسیدیر. " موللا نصرالدین " این 25 ایللیک فعالیتینه خیتام وئریلدیگی بیر دؤنمده او، فئلیئتون، حئکایه و کومئدییالاری ایله نینکی اونو یاشاتماغا نایل اولدو، حتّی حیاتی ریسکی باهاسینا " بیزه مضحکه ژورنالی لازیمدیر " ( " ادبیات قزئتی " ) - دئیه ساتیریک ژورنالین واجیبلیگینی ایرهلی سوروردو. ائله همین عرفه ده یازیلان " توی " ساتیریک کومئدییاسی ایله یئنی تیپلی کومئدییا ژانرینین اساسی قویولور.
ث.رحمان کرمووون پرئدمئت و حادیثه لره موناسیبتینده کومیک-ساتیریک دئتاللاردان گئنیش ایستیفاده ائدیر. او، یئنیلیک آدینا نه وارسا هئچ بیرینی قبول ائتمک ایستهمیر، اؤزونو یاشادیغی شراییطه و احاطه اولوندوغو قوووهلره قارشی قویور.
کرموو رهبرلیگین یالنیز فورمال جهتلرینه عمل ائدیر، داها چوخ پروتوکوللار، شوعارلار یازدیرماقلا مشغول اولور. " تنقیدی و شخصی تنقیدی یوکسکلره! " شوعارینی دیوارا ووردورسا دا، حیاتدا اونا عمل ائتمهیرک " تنقید یاخشی شئیدیر، آنجاق گرک اولجه رهبرلیکله راضیلاشدیراسان " - دئیه اونو بوغور. اؤزونه قارشی اولان تنقیدلره دؤزومسوزلوک نوماییش ائتدیرن کرموو " بو کولخوزون آدینی " شفق " کولخوزو یوخ، " تنقید " کولخوزو قویماق لازیمدیر " دئییر. رهبرلیگی، ایداره ائتمهسیله هامینی اؤزونه و اؤزونو هامییا قارشی قویان کرموولاری " کوله دؤندرهجگی ایله " هدهله ییر، لاکین یئنی قووه لر اونو مغلوب ائدیر. نتیجه ده کومئدیوقراف کرمووون شخصینده " بوروکرات " ، " لووغا " ، " دئسپوت " ، " منصبپرست " اوبرازینی یاراتماغا نایل اولور. لاکین بونلارین ان اساسی شخصیته پرستیش دؤورونون تنقیدی، اونون دئسپوتیک ایداره ائتمهسینی ایفشا ائتمک اولموشدور. ث.رحمانین اساس مقصدی دؤورون ایجتیماعی پروبلئملرینی کونفلیکتین اساسینی قویماق اولموشدور. اولسون کی، کرموو داها بیر نئچه یارلیک دا تاپماق مومکون اولسون، آنجاق بوتون خاراکتئرلرده اولدوغو کیمی، کرموودا دا مؤلیفین مقصدی اونون " ان قاباریق و اساس خوصوصیتینی " (سالتیکوو شئدرین) گؤسترمک اولموشدور.
ثابیت رحمان دراماتورگییاسینی ساتیرا پوئتیکاسی، کومیک کونفلیکت و خاراکتئر باخیمیندان زنگینلشدیرن اثرلردن بیری ده " علیقولو ائولهنیر " ساتیریک کومئدییاسیدیر. بو کومئدییا یالنیز ایفشا پافوسو ایله دئییل، خاراکتئرین مضمونو و ایجتیماعی چکیسی باخیمیندان دا " توی " ایله سسلشیر، باشقا سؤزله، بورادا بیز " کرمووچولوغ " اون یئنی بیر مضمونو " (یاشار قارایئو) ایله قارشیلاشیریق. گولوشون عئینی مؤوقئعدن سسلنمهسی، ائموسیونال تنقید پافوسو و ساتیریک ایفشا گوجو مؤوقئعیی ده بو کومئدییالاری یاخینلاشدیران باشلیجا عامیللردن حساب اولونمالیدیر. کومئدییادا علیقولو بیر ساتیریک خاراکتئر کیمی حاضیر، بوتؤو شکیلده تقدیم اولونمور، سوژئت بویو اینکیشاف زمینینده آچیلیر. اونون وظیفهدن چیخماسی خاراکتئرینده گیزلنمیش ناقیضلیکلری آچماق اوچون لازیم اولموشدور. علیقولونون ساتیریک خاراکتئری " وظیفه مجنونو " (ی.قارایئو)، " کابینئت دوشگونو " اولماسی ایله عومومیلشیر. علیقولو اوچون وظیفه حیاتین، یاشاماغین یئگانه یولو اولاراق گؤستریلیر. او هر واسیطه ایله، نه یوللا اولور-اولسون وظیفه ده قالماق، " مودیر اولماق " آرزوسو ایله نفس آلیر: " کابینئت. کابینئت گؤزل شئیدیر، صفر! آنجاق گرک ایستی اولسون، راحات اولسون. پوررنگ چای قاباغیندا،زنگلر ده الینین آلتیندا. بیر بارماغین حرکتیله بوتون ایداره قاباغیندا رقص ائتمهیه حاضیردیر. سن آیاغا دورورسان، هامی آیاغا دورور، سن گولورسن، هامی گولور، سن آجیقلیسان، قورخودان بارماقلارینین اوجوندا گزیرلر. صفر، من قیزیمی دا بؤیوک وظیفه لی آداما اره وئرهجگم. قوی او، منه دایاق اولسون، من ده اونا... قوی قاپیمیزدا ماشینلار جوت-جوت دایانسین. اینسان یئمهیه، یاتماغا عادت ائتدیگی کیمی من ده بو جور حیاتا عادت ائتمیشم. منی یئریمدن قوپارماق - اؤلدورمک دئمکدیر " .
وظیفهنی ایتیرمک علیقولویا گؤره هر شئیی - حیاتی، خوشبختلیگی، رنگبرنگ دویمهلری ایتیرمک دئمکدیر. وظیفه ده قالماق اوچون علیقولونون هر واسیطه یه ال آتماسینی صفرین " اؤلوم-دیریم " مسلهسی حساب ائتمهسینین موعین ایجتیماعی اساسلاری یوخ دئییل. بئله کی، دونیا ادبیاتیندان معلوم اولان " اولوم " یا " اؤلوم " تراژیک کونسئپسییاسی بورادا کومیک فورمادا چیخیش ائتمهلی اولور.
" علیقولو ائوله نیر " ده کومئدیوقرافین ساتیریک هدفی وظیفه ، کاریئرا و شخصی منافعیینی هر شئیدن اوستون توتان و شخصی ایدئالینا چئویرن علیقولو و علیقولولاردیر. کومئدییادا قالدیریلان ایجتیماعی، اخلاقی-ائتیک پروبلئملر اثرین کونفلیکتینی و اونون اساسیندا دوران کومیک موباریزهنی شرطلندیریر. علیقولونون وظیفهدن چیخماسی اونون خاراکتئرینده گیزلنمیش بوتون خوصوصیتلری اوزه چیخاریر و خاراکتئری کابینئت دوشگونو، وظیفه حریصی اولاراق موعینلشیر.
دونیا ادبیاتیندان معلوم اولان " اولوم " و " اؤلوم " کونسئپسییاسی کومئدییادا کومیک فورمادا چیخیش ائدیر. دونیا و کلاسیک آزیربایجان کومئدیوقرافییاسیندا مؤوجود اولان " ائولنمه " پرییومو بورادا دا ساتیریک خاراکتئرین آچیلماسی اوچون اساس واسیطهلردن بیری کیمی چیخیش ائدیر. لاکین حاجی و مشدیلرین وارلانماق اوچون ائولنمک ائحتیراصی بوردا وظیفه ائحتیراصی ایله عوض اولونور. علیقولونون وظیفه ائحتیراصی دا محض اونون ائولنمه مضحکهسی داخیلینده آچیلیر.
" علیقولو ائولهنیر " کومئدییاسیندا وظیفه حریصلیگی، یالتاقلیق، منصبپرستلیک، یئرلیبازلیق و س. کئیفیتلر اؤلدوروجو ساتیرا آتشینه توتولورسا، " یالان " دا کومئدیوقرافی جمعیت و اونون اخلاق نورمالاری، معنویات مسلهلری تنقید آتشینه توتولور، یالانی اؤزونه یئگانه یاشاییش پرینسیپی ائدن مئششان خاراکتئر ایفشایا معروض قالیر. " یالان " کومئدییاسی کومپوزیسییا و ستروکتور، ساتیریک بدیعی واسیطه لرین زنگینلیگی و ساتیرا پوئتیکاسی باخیمیندان دا آذربایجان کومئدییا تصروفاتینا بیر یئنیلیک گتیرمیش اولور. قروتئسک و ساتیریک شیشیرتمه،پارودیک ائلئمئنتلر، ساتیریک پسیخولوژی آنالیز، سوژئت کالامبورلاری و س. ساتیریک-بدیعی زنگینلیکلر یالانین-ساتیریک خاراکتئرینین (ایندیکی حالدا شلالهنین) مورکبلیکلرینی، پرئدمئتین ماهیتینی اوزه چیخاران اساس واسیطهلردن بیریدیر. خوصوصیله، کومئدییادا پسیخولوژی آنالیز ساتیریک ائففئکتی داها دا آرتیریر، کومیک رنگی توندلشدیریر و بئلهلیکله، ساتیرانین ائستئتیک فونکسییاسینا یئنی مضمون، یئنی چالار داخیل ائتمیش اولور.
" یالان " کومئدییاسینین کونفلیکتینی درین فلسفی کؤکلو، ایجتیماعی ماهیتلی یالان کاتئقورییاسی تشکیل ائدیردی. مؤوجود جمعیتین یالنیز یالان اوزرینده قورولدوغو بو گون اؤز سیاسی قییمتینی اگر بو گون آلیرسا، واختیله ث.رحمانین اثرلرینده، کونکرئت اولاراق " یالان " دا بوتون کسکینلیگی ایله بدیعی حلینی تاپمیشدی. کومئدیوقراف اثرده بیزیم یالان ایچریسینده یاشادیغیمیزی آیری-آیری سیموولیک-رئالیستیک اوبرازلارلا گؤستریردی. مؤلیفین تاماشاچییا (اوخوجویا) تقدیم ائتدیگی یالان دونیاسی موجرّد دئییل، ایش پروسئسینده، فعالیت مئیدانیندا اوزه چیخان رئال وارلیق شکلینده تصویر اولونوردو.
بئلهلیکله، " توی " دا " کرمووچولوق " ، " علیقولو ائولهنیر " ده " وظیفه ائحتیراصی " ، " یالان " دا ایسه " یالان " فلسفه سی کرموو، علیقولو و شلاله ساتیریک خاراکتئرلرینده تصدیق ائدیلیر. بو اثرلر یالنیز ساتیرانین کیسکینلیگی باخیمیندان دئییل، کونفلیکت، کومیک اویون و ساتیریک خاراکتئر اعتیباریله ده بیر-بیرینه یاخین مؤوقئعده دیر. ث.رحمانین " خوشبختلر " ، " آشنالار " ، " آیدینلیق " ، " نیشانلی قیز " ، " دیریلر " کومئدییالارینی دا میللی کومئدیوقرافییانی بو و یا دیگر درجه ده زنگینلشدیرن اثرلردن حساب ائتمک اولار. لیریک پلاندا یازیلمیش " خوشبختلر " این شن فرانسیز کومئدییالارینی خاطیرلاتماسی، کومیک وضعیتلرین اوریژیناللیغی ژانرین پوئتیکاسینین پولیفونییاسیندا اساس رول اویناییر. معیشت پروبلئملرینه توخونان کومئدیوقراف بو اثرینده میرزه قرنفیل، بربرزاده کیمی اوریژینال کومیک اوبرازلار یارادیر. کومئدییادا حادیثهلرین معیشت موناسیبتلری چرچیوهسیندن چیخیب ایجتیماعی مضمون قازانماسی، ایجتیماعی حیات موناسیبتلری ایله ایش موناسیبتلرینین وحدتی ساتیریک پرئدمئتین اهمیتلیلیگینی داها دا آرتیریر. بورادا اینکار ائدیجی ساتیریک گولوشله ایصلاحئدیجی، صافلاشدیریجی گولوش عوضوی صورتده بیر-بیرینه قوووشور. بربرزادهنین بؤیوک بیر جیدد-جهدله " ائولنمک " ایستهمهسی، صادیقلا مورشودون ائولی حیاتلارینا سون قویوب سکامیا اوستونده گئجهلمهلری کومیک تضاد یارادیر.
ث.رحمانین ان چوخ تنقیده معروض قالان " آشنالار " کومئدییاسیندا ایسه مؤلیفین ساتیرا هدفلری دییشیر. کومئدیوقراف بورادا ایلک دفعه اولاراق ساتیرا اوچون ایجتیماعی مضمون ایفاده ائده بیلهجک روشوتخور، تالانچی، فیریلداقچی مودیر اوبرازی یارادیر، ایجتیماعی اخلاق و قانونچولوقدان آشاغیدا دوران حادیثه و کئیفیتلر ایفشا اولونور. قوربانوو اَینینه یاریم حربی لیباس گئیسه ده، شخصی منفعتلرینی گودور، اطرافینا قوهوملارینی، یالتاق و تالانچی آداملارینی ییغیر، تاخیلا تورپاق قاتدیریر، خالقین مالینی داغیدیر. اونون رهبرلیک ائتدیگی ایداره ده سمندرلی، گولوموو، قنبر، آنبار حوسئین و باشقالاری دا اونا آرخالانیب چیرکین عمللرله مشغول اولور، خلوتی ایشلر گؤرور، بیر-بیرینه " آشنا " اولورلار.
عومومیتله، " آشنالار " ، " آیدینلیق " ، " نیشانلی قیز " کومئدییالارینین کونفلیکتینده ده ایجتیماعی، اخلاقی پروبلئملر دایانمادیغیندان کومئدیوقراف لیریک خطه اوستونلوک وئرمیشدیر. هر اوچ اثرده مؤلیفین ساتیریک اوبرازلاری خاراکتئر سویییهسینه یوکسله بیلمیر. ساتیریک خاراکتئرلر اولمادیغیندان کومئدییالاردا " ائحتیراصلارین آنالیزی " ده باش وئرمیر. کومیک موباریزه بیر قدر سنگیییر، قروتئسک و ساتیریک بویالاردان آز ایستیفاده اولونور.
ث.رحمانین سونونجو " دیریلر " کومئدییاسی بؤیوک ساتیریک ج.محمدقولوزاده نین خاطیرهسینه حصر اولونوب. بئله کی. " اؤلولر " تراژیکومئدییاسینین ایکی اساس اوبرازی (شئیخ نصروللاه و شئیخ احمد) " دیریلر " ده نصروللاه بی اوتایلینسکی، احمد بی بوتایلینسکی آدی ایله چیخیش ائدیرلر. اونلارین ساختا پول چئکلری دوزلدهرک عوام، نادان تیجارتچیلری، میلیونئر تاجیرلری آلداتماق ایستهمهلری کومئدییانین کونفلیکتینین اساسینی تشکیل ائدیر. مؤلیف شئیخ نثروللاهلارین و شئیخ احمدلرین بوتون دؤورلرده اولدوغونو، سادهجه موختلیف قییافهلرده و مضموندا ظوهور ائتدیگینی گؤسترمک ایستهمیشدیر.
آریستوتئل تدقیقاتچیلاری مشهور " پوئتیکا " اثرینده " فاجیعهویلیگین کاتارسیسی " فصلی ایله یاناشی " کومیکلیگین کاتارسیسی " فصلینین ده یازیلدیغینی، لاکین دؤوروموزه گلیب چاتمادیغینی قئید ائدیرلر. فاجیعهویلیکله کومیکلیگین عئینی معنوی تربییه (تمیزلنمه، اؤزونهقاییتما) پوتئنسیالینا مالیک اولدوغونو نظره آلساق، ث.رحمان گولوشونون، کومیزمینین کاتارسیسینده بیر نئچه تاماشاچی نسلینین تربییلندیگینی آیدین گؤرمک اولار. چونکی ث.رحمان گولوشو موجررد اولماییب، اؤز ماتئریالینی حیاتدان گؤتورموش، جمعیتیمیزی ایرهلی آپاران، خالقین گلهجک طالعیینی موعینلشدیرن ایشیقلی و موثبت مئیللری تصدیق ائتمیشدیر.
ث.رحمان گولوشو قیرخ ایللیک بیر دؤورده موختلیف ژانرلاردا و فورمالاردا زنگین ساتیریک-کومیک ایفاده واسیطهلری ایله چیخیش ائدیر. اونون ساتیراسی کئچمیش ساتیرانین تاریخی تجروبهسیندن بهرهلنمکله یئنی ایدئیالارا، یئنی فورمایا، موستقیللییه (سووئرئنلیی)، نوواتورلوغا مالیکدیر.
ث.رحمان اثرلرینده ایجتیماعی حیات حادیثه لرینین اؤزونهمخصوص طرفلری، یئنی حیاتی کونفلیکتلر، فردی پسیخولوگییالار قاباریق تصویر اولونور. اونون گولوشو دؤورون، شراییطین خوصوصیتلرینی داشیماقلا یاناشی، اینسانی بیولوژی وارلیق اولاراق دا گولدورمه یه وادار ائدیر. بو جهتدن او، حیاتی عکسائتدیرمه اوصولوندا م.ف.آخوندزاده، ع.حاقوئردییئو، ج.محمدقولوزاده کیمی سلفلرینین یولو ایله گئدهرک ایجتیماعی-سیاسی حادیثه و موناسیبتلرین تصویرینده " گولوش مدنیتینه " (م.باختین) دریندن یییلنمیشدیر.
ادبیات قزئتی.-2010.-19 مارت.-س.5


text:
گینه گلدی ماه محرّمون ٫ هامی باتدی ماتمه یا حسین
وئر اجازه آدوی شیعهلر ٫ یازا قارا پرچمه یا حسین
گینه گلدی ماه محرّمون ٫ هامی باتدی ماتمه یا حسین
وئر اجازه آدوی شیعهلر ٫ یازا قارا پرچمه یا حسین
توکولور گوزوم یاشی دامنه ٫ بو نه دردیم اولسا دواسیدی
هامی قارا کوینگیلن گزیر ٫ هامی یئرده نوحه صداسیدی
خبر آلسالار کیم ئولوب گینه ٫ دییرم آقامین عزاسیدی
او کی دردی وار ائدیر آدوی ٫ اورگینده زمزمه یا حسین
بیلیرم مسیح ائدر آرزو ٫ اولا نوکر آل پیمبره
دئمیرم کی نوکریوم ولی ٫ وار علاق عترت حیدره
علی اصغره گوره امر ائله ٫ یازا اکبر آدیمی دفتره
چوخ عنایت ائیلمیسن منه ٫ اودی قانعم کمه یا حسین
آقاجان کیمین قاپیسین دویوم ٫ کی سنین کیمی اولا ذوالکرم
کرموندن ائلمه ناامید ٫ بو گدانی ای شه محترم
آچ او باغلی یوللاری ایل به ایل ٫ گله شیعهلر دولا بوش حرم
بیزی مَحرم ائیله اوزون بویور ٫یول آچیخدی مَحرمه یا حسین
سنی آند وئررم او حاله کی ٫ یئره دادخواهیوی ییخدیلار
سو یانیندا توپراقا حامل ٫ علم سپاهیوی ییخدیلار
دئدی گل هرائیمه سیّدی ٫ منی بیپناهیوی ییخدیلار
آپاریب او جذبه خیامیدن ٫ سنی نهرعلقمه یا حسین
گوزی قانلی باخدی جمالیوه ٫ دئدی ای شه زمن آغلاما
نوه محمّدمصطفی٫ پسر ابوالحسن آغلاما
سنه جان دوداقدا من آغلیرام ٫ باشیم اوسته باری سن آغلاما
دوروب اللروندن ئوپنمیرم ٫ اودی دوشموشم غمه یا حسین
جالانیبدی گرچه سو مشگیدن ٫ عموسین رقیّه امین بیلر
یتیر اول امانتی زینبه ٫ اوزی آهیمین اثرین بیلر
علمیله مشگی مدینه ده ٫ نئجه ساخلار امّبنین بیلر
منه نوحه کیم دئسه سو سوزون ٫ اوخوسون مقدّمه یا حسین
قورویوبدی گرچه دوداقلاریم ٫ من عزیز ساقی کوثرم
بابام الده سو گتیریب ولی ٫ سن آقامسان ایچمسون ایچمرم
آقالیق وارون آقاسان منه ٫ علی اوغلیام، سنه نوکرم
بو شرفله ائیلرم افتخار ٫ شهدای عالمه یا حسین
دی باجون حلال ائلسین منی ٫ اونا یاخشی قارداش اولانمادیم
سویی خیمیه یئتیرنمدیم ٫ غم غصه دن قوتولانمادیم
هله دردیم آرتدی گلنده سن ٫ باشووا اَقللی دولانمادیم
سَند جهادیمی مُهر ائله ٫ وئریم عمره خاتمه یا حسین


text:
دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین
نئچه گوزل آذربایجانی موزیک دانلود ائدین
Azərbaycan mp3 download
Filed under: آذربایجانی موزیک لر Azərbaycan müzikləri Etiketlənmiş: | apardı sellər sarani,apardı sellər saranı mp3,araz araz mp3,araz araz xan araz mp3,Azerbaycan mp3,bacanaq mp3,qarman azeri mp3,قارمان آذری دانلود,xan araz,xan araz sultan araz mp3,xan nənə,xan nənə mp3,xan nənə şəhriyar mp3,آهنگ باجاناق,آهنگ تورکون بایراقی,آپارده سللر سارنی,آپاردی سل سارایی,آپاردی سللر سارانی,آپاردی سئل سارانی,آراز,استاد شهریار + خان ننه,باجاناق,تورکون بایراغی,ترانه های آذربایجان,خا ننه شهریار اوز سسینده,خان ننه,خان ننه + شهریار,خان ننه با صدای استاد شهریار,خان ننه شهریار با صدای استاد شهریار,دانلود قارمان آذربایجانی,دانلود موزیک های آذری,دانلود موسیقی آذربایجان,دانلود آهنگ آپاردی سئللر سارانی,دانلود آهنگ آذربایجان,دانلود آهنگ آراز آراز خان آراز,دانلود آهنگ باجاناق,دانلود خان ننه,سولطان آراز جان آراز,سارای


text:
کیتاب رفیمیزده نهلر وار؟ ۳
تانیتدیران: سحر بارانی
شلالهلر شلهسی
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/ تهران
تسبیحینه قیسقانمازمییام؟
منی
بارماق-بارماق
تسبیح چئویر
دانا-دانا
شاعیرلشیم بارماقلاریندا…
سوسن نوادهرضی
شعر بیر انسانین اؤزل بیر پارچاسی، روحونون باکیر آدالاریندان بیر ایزدیر. شعر روحون اریییب، ایلیق-ایلیق کلمهلره آخماسیدیر. اونون اوچون اورکدن چیخار، هم ده اونون اوچون اورکلر قازانار. بو همان ال دیمهمیش باکیر لذتدیر، روحو بوتون یورقونلوقلاردان آلیب عرشه چاتدیراجاق قدر یونگوللشدیریر.
قادین سسی شعر و ادبیات دونیاسیندا نه قدر گوجلو اولسا دا بیر او قدر کؤلگهده قالیب، خصوصیله ایران ادبیاتیندا قادین دونیاسینا آیاق باسا بیلن قادین بلکه بارماقلا ساییلاجاق قدر آز اولوب. بونا باخمایاراق کی بعضا قادین یازارلار طرفیندن چوخ گوجلو اثرلر یارانیب اما دیل و دونیاسینی یانسیتماقدا هئچ ده اوغورلو اولماییبلار. گئجه و گوندوز نه قدر فرقلی اولا بیلسهلر، ایکی انسانین دونیاسی و خصوصا قادین و کیشی دونیاسی دا او قدر فرقلی اولابیلر. بو شعر توپلوسو بیر قادینین دونیاسیدیر، ایچینده مطبخ، ایش دونیاسی، آنالیق، قادینلیق و بوتون بونلارین یانیسیرا جنسیته باغلانمایان دوپ دورو بیر انسانلیق وار.
اوخوجو بیر قادینین روح دونیاسینا سئحیرلی بیر سیاحته چیخمیش کیمی آن به آن گؤزل و الچاتماز تجربهلرله قارشی قارشییا گلیر.بو کتاب بوتون شعر ماراقلیلارینا و خصوصیله بوتون قادینلارا یاددا قالیر بیر گؤزللیک اولاجاق.
داریخماق کیمی
شعر توپلوسو
نورانه نور
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/ اورمو/ ۱۳۹۵
گئدرکن آرخانجا آتدیم
یاز یاغیشلاریندان توپلادیغیم گؤز یاشلاریمی
دوشونمک-اونوتماق جهدیمدیر،
قصورلارینی خاطیرلاماق دا سنه توخونماقدی.
شعر اوزلوم،
شاعرلر قیسقانار بو آدی سنه.
یاغیشلار بولودلارا قاییداندا گلیممی؟
داریخماق کیمی شعر توپلوسو آذربایجاندان اوجالان قادین سیماسیدیر. دیل یوموشاق، قاورام گوجلو و سؤزایسه کسگین. شاعر بوتون کائناتا عاشق کیمی یومور گؤزلرینی کلمهلرله رویالار دونیاسینا اوچوب زامان و مکانین آنلامینی پوزور، اؤزو ایستهدییی بیر دونیا یارادیر. بو دونیانین سونسوز بویوتلاری وار و سانترال نقطهسی اونون خیال گوجودور. دئمهلی نورانه، قادین شعری و قادین دردینی یازیر باکیدا…
شعر ایلغیم کیمی آستا اما گوجلو آخیب اوخوجونون روحونا سیزان یولو تاپیر، روحونو اوخشاییر، اونو لحظهلردن آلیب رنگلی هم ده زامانسیز بیر اؤلکهیه آپاریر.
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
گورجوستان شعری
شوتا یاتاشویلی
چئویرن: سلیم باباله
حاضیرلایان: سعید موغانلی
تکدرخت یایین ائوی/تهران
سنین دارانمیش ساچلارینا قاریشدیم
سن ایسه اونلاری ائلهجه کسدیردین و گئتدین،
گوجله خلاص اولدوم
بربرخاناداکی خدمتچی قادینین یئکه خکندازیندان…
هر انسان بیر دونیادیر،رنگی فرقلی، سسی فرقلی. شاعر کیم اولور اولسون، هر هانسی دیله، اؤلکهیه عاید اولور اولسون کؤرپودور.بو سیرلی-گیزملی دونیالاری ایضاحلاماق اونون رسالتیدیر. انسانا فرقلی شاعرلردن بالاجا بیر شعر ده اولموش اولسا، اوخوماق، اونا باغلی بیر قاپینی آچماق دئمکدیر. گورجوستان چاغداش شعر نمایندهلریندن بیرینین شعر کتابی و تانیمادیعیمیز بلکه ده هئچ گؤرمهدییمیز بیر اؤلکهنین تانیتیم سفیریدیر. بیزدن بلکه مینلر کیلومتر ایراقدا اولان بیر توپلومون عادت و عنعنهلری، گوندهلیک یاشاملاری دویغولاری، آرزولارینی بیر جانلی فیلم کیمی بیزه جانلاندیریر. بیر شاعیر اوچون بلکه ان اونملی فاکتورلاردان بیری ده سینیرلاردان آشا بیلمکدیر و بو دونیا ادبیاتی ایلا تانیش اولدوغو زامان ممکون اولا بیلر.
گورجو شاعری« شوتا یاتاشویلی»نین آذربایجان خالقینا پای وئردیی شعرلری، باکیدا «دونیا ادبیاتی» نشریاتی یایینلامیش، کؤچورولموشو ایسه، تهراندا یاشماق یایینلاری طرفیندن ایشیق اوزو گؤروب.
آ حرفینه اودوزماق
شعر توپلوسو
سایمان آروز
حاضیرلایان: سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
آدین
یعنی دایان!
من دایانیرام
و معجزه
پاپاغینی توولایاراق اوزاقلاشیر.
قولاغا تانیش بیر سس کیمیدیر غریب بیر شهرین تنهالیغیندا. انسانین جانینا هوپور، روحونا تومارکیمی توخونور، دنیزین گؤکسوندهکی دالغادیر، سرین سرین اسن روزگار. او قدر گؤزل دیر شعر دونیاسی آیاق قویدونمو چیخاسین گلمیر. الینی اوزاتدیغیندا ایچینه چکیر سنی. داها اؤزون دئییلسن، شاعر اولورسان، کلمهلرین آردینجا گئدیب اوشاق کیمی اؤزگورلهشیرسن.حتی شعرین اؤزو اولوب یاشاییرسان شاعری، آن به آن. سایمان، دیلی کؤورک، مضمونلاری گوندهلیک یاشامیمیزدا یاشادیغیمیز و بلکه ده اؤنم وئرمهدیییمیز ساده اولایلاردیر.کلمهلرله بیرلشمهیی باشاریر.ساده اما درین باخیر دونیایا. اونون اوچون ده اوخوجونون روحونا چؤکور. بلکه ده او بارماق سایی شاعرلردندیر کی شعرلری انسانین ازبرینه دولوب عمور بویو قالاسی اولور.
بغداددا قار یاغیر
حئکایه توپلوسو
محمود مهدوی
حاضیرلایان سعید موغانلی
فرسار یایین ائوی/اورمو/۱۳۹۵
رومانلار و حکایهلر ادبیاتین تمل دیرکلریدیرلر. بیر توپلومون دیلی، تاریخی، کئچمیش و گلهجهیینی گوجلو بیر روماندان آنلاماق اولار، اونون اوچون ادبیاتین ایزینی تاریخده ده گؤرمک ممکندور.
بیر رومانین قالیجی بیر اثر اولاراق اوخوجودا ایز بوراخماسی دیل، محتوا، یازارین خیال گوجو و بونون کیمی بیر نئچه فاکتورا باغلیدیر. بغداددا قاریاغیر دونیانین باشینی قاتان ان چیرکین اولاییندان فرقلی بیر روایتدیر. بلی ساواش! اما بو دفعه یازیچی ساواشین او چیرکین پیسلیکلی اوزونو فرقلی بیر دیلده آنلاتماغی سئچیب. ساواش نه قدر غدار و ائوییخیجی اولور اولسون انسانلارین اونو گولوشه توتا بیلمک گوجودور بو کتاب.
قیرخا یاخین ترجمه، رمان، حکایه و … کتابی ایلا ادبیاتدا اؤزونه مخصوص بیر یول آییران محمود مهدوی، یئنه ده فرقلی و گوجلو بیر اثر یاراتماغی باشاریبدیر.
ابلیس
دؤرد پردهلیک پیئس/نمایشنامه
حسین جاوید
کؤچورن: رامین جبارلی
نخبگان یایین ائوی/تهران/۱۳۹۵
یئدینجی هنرین گوجلو اولماسی و حتی وار اولوب یاشاماسی ادبیاتا باغلیدیر. گوجلو بیر سناریو یا پیئس گوجلو بیر فیلم و یا تئاتر دئمکدیر. آنجاق سناریو و پیئس یازماق دا اؤزل بیر یئتهنک گرکدیریر. شانلی اؤلکهمیزین یئدینجی هنرینه اولان بورجوموزو اؤدهمک اوچون گوجلو اثرلر یاراتمالی و یا ان آزی چئویریب اویقونلاشدیرمالیییق. ابلیس، حسین جاویدین دؤرد پردهلیک بیر نمایشنامهسیدیر.دفعهلرله آذربایجاندا صحنه اوستونه گئدن ابلیس بو دفعه ده اؤلکهمیزین سینماچیلارینین استفادهسی اوچون عرب الفباسینا کؤچورولوب اویغونلاشدیریلمیشدیر. آذربایجانین ان یاخشی یازیچیلاریندان بیری اولان حسین جاویددن اونلارجا رمان، شعر توپلوسو و نمایشنامه یایینلانمیشدیر. طالعسیز یازیچی ان سونوندا استالینیزمین عداوتبنه قوربانلیق گئتدی.